Oyun Hukuku Nedir? Oyun Stüdyoları İçin Hukuki Rehber

Bir oyun geliştirmek, yalnızca kod yazmak, karakter tasarlamak veya başarılı bir oyun mekaniği oluşturmak değildir. Ortaya çıkan oyunun fikri mülkiyet haklarının kime ait olduğu, geliştirici ekibin hukuki ilişkisi, kullanılan üçüncü taraf yazılımların lisansları, yayıncı (publisher) sözleşmeleri, oyuncuların kişisel verileri ve yatırım süreçleri de oyunun geleceğini doğrudan etkiler.

Oyun hukuku; dijital oyunların geliştirilmesi, finansmanı, yayımlanması ve ticari olarak işletilmesi sırasında ortaya çıkan fikri mülkiyet, sözleşmeler, şirketler, bilişim, tüketici ve kişisel verilerin korunması hukuku meselelerinin birlikte değerlendirilmesini gerektiren disiplinler arası bir hukuk alanıdır.

Özellikle bağımsız oyun geliştiricileri (indie developers), mobil oyun şirketleri, PC ve konsol oyun stüdyoları ile oyun yayıncıları bakımından hukuki riskler projenin farklı aşamalarında ortaya çıkar.

Bu yazıda, bir oyunun ilk prototipinden uluslararası piyasaya sunulmasına kadar kurulması gereken hukuki yapıyı Türk hukuku çerçevesinde inceliyorum.

1. Oyun Hukuku Hangi Konuları Kapsar?

Oyun hukuku, Türk hukukunda tek bir kanun altında düzenlenmiş bağımsız bir hukuk dalı değildir. Oyun sektöründe ortaya çıkan hukuki sorunlar, farklı mevzuat hükümlerinin ve sözleşme ilişkilerinin birlikte uygulanmasını gerektirir.

Başlıca hukuki alanlar şunlardır:

• Fikri mülkiyet hukuku: Kaynak kod, oyun karakterleri, görseller, müzik, senaryo, marka ve lisans hakları.

• Sözleşmeler hukuku: Oyun geliştirme, yayıncılık, dağıtım, porting, outsourcing ve gelir paylaşımı sözleşmeleri.

• Şirketler hukuku: Oyun stüdyosunun kuruluşu, ortaklık yapısı, pay devri, yönetim yetkileri ve kurucuların ayrılması.

• Yatırım hukuku: Term sheet, pay sahipleri sözleşmesi, vesting, sermaye artırımı ve yatırım öncesi hukuki inceleme.

• Bilişim hukuku: Dijital platformların kullanım koşulları, yazılım lisansları, hesap güvenliği ve siber olaylar.

• Kişisel verilerin korunması hukuku: Oyuncu hesapları, analitik verileri, reklam teknolojileri ve uluslararası veri aktarımı.

• Tüketici hukuku: Oyun içi satın almalar, abonelikler, dijital içerik ve iade uyuşmazlıkları.

Bütün oyun şirketleri bu alanların tamamında aynı yükümlülüklere sahip değildir. Hukuki değerlendirme; oyunun türüne, ticari modeline, hedef pazarına ve taraflar arasındaki sözleşmelere göre değişir.

Örneğin yalnızca PC platformunda tek oyunculu oyun satan bir stüdyo ile çocuklara yönelik, reklam geliri elde eden ve oyun içi satın alma sunan bir mobil oyun şirketinin karşılaşacağı hukuki sorunlar farklıdır.

Bu nedenle oyun sektöründe hukuki altyapının kurulması, oyunun teknik ve ticari özelliklerinin anlaşılmasıyla başlamalıdır.

2. Bir Video Oyununun Telif Hakları Kime Aittir?

Oyun geliştirme süreçlerinde en önemli hukuki meselelerden biri, ortaya çıkan fikri ürünler üzerindeki hak sahipliğidir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (FSEK) 2. maddesi, belirli koşulları taşıyan bilgisayar programlarını ilim ve edebiyat eserleri kapsamında düzenler.

Ancak bir video oyunu yalnızca bilgisayar programından ibaret değildir.

Oyunun içerisinde birbirinden farklı hukuki koruma rejimlerine tabi olabilecek unsurlar bulunur:

• Kaynak kod ve yazılım mimarisinin korunabilir ifade biçimleri,

• Özgün karakter tasarımları ve üç boyutlu modeller,

• Oyun müzikleri ve ses kayıtları,

• Senaryo, diyalog ve anlatı unsurları,

• Animasyon ve görsel tasarımlar,

• Oyun adı, logosu ve diğer ayırt edici işaretler.

Bu unsurların her biri için ayrı bir hak sahipliği değerlendirmesi yapılması gerekebilir.

