Yabancı Publisher ile Uyuşmazlık: Yetkili Mahkeme, Tahkim ve Uygulanacak Hukuk

Türkiye'de faaliyet gösteren bir oyun stüdyosu, geliştirdiği oyunu uluslararası pazara sunmak amacıyla yabancı bir yayıncı (publisher) ile sözleşme imzalayabilir. Yayıncı oyunun pazarlanmasını, dağıtımını ve belirli geliştirme giderlerinin finansmanını üstlenirken oyun stüdyosu da gelir paylaşımı karşılığında belirli yayın hakları tanıyabilir.

Ancak oyun piyasaya sürüldükten sonra yayıncının gelirleri eksik bildirmesi, sözleşmede kararlaştırılan ödemeleri yapmaması, pazarlama yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya oyunun yayın haklarını iade etmemesi gibi uyuşmazlıklar ortaya çıkabilir.

Böyle bir durumda oyun stüdyosu hangi hukuki yola başvuracaktır?

Yabancı publisher ile yaşanan sözleşmesel uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme ve tahkim anlaşması birbirinden farklı meselelerdir. Sözleşmede İngiliz hukukunun seçilmiş olması, uyuşmazlığın mutlaka İngiltere mahkemelerinde çözüleceği anlamına gelmez.

Benzer şekilde sözleşmede uluslararası tahkim öngörülmesi, her uyuşmazlıkta mutlaka tahkime gidilmesi gerektiği veya hakem kararının her ülkede doğrudan icra edilebileceği anlamına gelmez.

Bu yazıda uluslararası oyun yayıncılığı sözleşmelerinde hukuk seçimini, mahkemelerin milletlerarası yetkisini, ICC ve ISTAC tahkimini, royalty alacaklarının tahsilini, fikri mülkiyet haklarının korunmasını ve yabancı kararların Türkiye'de tanınması ile tenfizini inceliyorum.

1. Uluslararası Publisher Sözleşmesi Nedir?

Oyun yayıncılığı sözleşmesi (Game Publishing Agreement), oyun geliştiricisi ile yayıncı arasında oyunun finansmanı, pazarlanması, dağıtılması veya ticari işletilmesine ilişkin hak ve yükümlülükleri düzenleyen sözleşmedir.

Uluslararası yayıncılık ilişkilerinde tarafların farklı ülkelerde bulunması, oyunun dünya çapında dağıtılması, ödemelerin yabancı para birimleri üzerinden yapılması ve fikri mülkiyet haklarının birden fazla ülkede kullanılması söz konusu olabilir.

Örneğin Türkiye'deki bir oyun stüdyosu, Almanya'da kurulu bir publisher ile dünya çapında PC dağıtımı için anlaşabilir.

Sözleşmede:

• Oyunun Steam ve diğer platformlarda yayımlanması,

• Publisher tarafından geliştirme finansmanı sağlanması,

• Reklam ve pazarlama faaliyetlerinin yürütülmesi,

• Belirli gelirlerin yayıncı ve geliştirici arasında paylaşılması,

• Oyunun fikri mülkiyet haklarının geliştiricide kalması,

• Yayıncıya belirli süreyle münhasır lisans verilmesi

kararlaştırılabilir.

Bu sözleşmenin uluslararası nitelik taşıması, uyuşmazlık çıktığında farklı devletlerin hukuk kurallarının gündeme gelmesine neden olabilir.

Oyun yayıncılığı sözleşmelerinin kuruluş aşamasında incelenmesi gereken hükümleri Oyun Stüdyoları İçin Yayıncı (Publisher) Sözleşmelerinde 5 Kritik Hukuki Madde başlıklı makalemde ayrıca ele aldım.

2. Governing Law Nedir? Publisher Sözleşmesinde Hangi Hukuk Uygulanır?

Governing Law, bir sözleşmeye veya sözleşmeden doğan belirli hukuki ilişkilere uygulanacak hukukun belirlenmesini ifade eder.

Örneğin uluslararası yayıncılık sözleşmesinde şu ifade yer alabilir:

"This Agreement shall be governed by the laws of England and Wales."

Bu hüküm, sözleşmeye İngiltere ve Galler hukukunun uygulanmasının amaçlandığını gösterir.

Ancak hukuk seçiminin varlığı, sözleşmeden doğabilecek bütün hukuki meselelerin hiçbir istisna olmaksızın yalnızca seçilen hukuk tarafından düzenleneceği anlamına gelmez.

Türk hukukunda yabancı hukuk seçilebilir mi?

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 24. maddesi, sözleşmeden doğan borç ilişkilerinde tarafların hukuk seçimine ilişkin temel düzenlemeyi içerir.

Bu hükme göre yabancılık unsuru taşıyan sözleşmesel ilişkilerde, kanuni sınırlar ve özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, taraflar uygulanacak hukuku seçebilir.

Örneğin Türkiye'deki bir oyun stüdyosu ile yabancı publisher arasında kurulan sözleşmede İngiliz, Alman veya Türk hukukunun uygulanması kararlaştırılabilir.

Ancak somut sözleşmenin fikri mülkiyet haklarına ilişkin niteliği nedeniyle MÖHUK m.28'in de ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.

Fikri mülkiyet sözleşmelerinde MÖHUK m.28 neden önemlidir?

MÖHUK m.28, fikri mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmelere uygulanacak hukuku özel olarak düzenler.

Bu madde uyarınca fikri mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmeler, tarafların seçtikleri hukuka tabidir.

Hukuk seçiminin bulunmadığı durumlarda ise ilgili maddede düzenlenen bağlama kuralları gündeme gelir.

Özellikle oyun yayıncılığı sözleşmesinin merkezinde lisans, mali hak devri veya kullanım yetkisi bulunuyorsa yalnızca genel sözleşme hükümlerine bakılması yeterli olmayabilir.

Fikri mülkiyet haklarının korunması ile lisans sözleşmesi aynı hukuka mı tabidir?

Her zaman değil.

MÖHUK m.23 uyarınca fikri mülkiyet hakları bakımından, hangi ülkenin hukukuna göre koruma talep ediliyorsa o ülkenin hukuku önem taşır.

Buna karşılık fikri mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmesel yükümlülüklerde MÖHUK m.28 devreye girebilir.

Örneğin bir publisher sözleşmesine İngiliz hukuku uygulanırken Türkiye'de meydana geldiği ileri sürülen bir telif hakkı ihlalinin korunma hukuku bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.

Dolayısıyla bir oyun yayıncılığı uyuşmazlığında sözleşmeye uygulanacak hukuk, fikri mülkiyet hakkına uygulanacak hukuk ve uyuşmazlığı çözecek merci aynı şey değildir.

3. Publisher Sözleşmesinde Hukuk Seçimi Yapılmamışsa Ne Olur?

Uluslararası sözleşmelerde bazen uygulanacak hukuka ilişkin açık bir hüküm bulunmayabilir.

Böyle bir durumda otomatik olarak Türk hukukunun veya publisher'ın bulunduğu ülkenin hukukunun uygulanacağı söylenemez.

Uyuşmazlığı inceleyen mahkemenin veya hakem kurulunun uygulayacağı kanunlar ihtilafı kuralları önemlidir.

Türk mahkemesi önünde görülen bir uyuşmazlıkta MÖHUK'un ilgili hükümleri esas alınır.

Sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukuk nasıl belirlenir?

MÖHUK m.24, hukuk seçimi bulunmadığında sözleşmeyle en sıkı ilişkili hukukun uygulanmasına ilişkin kurallar içerir.

Fikri mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmeler bakımından ise MÖHUK m.28'deki özel düzenleme değerlendirilir.

Örneğin oyunun kullanım hakkını devreden veya lisanslayan tarafın işyerinin bulunduğu ülke, ilgili özel bağlama kuralı bakımından önem taşıyabilir.

Ancak ilişkinin bütün koşullarına göre sözleşmeyle daha sıkı ilişkili başka bir hukukun bulunması farklı bir sonuca yol açabilir.

Bu nedenle yalnızca sözleşmenin İngilizce hazırlanması, ödemenin dolar üzerinden yapılması veya yayıncının yabancı ülkede bulunması, uygulanacak hukuku tek başına belirlemez.

4. Jurisdiction Clause Nedir? Hangi Ülkenin Mahkemesi Yetkilidir?

Jurisdiction Clause, sözleşmeden doğacak uyuşmazlıkların hangi devletin veya hangi yerin mahkemelerinde görüleceğine ilişkin yetki hükmüdür.

Örneğin sözleşmede:

"The courts of London shall have exclusive jurisdiction."

şeklinde bir hüküm bulunabilir.

Bu durumda taraflar uyuşmazlığın belirlenen mahkemelerde görülmesini amaçlamış olabilir.

Ancak hükmün geçerliliği ve sonuçları ilgili hukuk düzeninin milletlerarası yetki kurallarına göre değerlendirilmelidir.

Hukuk seçimi ile mahkeme yetkisi arasındaki fark nedir?

Bu ayrım oyun şirketleri açısından son derece önemlidir.

Örneğin taraflar İngiliz hukukunun uygulanmasını ve uyuşmazlıkların İstanbul'da tahkim yoluyla çözülmesini kararlaştırabilir.

Bu durumda sözleşmenin esasına uygulanacak hukuk ile tahkim yeri farklıdır.

Türkiye'deki stüdyo yabancı publisher'a karşı Türkiye'de dava açabilir mi?

Bu sorunun yanıtı somut uyuşmazlığın özelliklerine bağlıdır.

MÖHUK m.40, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarına göre belirleneceğini düzenler.

Ancak yabancılık unsuru taşıyan ilişkilerde geçerli bir yabancı mahkeme yetki anlaşması bulunup bulunmadığı da önemlidir.

MÖHUK m.47, belirli koşullarda yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkilerinden doğan uyuşmazlıkların yabancı devlet mahkemesinde görülmesine ilişkin yetki anlaşmalarına imkân tanır.

Bu nedenle Türkiye'de bulunan geliştiricinin her durumda kendi yerleşim yerinde dava açabileceği veya yabancı mahkeme yetki şartının hiçbir şekilde uygulanamayacağı söylenemez.

Özellikle yetki anlaşmasının geçerliliği, kapsamı, münhasır yetki sınırlamaları ve usule ilişkin itirazlar ayrıca incelenmelidir.

5. Publisher Sözleşmesinde Tahkim Nedir?

Tahkim (Arbitration), tarafların tahkime elverişli bir uyuşmazlığın çözümünü, geçerli bir tahkim anlaşmasıyla devlet mahkemesi yerine bir veya daha fazla hakeme bırakmasıdır.

Uluslararası ticari sözleşmelerde tahkim, farklı ülkelerde bulunan taraflar bakımından tercih edilebilen uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biridir.

Ancak tahkim, her durumda mahkemeden daha hızlı, daha ucuz veya daha avantajlı değildir.

Özellikle uyuşmazlığın parasal değeri, tahkim kurumu, hakem sayısı, yargılama dili ve delillerin bulunduğu ülkeler maliyetleri önemli ölçüde etkileyebilir.

Milletlerarası tahkimde hangi kanun uygulanır?

Türkiye'de tahkim yerinin belirlendiği ve gerekli şartları taşıyan milletlerarası uyuşmazlıklarda 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu gündeme gelebilir.

Bu Kanun'un 1. maddesi, kapsamı ve tahkim yeriyle bağlantılı koşulları düzenlemektedir.

Ancak bütün uluslararası tahkimlerde otomatik olarak Türk Milletlerarası Tahkim Kanunu uygulanmaz.

Tahkim yerinin başka bir ülkede bulunması halinde o ülkenin tahkim hukukuna ilişkin hükümleri önem kazanabilir.

Tahkim anlaşması yazılı olmalı mı?

Milletlerarası Tahkim Kanunu m.4, tahkim anlaşmasının şekline ilişkin düzenlemeler içerir.

Sözleşmede tahkim şartının açık ve uygulanabilir biçimde belirlenmesi özellikle önemlidir.

Tahkim kurumunun yanlış adlandırılması, birbiriyle çelişen uyuşmazlık çözüm hükümleri veya belirsiz ifadeler uyuşmazlığın başlangıcında yetki tartışmalarına yol açabilir.