Oyunu geliştiren kişi bütün hakların sahibi midir?

Her zaman değil.

Örneğin oyun kodunu bir yazılımcı hazırlamış, müziklerini başka bir kişi bestelemiş ve karakterlerini bağımsız bir tasarımcı oluşturmuş olabilir.

Bu kişilerin çalışmaları üzerinde hangi haklara sahip oldukları, aralarındaki ilişkinin hukuki niteliğine ve ilgili sözleşmelere bağlıdır.

FSEK m.8 kapsamında eser sahipliği bakımından temel kural, eseri meydana getiren kişinin eser sahibi olmasıdır. Bununla birlikte mali hakların kullanılması ve devri ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu noktada üç kavramın birbirinden ayrılması gerekir:

Eser sahipliği: Korunabilir fikri ürünü meydana getiren kişiye ilişkin hukuki sıfat.

Mali hakları kullanma yetkisi: Eserden ticari olarak yararlanma konusunda kanun veya sözleşmeden doğan yetki.

Gelir paylaşımı: Oyunun ticari faaliyetinden elde edilen gelirin taraflar arasında hangi esaslarla dağıtılacağı.

Bir geliştiricinin oyun gelirinden pay alması, tek başına oyunun tüm fikri mülkiyet haklarına sahip olduğu anlamına gelmez.

Aynı şekilde şirketin bir çalışana ücret ödemesi de bütün fikri hakların her durumda otomatik olarak şirkete devredildiği anlamında yorumlanmamalıdır.

Bu ayrımı daha ayrıntılı olarak Oyun Geliştirirken Fikri Mülkiyetinizi (IP) Nasıl Korursunuz? Telif Hakları ve Lisanslama Rehberi başlıklı yazımda ele aldım.

3. Oyun Geliştirme Ekibinde Fikri Haklar Nasıl Düzenlenmelidir?

Oyun stüdyolarında yazılımcılar, tasarımcılar, müzisyenler, oyun tasarımcıları ve bağımsız geliştiriciler birlikte çalışabilir.

Ancak herkesin aynı proje üzerinde çalışması, bütün hakların kendiliğinden tek bir şirket üzerinde toplandığını göstermez.

Çalışanların geliştirdiği oyun kodu kime aittir?

FSEK m.18 uyarınca, aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça çalışanların işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki mali hakları kullanma yetkisi işverene ait olabilir.

Ancak bu düzenlemenin uygulanması için iş ilişkisinin niteliği, eserin hangi görev kapsamında üretildiği ve tarafların sözleşmesi önemlidir.

İş ilişkisi ile bağımsız hizmet veya eser sözleşmesi arasındaki ayrım, fikri hakların kullanımında farklı sonuçlar yaratabilir.

Freelancer tarafından geliştirilen kod şirkete ait olur mu?

Bağımsız yazılım geliştiricileri bakımından özellikle dikkatli olunmalıdır.

Bir freelancer'ın oyun kodu veya tasarım üretmesi karşılığında ücret alması, mali hakların tamamının kendiliğinden sipariş veren şirkete geçtiği anlamına gelmez.

5846 sayılı Kanun'un 52. maddesi uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konu olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.

Bu nedenle sözleşmede yalnızca "Üretilen tüm çalışmalar şirkete aittir." şeklinde genel bir ifade kullanılması, her durumda yeterli hukuki güvence sağlamayabilir.

Düzenlemede özellikle:

• Çalışmanın konusu ve teslim edilecek ürünler,

• Kaynak kod ve diğer fikri ürünler üzerindeki haklar,

• Devir veya lisansa konu mali haklar,

• Önceden geliştirilmiş yazılım bileşenleri,

• Üçüncü taraf kütüphaneler ve lisanslar,

• Kaynak kod teslimi ve erişim yetkileri,

• Güncelleme, hata giderme ve bakım sorumluluğu,

• Sözleşme sona erdiğinde tarafların hakları

açıkça belirlenmelidir.

Game Jam'de geliştirilen oyun sonradan satılabilir mi?

Bir oyun yarışmasında veya Game Jam etkinliğinde geliştirilmiş oyunun ticari olarak değerlendirilmesi mümkün olabilir. Ancak katılımcıların hakları, organizasyon şartları ve varsa üçüncü taraf lisansları incelenmelidir.

Özellikle birden fazla kişinin oluşturduğu projelerde oyun üzerindeki hakların nasıl kullanılacağı önceden belirlenmelidir.

Bu konuyu, NUMTAL Game Jam kapsamında gerçekleştirdiğim konuşmayla bağlantılı olarak hazırladığım Oyun Geliştirdiniz, Peki Hakları Kime Ait? Game Jam'den Oyun Hukuku Rehberi başlıklı makalede örneklerle açıkladım.