Bu nedenle tahkim şartı yalnızca uluslararası ticari sözleşmelerden kopyalanan bir cümle olarak değerlendirilmemelidir.

6. ICC Tahkimi Nedir? Oyun Publisher Sözleşmelerinde Kullanılabilir mi?

International Chamber of Commerce (ICC), uluslararası ticari uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümü için kurumsal bir sistem sunmaktadır.

ICC tahkimi, ticari nitelikteki oyun yayıncılığı uyuşmazlıklarında geçerli bir tahkim anlaşması ve gerekli hukuki şartlar bulunduğunda kullanılabilir.

2026 ICC Tahkim Kuralları Neleri Düzenliyor?

1 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe giren ICC Tahkim Kuralları; tahkim başvurusu, hakemlerin belirlenmesi, yargılamanın yönetimi, tahkim yeri ve dili, kararın verilmesi ve belirli hızlandırılmış usullere ilişkin hükümler içerir.

ICC Tahkim Kuralları'nda tarafların uygulanacak hukuk konusunda anlaşmasına imkân tanınmaktadır.

Ayrıca anlaşma bulunmayan durumlarda tahkim yeri veya dili bakımından kurallar çerçevesinde belirleme yapılması mümkün olabilir.

Ancak bir sözleşmede yalnızca "ICC Paris" ifadesinin yer alması, her durumda tahkim yerinin Paris olduğu veya bütün uyuşmazlıklara Fransız hukukunun uygulanacağı anlamına gelmez.

Tahkim kurumu, tahkim yeri, yargılama dili ve sözleşmeye uygulanacak hukuk ayrı konulardır.

ICC tahkimi küçük oyun stüdyoları için uygun mudur?

Bu sorunun tek bir yanıtı yoktur.

Örneğin 15.000 USD tutarındaki royalty uyuşmazlığı ile birkaç milyon dolarlık fikri mülkiyet ve dağıtım uyuşmazlığında aynı tahkim mekanizmasının ekonomik olarak uygun olması beklenmeyebilir.

ICC kuralları belirli koşullarda hızlandırılmış usuller de öngörmektedir.

Ancak bunların uygulanabilirliği, ilgili kuralların zaman bakımından uygulanması, uyuşmazlık tutarı ve tarafların anlaşmasına bağlıdır.

Bu nedenle tahkim kararlaştırılmadan önce olası uyuşmazlığın büyüklüğü ve masraflar değerlendirilmelidir.

Resmî kaynak: ICC 2026 Arbitration Rules

7. ISTAC Tahkimi Yabancı Publisher Sözleşmelerinde Kullanılabilir mi?

İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC), ulusal ve uluslararası ticari uyuşmazlıklar için kurumsal tahkim hizmeti sunmaktadır.

Tarafların geçerli bir tahkim anlaşması yapması ve uyuşmazlığın tahkime elverişli olması halinde, Türkiye'deki geliştirici ile yabancı publisher arasındaki uyuşmazlığın ISTAC kuralları çerçevesinde çözülmesi kararlaştırılabilir.

ISTAC ile ICC arasındaki fark nedir?

Her iki kurum da tahkim hizmeti sunmakla birlikte kendi kuralları, idari yapıları ve ücretlendirme sistemleri bulunmaktadır.

Karşılaştırmada yalnızca tahkim kurumunun merkezi değil; uyuşmazlığın büyüklüğü, hakem seçimi, yargılama dili, tahkim yeri ve kararın icra edileceği ülke değerlendirilmelidir.

Örneğin Türkiye'deki bir oyun şirketi, yabancı yayıncıyla yapacağı sözleşmede ISTAC tahkimini ve İstanbul'u tahkim yeri olarak kararlaştırmayı müzakere edebilir.

Ancak tarafların bunu kararlaştırmış olması, uyuşmazlığın mutlaka Türk maddi hukukuna göre çözüleceği anlamına gelmez.

Sözleşmenin esasına başka bir ülkenin hukukunun uygulanması da mümkün olabilir.

Resmî kaynak: İstanbul Tahkim Merkezi

8. Tahkim Yeri, Uygulanacak Hukuk ve Tahkim Dili Neden Ayrı Belirlenmelidir?

Uluslararası sözleşmelerde önemli sorunlardan biri, tahkim şartının eksik hazırlanmasıdır.

Örneğin:

"Taraflar uyuşmazlıkları uluslararası tahkim yoluyla çözecektir."

şeklindeki genel bir ifade, uyuşmazlığın nasıl yürütüleceği konusunda belirsizlik yaratabilir.

Özellikle şu konuların değerlendirilmesi önemlidir:

Tahkim kurumu: ICC, ISTAC veya tarafların kararlaştırdığı başka bir kurum.

Tahkim yeri (Seat): Tahkimin hukuki merkezinin bulunduğu şehir ve ülke.

Tahkim dili: Yazılı beyanların ve yargılamanın yürütüleceği dil.

Hakem sayısı: Tek hakem veya birden fazla hakem.

Uygulanacak hukuk: Sözleşmenin esasına uygulanacak hukuk.

Tahkim anlaşmasının hukuku: Tahkim şartının geçerliliğine ve kapsamına uygulanabilecek hukuk.

Bu hususlar birbirinden farklı olabileceği için sözleşmenin ilgili hükümleri birlikte hazırlanmalıdır.

Örnek tahkim kurgusu

Türkiye'deki bir oyun geliştiricisi ile Avrupa'daki publisher, şu yapıyı müzakere edebilir:

• Uygulanacak hukuk: Türk hukuku.

• Tahkim kurumu: ICC.

• Tahkim yeri: İstanbul, Türkiye.

• Tahkim dili: İngilizce.

• Hakem sayısı: Bir.

Bu yalnızca örnek bir yapılandırmadır.

Tarafların seçtiği tahkim kurallarıyla uyumlu, açık ve geçerli bir tahkim şartı hazırlanması gerekir.

ICC'nin resmî model tahkim şartı, tahkim anlaşmasının oluşturulması bakımından başlangıç noktası olarak kullanılabilir.

Resmî kaynak: ICC Arbitration Clause

9. Yabancı Publisher Oyun Gelirlerini Ödemezse Ne Yapılabilir?

Uluslararası oyun yayıncılığı ilişkilerindeki önemli uyuşmazlıklardan biri royalty ödemelerinin hiç yapılmaması, eksik yapılması veya geciktirilmesidir.

Ancak yayıncının bir dönemde ödeme yapmaması, tek başına her durumda hukuka aykırı davranıldığı sonucunu doğurmaz.

Öncelikle sözleşmedeki gelir hesaplama yöntemi ve ödeme koşulları incelenmelidir.

Royalty alacağı nasıl hesaplanır?

Bir publisher sözleşmesinde geliştiricinin payı şu unsurlara bağlı olabilir:

• Oyunun satış gelirleri,

• Platform kesintileri,

• Vergiler ve iadeler,

• Sözleşmede izin verilen giderler,

• Recoupment bakiyesi,

• Gelir paylaşımı oranı,

• Para birimi dönüşümleri,

• Ödeme dönemleri.

Örneğin publisher, oyunun 100.000 USD brüt satış geliri elde ettiğini açıklamış olabilir.

Ancak geliştiricinin alacağının bu tutar üzerinden doğrudan hesaplanacağı varsayılamaz.

Platform tahsilatları ve sözleşmesel kesintiler nedeniyle farklı bir tutar ortaya çıkabilir.

Publisher gelir raporlarını göndermiyorsa ne yapılabilir?

Öncelikle sözleşmedeki reporting obligations ve audit rights hükümleri değerlendirilmelidir.

Yayıncının hangi tarihte, hangi formatta ve hangi kapsamda rapor sunması gerektiği belirlenebilir.

Raporlama yükümlülüğünün ihlali, eksik ödeme uyuşmazlığından bağımsız olarak sözleşmesel sonuçlar doğurabilir.

Gelirlerin doğrulanması, Steam satış raporları, pazarlama giderleri ve denetim hakkının kullanılmasına ilişkin kapsamlı açıklamaları Publisher Sözleşmelerinde Audit Rights: Oyun Gelirleri Nasıl Denetlenir? başlıklı makalemde ele aldım.

Ödeme yapılmaması halinde ihtar gönderilmeli mi?

Bu sorunun yanıtı, sözleşmedeki ödeme ve bildirim hükümlerine bağlıdır.

Örneğin sözleşme, belirli bir ödeme tarihinden sonra temerrüt sonucunun doğmasını veya önce yazılı bildirim yapılmasını düzenliyor olabilir.

Ayrıca sözleşmede:

• Notice Clause,

• Cure Period,

• Material Breach,

• Termination for Cause

gibi hükümler bulunabilir.

Bu tür hükümler, yayıncıya belirli süre içerisinde ihlali giderme imkânı verilmesini veya fesih hakkının kullanılma koşullarını düzenleyebilir.

Ancak ihtarın hangi biçimde yapılması gerektiği, geçerli tebligat veya bildirim adresi, elektronik bildirim koşulları ve uygulanacak hukuk ayrıca değerlendirilmelidir.

Özellikle sözleşmede belirli bir bildirim yöntemi kararlaştırılmışsa, yalnızca sıradan e-posta gönderilmesinin her durumda yeterli olacağı varsayılmamalıdır.

10. Publisher Sözleşmesi Hangi Durumlarda Feshedilebilir?

Oyun yayıncılığı sözleşmesinin sona ermesi, uluslararası uyuşmazlıklarda önemli hukuki sonuçlar doğurabilir.

Özellikle münhasır yayın haklarının verildiği sözleşmelerde fesih sonrasında oyunun nasıl yayımlanmaya devam edeceği ayrı bir sorun haline gelebilir.

Publisher ödeme yapmazsa sözleşme doğrudan feshedilebilir mi?

Her durumda değil.

Ödeme yükümlülüğünün ihlali, sözleşmedeki fesih şartları ve uygulanacak hukuk kapsamında değerlendirilmelidir.

Bazı sözleşmelerde ihlalin belirli süre içerisinde giderilmesi için bildirim yapılması gerekebilir.

Başka sözleşmelerde belirli ağır ihlaller bakımından farklı sona erme mekanizmaları düzenlenmiş olabilir.

Bu nedenle yalnızca bir ödemenin gecikmiş olması, her sözleşmede derhal fesih hakkı doğduğu anlamına gelmez.

Publisher oyunu yayımlamazsa ne olur?

Bir publisher, oyunun geliştirilmesi için finansman sağlamış ancak sözleşmede kararlaştırılan süre içerisinde oyunu piyasaya sürmemiş olabilir.

Bu durumda:

• Yayın tarihine ilişkin taahhütler,

• Gecikme nedenleri,

• Publisher'ın geliştirme veya pazarlama yükümlülükleri,

• Sözleşmedeki erteleme yetkileri,

• Fesih ve lisansın sona ermesine ilişkin hükümler

incelenmelidir.

Örneğin sözleşmede oyunun belirli süre içerisinde yayımlanmaması halinde geliştiricinin münhasırlığı sona erdirebileceği kararlaştırılmış olabilir.

Ancak böyle bir hüküm bulunmadığında da uygulanabilecek hukuk ve sözleşmeye aykırılığın niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

11. Reversion of Rights Nedir? Fesih Sonrasında Oyun Kime Kalır?

Oyun yayıncılığı sözleşmelerinde Reversion of Rights, belirli hakların sözleşmede öngörülen koşullarla geliştiriciye geri dönmesini veya yayıncının kullanım yetkisinin sona ermesini düzenlemek üzere kullanılan bir kavramdır.

Ancak mali hak devri ile süreli lisansın sona ermesi farklı hukuki işlemlerdir.

Lisansın sona ermesi ile IP devrinin geri alınması aynı mı?

Hayır.

Yayıncıya yalnızca belirli süreyle lisans verilmişse, lisansın sona ermesiyle ilgili kullanım yetkisinin sona ermesi gündeme gelebilir.

Buna karşılık mali haklar geçerli biçimde yayıncıya devredilmişse sözleşmenin feshi, bütün hakların her durumda otomatik olarak geliştiriciye döneceği anlamına gelmez.

Bu nedenle devredilen veya lisanslanan hakların niteliği, sona erme hükümleri ve uygulanacak hukuk önemlidir.

Fesih sonrasında Steam sayfası kime ait olur?

Bir oyunun Steam'de yayımlanması bakımından fikri hak sahipliği ile platform üzerindeki uygulama ve hesap yönetimi birbirinden farklıdır.

Örneğin oyunun fikri hakları geliştiricide kalmış olabilir; ancak Steamworks üzerindeki belirli yayınlama yetkileri publisher hesabı üzerinden kullanılıyor olabilir.

Sözleşmenin sona ermesi, platform üzerindeki bütün teknik erişim ve ticari kayıtların kendiliğinden geliştiriciye geçtiği anlamına gelmez.

Bu nedenle sona erme mekanizmasında:

• Oyun uygulamasının platform yönetimi,

• Satış raporları,

• Oyuncu verileri,

• Kullanıcı destek kayıtları,

• Güncelleme yetkileri,

• DLC ve ek içerikler,

• Yayınlanan oyunun mağaza varlıkları,

• Geçiş dönemi yükümlülükleri

ayrıca düzenlenmelidir.

Yayıncı sözleşmelerindeki fikri mülkiyet devri ve fesih risklerini Kendi Oyununuzdan Olmayın: Yayıncı Sözleşmelerindeki En Tehlikeli 3 Madde başlıklı makalemde inceleyebilirsiniz.

12. Publisher Oyunun Kaynak Kodunu veya Yayın Haklarını İade Etmezse Ne Yapılabilir?

Yayıncının sözleşmenin sona ermesinden sonra da oyunu yayımlamaya devam etmesi veya teknik materyalleri teslim etmemesi halinde farklı hukuki talepler gündeme gelebilir.

Öncelikle publisher'ın hangi haklara sahip olduğu belirlenmelidir.

Örneğin:

• Yayıncıya verilen lisans sona ermiş mi?

• Alt lisanslar devam ediyor mu?

• Fikri mülkiyet hakları kime ait?

• Kaynak kod teslimi taahhüt edilmiş mi?

• Platform hesaplarının devri kararlaştırılmış mı?

• Sözleşmede geçiş süresi bulunuyor mu?

Bu sorulara göre sözleşmesel ifa, teslim, tazminat veya fikri mülkiyet haklarının ihlaline ilişkin talepler değerlendirilebilir.

Oyunun yayını için ihtiyati tedbir alınabilir mi?

Somut uyuşmazlığın niteliğine göre ihtiyati tedbir veya tahkimde geçici hukuki koruma mekanizmaları gündeme gelebilir.

Ancak bunların koşulları, başvurulacak merci, tahkim yeri ve uygulanacak usul hukuku bakımından farklılık gösterebilir.

Örneğin Türk mahkemeleri önünde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ihtiyati tedbir hükümleri, Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun uygulanabildiği durumlarda ise ilgili geçici hukuki koruma düzenlemeleri değerlendirilebilir.

Uluslararası tahkim kurumlarının acil durum hakemi mekanizmaları da belirli şartlarla kullanılabilir.

Ancak acil durum hakemi kararının veya tedbirin üçüncü kişilere karşı etkisi ve icrası ayrıca değerlendirilmelidir.

13. Yabancı Publisher'a Karşı Dava Açmadan Önce Hangi Belgeler Toplanmalıdır?

Uluslararası uyuşmazlıklarda belgelerin ve elektronik kayıtların sistemli biçimde hazırlanması önemlidir.

Özellikle yayıncının farklı bir ülkede bulunması, teknik verilerin yabancı platformlarda saklanması ve sözleşmenin İngilizce olması delillerin toplanmasını daha karmaşık hale getirebilir.

Temel sözleşme belgeleri

• İmzalanmış yayıncı sözleşmesi ve ekleri,

• Değişiklik protokolleri,

• Lisans ve fikri mülkiyet hükümleri,

• Ödeme takvimi,

• Revenue share ve recoupment hükümleri,

• Bildirim ve fesih şartları,

• Hukuk seçimi ve uyuşmazlık çözüm maddeleri.

Finansal belgeler

• Royalty raporları,

• Platform satış raporları,

• Banka kayıtları,

• Gider ve pazarlama faturaları,

• Recoupment tabloları,

• Ödeme bildirimleri,

• Gelir mutabakatları.

Teknik ve ticari belgeler

• Steamworks veya diğer platform kayıtları,

• Oyun sürümleri ve teslim tutanakları,

• Kaynak kod ve erişim kayıtları,

• Yayın tarihleri,

• Pazarlama faaliyetlerine ilişkin belgeler,

• Yayıncının sözleşmesel taahhütlerini gösteren yazışmalar.

Bildirim ve uyuşmazlık kayıtları

• E-posta yazışmaları,

• Sözleşmeye uygun gönderilmiş ihtarlar,

• Cevaplar,

• İhlalin giderilmesi için verilen süreler,

• Fesih bildirimleri,

• Uzlaşma görüşmeleri.

Bu belgelerin hukuka uygun şekilde elde edilmesi ve gerektiğinde teknik bütünlüğünün korunması önemlidir.

Özellikle sonradan değiştirilebilir ekran görüntülerinin yanında orijinal raporların ve kayıtların saklanması, delil değerlendirmesini kolaylaştırabilir.

14. Türkiye'de Verilen Mahkeme Kararı Yabancı Publisher'a Karşı İcra Edilebilir mi?

Bir oyun stüdyosunun Türkiye'de dava kazanması, alacağını dünyanın herhangi bir ülkesinde doğrudan tahsil edebileceği anlamına gelmez.

Yabancı ülkede bulunan malvarlığı üzerinde icra işlemi yapılabilmesi için ilgili ülkenin hukukuna göre kararın tanınması veya tenfizi gerekebilir.

Örneğin Türkiye'de alınmış bir alacak hükmünün yabancı publisher'ın malvarlığının bulunduğu ülkede icra edilmesi isteniyorsa, o ülkenin yabancı mahkeme kararlarına ilişkin şartları incelenmelidir.

Bu nedenle dava açılmadan önce yalnızca hangi mahkemenin yetkili olduğu değil, karar alındığında borçlunun malvarlığının hangi ülkede bulunduğu da değerlendirilmelidir.

Yabancı mahkeme kararı Türkiye'de nasıl tenfiz edilir?

5718 sayılı MÖHUK'un 50. ve devamındaki maddeleri, yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de tanınması ve tenfizine ilişkin hükümler içerir.

Özellikle m.54'te tenfiz şartları düzenlenmiştir.

Bu kapsamda kararın niteliği, kesinleşme koşulları, karşılıklılık, kamu düzeni ve diğer kanuni gereklilikler önem taşıyabilir.

Ancak yabancı bir mahkeme kararının Türkiye'de tenfizi ile yabancı hakem kararının tenfizi aynı rejime tabi değildir.

15. Yabancı Tahkim Kararı Türkiye'de Nasıl İcra Edilir?

Uluslararası tahkimin önemli özelliklerinden biri, yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi bakımından çok taraflı uluslararası sözleşmelerin bulunmasıdır.

Bunlardan en önemlisi, 10 Haziran 1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında New York Sözleşmesi'dir.

Türkiye de New York Sözleşmesi'ne taraftır.

Sözleşme, kapsama giren yabancı hakem kararlarının taraf devletlerde tanınması ve tenfizi için uluslararası bir hukuki çerçeve sağlamaktadır.

Ancak bu durum bütün hakem kararlarının hiçbir inceleme yapılmaksızın otomatik olarak icra edileceği anlamına gelmez.

New York Sözleşmesi'nde tenfiz hangi nedenlerle reddedilebilir?

Sözleşmenin V. maddesi çerçevesinde belirli ret nedenleri bulunmaktadır.

Örneğin somut koşullara göre:

• Tahkim anlaşmasının geçerliliği,

• Tarafların usulüne uygun bilgilendirilmesi,

• Savunma hakkı,

• Hakem kararının tahkim anlaşmasının kapsamını aşıp aşmadığı,

• Hakem kurulunun oluşumu,

• Kararın bağlayıcılığı,

• Uyuşmazlığın tahkime elverişliliği,

• Kamu düzeni

değerlendirme konusu olabilir.

Bu nedenle uluslararası tahkimde kararın alınması kadar, kararın nerede icra edileceği de önemlidir.

Resmî kaynak: UNCITRAL – New York Convention

16. Yabancı Publisher İflas Ederse Oyun Stüdyosu Haklarını Koruyabilir mi?

Yayıncının ekonomik güçlük yaşaması veya iflas sürecine girmesi halinde oyun stüdyosunun hakları farklı hukuki sorunlara konu olabilir.

Özellikle:

• Ödenmemiş royalty alacakları,

• Publisher'ın elindeki finansal kayıtlar,

• Yayıncının sahip olduğu lisanslar,

• Kaynak kod ve dijital hesaplar,

• Üçüncü taraf alt lisansları,

• Gelecekteki satış gelirleri

bakımından değerlendirme yapılması gerekebilir.

Ancak publisher'ın iflas etmesi, oyunun bütün haklarının her durumda kendiliğinden geliştiriciye geçeceği anlamına gelmez.

İflasın hangi ülkede açıldığı, ilgili ülkenin iflas hukuku, sözleşmenin niteliği ve fikri mülkiyet haklarının kapsamı önem taşır.

Örneğin publisher'a geçerli şekilde belirli mali haklar devredilmişse, yalnızca sözleşmeye "iflas halinde bütün haklar otomatik döner" yazılması her hukuk düzeninde aynı sonucu doğurmayabilir.

Bu nedenle uluslararası publisher sözleşmelerinde iflas riskinin, lisansın sona ermesi ve dijital varlıkların kontrolüyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

17. Tahkim mi, Yabancı Mahkeme mi? Hangi Yol Daha Uygundur?

Oyun stüdyoları için her durumda tek bir uyuşmazlık çözüm yöntemi önerilemez.

Tarafların seçimi, sözleşmenin ekonomik değerine, iş modeline ve tahsilat imkanlarına bağlıdır.

Düşük tutarlı royalty alacaklarında tahkim mantıklı mı?

Örneğin geliştiricinin 8.000 USD alacağı bulunduğunu düşünelim.

Bu durumda pahalı ve uzun sürebilecek bir tahkim mekanizmasının ekonomik olarak uygun olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Ancak sözleşmede geçerli ve uyuşmazlığı kapsayan bir tahkim anlaşması varsa, taraflardan birinin uyuşmazlık çıktıktan sonra tek taraflı olarak daha ucuz bulduğu mahkemeyi seçebileceği varsayılamaz.

Bu nedenle küçük ve orta ölçekli oyun şirketleri, uyuşmazlık çözümünü mümkün olduğunca sözleşme imzalanmadan önce değerlendirmelidir.

18. Örnek Olay: Türk Oyun Stüdyosuna Yabancı Publisher Ödeme Yapmıyor

Türkiye'de kurulu Atlas Games isimli bir oyun stüdyosunun Almanya'daki Nord Publishing isimli bir yayıncıyla sözleşme imzaladığını düşünelim.

Atlas Games, geliştirdiği PC oyununun fikri mülkiyet haklarını muhafaza etmiş; Nord Publishing'e üç yıllık münhasır yayın lisansı vermiş olsun.

Sözleşmede şu hükümler yer alıyor:

• Oyunun dünya çapında dijital dağıtımı yayıncı tarafından gerçekleştirilecek.

• Belirli kesintilerden sonra kalan gelirlerin %60'ı geliştiriciye ait olacak.

• Publisher her üç ayda bir finansal rapor sunacak.

• Geliştirici, belirlenen koşullarla denetim hakkı kullanabilecek.

• Sözleşmeye İngiliz hukuku uygulanacak.

• Uyuşmazlıklar ICC tahkimiyle çözülecek.

• Tahkim yeri İstanbul ve yargılama dili İngilizce olacak.

Oyun yayımlandıktan sonra önemli bir satış gelirine ulaşıyor.

Ancak publisher bir süre sonra royalty raporlarını göndermemeye ve ödemeleri geciktirmeye başlıyor.

Atlas Games, sözleşmenin ihlal edildiğini ileri sürüyor.

Bu durumda hukuki inceleme hangi aşamalardan oluşabilir?

Birinci aşama: Sözleşmenin niteliği belirlenir.

Sözleşmenin hangi hükümlerinin yayın lisansı, hangi hükümlerinin gelir paylaşımı ve hangi hükümlerinin finansmanla ilgili olduğu incelenir.

İkinci aşama: Tahkim anlaşmasının kapsamı değerlendirilir.

ICC tahkim şartının geçerliliği ve somut uyuşmazlığı kapsayıp kapsamadığı belirlenir.

Üçüncü aşama: Uygulanacak hukuk ayrıştırılır.

Sözleşmenin esasına İngiliz hukukunun uygulanması kararlaştırılmıştır.

Ancak tahkim yerinin İstanbul olması nedeniyle tahkim usulü ve mahkemelerin yardım veya denetimi bakımından ayrıca değerlendirme gerekir.

Dördüncü aşama: Royalty alacağının varlığı ve tutarı incelenir.

Gelir paylaşımı oranı, muacceliyet, recoupment ve diğer kesintiler değerlendirilir.

Beşinci aşama: Deliller hazırlanır.

Publisher'ın raporları, Steam verileri, ödeme belgeleri ve taraflar arasındaki yazışmalar incelenir.

Altıncı aşama: Bildirim ve ihlalin giderilmesi hükümleri uygulanır.

Sözleşmede ön bildirim veya ihlalin giderilmesi için süre verilmesi öngörülmüşse bunların koşulları değerlendirilir.

Yedinci aşama: Tahkimde ileri sürülebilecek talepler belirlenir.

Somut koşullara göre ödenmemiş alacakların tahsili, faiz, sözleşmeye aykırılıktan doğan zararlar veya diğer uygun talepler gündeme gelebilir.

Sekizinci aşama: Fikri mülkiyet haklarının durumu incelenir.

Publisher'ın lisansı devam ederken veya sözleşme sona erdiğinde hangi kullanım yetkilerine sahip olduğu değerlendirilir.

Dokuzuncu aşama: Kararın icrası planlanır.

Publisher'ın malvarlığının bulunduğu ülkelerde hakem kararının tanınması ve tenfizi bakımından uygulanabilecek hükümler incelenir.

Bu örnekte dikkat edilmesi gereken husus, uyuşmazlığın tek bir hukuki meseleye indirgenememesidir.

Royalty alacağı, lisans hakları, tahkim şartı, uygulanacak hukuk ve kararın yabancı ülkede icrası birbirini etkileyen fakat ayrı değerlendirilmesi gereken hukuki konulardır.

19. Uluslararası Publisher Sözleşmesinde Uyuşmazlık Çözümü İçin Kontrol Listesi

Oyun stüdyoları yabancı bir publisher ile sözleşme imzalamadan önce aşağıdaki soruların yanıtlarını belirlemelidir:

1. Sözleşmeye hangi ülkenin hukuku uygulanacak?

2. Fikri mülkiyet lisansına ilişkin özel hukuk seçimi gerekli mi?

3. Uyuşmazlık mahkemede mi, tahkimde mi çözülecek?

4. Mahkeme seçildiyse yetki hükmü açık ve geçerli mi?

5. Tahkim seçildiyse hangi kurumun kuralları uygulanacak?

6. Tahkim yeri hangi şehir ve ülke olacak?

7. Yargılama dili ne olacak?

8. Hakem sayısı ve tahkim masrafları nasıl belirlenecek?

9. Düşük tutarlı alacaklar için uygun bir çözüm yöntemi var mı?

10. Sözleşmedeki ön bildirim ve müzakere süreleri nasıl işleyecek?

11. Publisher ödeme yapmazsa hangi kayıtlar incelenebilecek?

12. Denetim hakkı hangi durumlarda kullanılabilecek?

13. İhlalin giderilmesi için süre verilmesi gerekiyor mu?

14. Sözleşme feshedildiğinde yayın lisansı nasıl sona erecek?

15. Oyunun dijital platform yönetimi nasıl devredilecek?

16. Fesih sonrasında ödenmemiş royalty alacakları nasıl hesaplanacak?

17. Acil hukuki koruma gerekirse hangi mercie başvurulabilecek?

18. Kararın hangi ülkede icra edilmesi gerekebilir?

19. Publisher'ın iflas etmesi halinde uygulanabilecek hükümler neler?

20. Deliller, bildirimler ve finansal kayıtlar nasıl saklanacak?

Bu liste bütün oyun yayıncılığı sözleşmelerinin aynı şekilde hazırlanması gerektiği anlamına gelmez.

Önemli olan, uyuşmazlık çıkmadan önce hakların hangi ülkede, hangi yöntemle ve hangi maliyetlerle ileri sürülebileceğinin öngörülebilir hale getirilmesidir.

20. Yabancı Publisher Uyuşmazlıkları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yabancı publisher ödeme yapmazsa hangi ülkede dava açılır?

Sözleşmedeki mahkeme veya tahkim şartı, ilgili anlaşmanın geçerliliği ve uygulanacak milletlerarası yetki kuralları incelenmelidir. Publisher'ın yabancı olması tek başına bütün uyuşmazlıkların mutlaka onun ülkesinde görülmesini gerektirmez.

Governing Law nedir?

Governing Law, sözleşmeye veya sözleşmeden doğan belirli hukuki ilişkilere uygulanacak hukuku ifade eder. Yetkili mahkemeyi belirleyen hükümle aynı değildir.

Jurisdiction Clause nedir?

Jurisdiction Clause, sözleşmeden doğacak uyuşmazlıkların hangi mahkemede veya hangi devlet mahkemelerinde görüleceğini düzenleyen yetki hükmüdür.

Publisher sözleşmesinde Türk hukuku seçilebilir mi?

Yabancılık unsuru taşıyan sözleşmelerde tarafların hukuk seçimine ilişkin kurallar çerçevesinde Türk hukukunun seçilmesi mümkün olabilir. Ancak sözleşmenin özel niteliği ve emredici hükümler ayrıca değerlendirilmelidir.

İngiliz hukuku seçilirse dava mutlaka İngiltere'de mi açılır?

Hayır. Sözleşmeye uygulanacak hukuk ile mahkemenin veya tahkim yerinin belirlenmesi farklı hukuki konulardır.

Yabancı publisher sözleşmesinde ICC tahkimi kullanılabilir mi?

Tahkime elverişli bir uyuşmazlık ve geçerli tahkim anlaşması bulunması halinde ICC tahkimi kararlaştırılabilir. İlgili kuralların ve tahkim anlaşmasının kapsamının incelenmesi gerekir.

ISTAC yabancı şirketlerle yapılan sözleşmelerde kullanılabilir mi?

Evet. Gerekli koşullar sağlandığında Türkiye'deki oyun stüdyosu ile yabancı publisher arasındaki ticari uyuşmazlıkların ISTAC tahkimine götürülmesi kararlaştırılabilir.

Tahkim yeri İstanbul ise mutlaka Türk hukuku mu uygulanır?

Hayır. Tahkim yeri ile uyuşmazlığın esasına uygulanacak hukuk farklı olabilir.

Publisher royalty raporlarını göndermiyorsa ne yapılabilir?

Sözleşmedeki raporlama ve denetim hükümleri incelenebilir. Somut koşullara göre belge talebi, ihtar, sözleşmesel denetim, dava veya tahkim yolları değerlendirilebilir.

Publisher ödeme yapmadığında sözleşme hemen feshedilebilir mi?

Her durumda değil. Fesih hakkının doğması, sözleşmedeki ihlal ve bildirim hükümlerine ve uygulanacak hukuka bağlıdır.

Publisher iflas ederse oyunun hakları otomatik olarak geliştiriciye döner mi?

Hayır. Lisans veya mali hak devrinin niteliği, ilgili ülkenin iflas hukuku ve sözleşme hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Tahkim kararı bütün ülkelerde doğrudan icra edilebilir mi?

Hayır. New York Sözleşmesi yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi için önemli bir çerçeve sağlar; ancak tenfize ilişkin kanuni şartlar ve ret nedenleri bulunur.

Yabancı publisher'a karşı Türkiye'de ihtiyati tedbir istenebilir mi?

Somut olayın niteliği, mahkemenin yetkisi, tahkim anlaşması ve uygulanacak usul hukuku bakımından değerlendirme yapılmalıdır. Her uyuşmazlık için aynı sonuç söz konusu değildir.

Publisher oyunu izinsiz yayımlamaya devam ederse ne olur?

Sözleşmeden doğan kullanım yetkisinin sona erip ermediği, fikri mülkiyet haklarının kapsamı ve uygulanacak hukuk incelenebilir. Şartlarına göre sözleşmesel veya fikri haklara ilişkin talepler gündeme gelebilir.

Uluslararası publisher alacaklarında zamanaşımı nasıl belirlenir?

Zamanaşımı, uygulanacak hukuk ve ilgili kanunlar ihtilafı kuralları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bütün uluslararası yayıncılık alacakları için tek bir süre bulunduğu söylenemez.

Sonuç: Uluslararası Publisher Sözleşmesinde Haklı Olmak Kadar, Hakkın Nerede ve Nasıl İleri Sürüleceği de Önemlidir

Uluslararası oyun yayıncılığı sözleşmeleri, oyun stüdyolarının farklı pazarlara erişimini sağlayabilir. Ancak tarafların farklı ülkelerde bulunması, sözleşmeye aykırılık durumunda farklı hukuki sorunların ortaya çıkmasına neden olabilir.

Özellikle royalty alacakları, pazarlama yükümlülükleri, fikri mülkiyet lisansları ve sözleşmenin feshi bakımından uyuşmazlık çözüm hükümlerinin önceden değerlendirilmesi önemlidir.

Sözleşmeye uygulanacak hukuk, mahkemenin milletlerarası yetkisi, tahkim yeri ve kararın icra edileceği ülke birbirinden farklı kavramlardır.

Bu nedenle bir oyun şirketinin yabancı publisher ile sözleşme imzalarken yalnızca gelir paylaşımı oranını ve yayın haklarının süresini değil, uyuşmazlık halinde hangi hukuki mekanizmaların uygulanacağını da incelemesi gerekir.

Oyun stüdyoları bakımından uluslararası bir sözleşmenin hukuki güvencesi, yalnızca hangi hakların tanındığıyla değil, söz konusu hakların ihlal edilmesi halinde bunların hangi yöntemle ileri sürülebileceğiyle de bağlantılıdır.

Hukuki Dayanaklar ve Resmî Kaynaklar

Türk mevzuatı

• 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun; özellikle m.8, m.23, m.24, m.28, m.40, m.47, m.50–59 ve yabancı hakem kararlarına ilişkin hükümler.

• 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu; özellikle m.1, m.2, m.4–6 ve m.15.

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; ilgili tahkim, delil ve ihtiyati tedbir hükümleri.

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; ilgili sözleşmeye aykırılık ve temerrüt hükümleri.

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; ilgili ticari uyuşmazlık ve arabuluculuk hükümleri.

• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu; mali haklar, lisans ve hak devrine ilişkin hükümler.

Uluslararası kaynaklar

• ICC – 2026 Arbitration Rules

• ICC – Model Arbitration Clause

• İstanbul Tahkim Merkezi – ISTAC

• UNCITRAL – New York Convention

• Birleşmiş Milletler – New York Sözleşmesi Taraf Devletleri

Yazar

Av. Şenay Yağmur Efe

Oyun hukuku, teknoloji sözleşmeleri, fikri mülkiyet hakları, uluslararası yayıncılık ilişkileri ve teknoloji girişimlerinin hukuki süreçlerine ilişkin çalışmalar yürütmektedir.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Uluslararası oyun yayıncılığı uyuşmazlıklarında başvuru yolları, uygulanacak hukuk, tahkim anlaşması, mahkeme yetkisi ve kararların icrası somut sözleşmenin hükümleri ve ilgili hukuk düzenleri çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.