4. Oyunlarda Kullanılan Asset, Müzik ve Açık Kaynak Kodların Hukuki Durumu

Oyun geliştirme sürecinde yalnızca stüdyonun kendi ürettiği içerikler kullanılmaz.

Hazır asset paketleri, ses efektleri, fontlar, müzikler, oyun motoru eklentileri ve açık kaynak kod kütüphaneleri projeye dahil edilebilir.

Bu kaynakların internet üzerinden ücretsiz edinilmiş olması, sınırsız şekilde kullanılabilecekleri anlamına gelmez.

Hazır asset satın almak telif haklarını da satın almak mıdır?

Her durumda hayır.

Bir asset mağazasından karakter modeli veya çevre tasarımı satın alan geliştirici, çoğu zaman ilgili içeriğin mülkiyetini değil, belirli koşullarda kullanım lisansını edinir.

Lisans sözleşmesinde şu soruların yanıtları aranmalıdır:

1. İçerik ticari oyunlarda kullanılabilir mi?

2. İçeriğin değiştirilmesine izin veriliyor mu?

3. Lisans hangi kullanıcı veya şirket için geçerli?

4. Oyunun farklı platformlara taşınması lisans kapsamında mı?

5. İçeriğin üçüncü taraflarla paylaşılması hangi koşullara bağlı?

6. Lisansın sona ermesi halinde daha önce yayımlanmış oyunun durumu ne olacak?

Oyunda açık kaynak kod kullanmak riskli midir?

Açık kaynak yazılımların kullanımı tek başına hukuka aykırı değildir. Ancak kullanılan lisansın şartlarına uyulması gerekir.

Örneğin MIT, Apache, GPL ve LGPL lisansları aynı yükümlülükleri öngörmez.

Bazı lisanslar bildirimlerin korunmasını gerektirirken diğerleri dağıtım ve kaynak koda erişim bakımından daha kapsamlı şartlar içerebilir.

Açık kaynak kullanımının hukuki sonuçlarını Oyunda Açık Kaynak Kod Kullanmak Riskli mi? MIT, Apache, GPL ve LGPL Lisansları başlıklı yazımda ayrıntılı olarak inceledim.

Yapay zekâ ile üretilen oyun görsellerinin telif hakları kime aittir?

Yapay zekâ ile üretilmiş içeriklerde, kullanılan aracın sözleşmesel kullanım şartları ile fikri mülkiyet hukukunun sağladığı koruma birbirinden ayrılmalıdır.

Bir yapay zekâ sağlayıcısının kullanıcıya ticari kullanım izni vermesi, ortaya çıkan içeriğin her hukuk düzeninde telif hakkıyla korunduğu anlamına gelmez.

İnsan katkısının niteliği, üçüncü kişi eserlerine benzerlik, sağlayıcı koşulları ve hedef pazardaki düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu konudaki ayrıntılı değerlendirmeme Oyunlarda Yapay Zekâ ile Üretilen Görsel, Kod ve Müzik Kullanılabilir mi? başlıklı yazımdan ulaşılabilir.

5. Oyun Şirketi Kurarken Hangi Hukuki Konulara Dikkat Edilmeli?

Bağımsız geliştiriciler açısından şirketleşme kararı, yalnızca vergi ve muhasebe yükümlülüklerinden ibaret değildir.

Oyun şirketinin kuruluşunda; ortakların pay oranları, şirketin yönetimi, oyunun fikri mülkiyet hakları ve gelecekteki yatırım süreçleri birlikte planlanmalıdır.

Oyun stüdyosu için limited şirket mi anonim şirket mi?

Türk hukukunda oyun geliştirme faaliyetleri farklı hukuki işletme ve şirket yapıları üzerinden yürütülebilir.

Limited ve anonim şirketler arasında karar verirken yalnızca kuruluş maliyetleri değil; pay devri, yatırım alımı, yönetim yapısı, yatırımcı hakları ve gelecekteki büyüme planı da değerlendirilmelidir.

Özellikle girişim sermayesi yatırımı hedefleyen oyun şirketlerinde anonim şirket yapısının sağladığı hukuki imkânlar önem taşıyabilir. Bununla birlikte her oyun stüdyosunun anonim şirket kurması zorunlu değildir.

Kurucu ortaklar sözleşmesi neden önemlidir?

İki arkadaşın birlikte oyun stüdyosu kurduğunu düşünelim.

Ortaklardan biri yazılım geliştirmeyi, diğeri oyun tasarımını ve ticari faaliyetleri üstlenmiş olsun.

İlk aşamada taraflar arasında herhangi bir uyuşmazlık bulunmayabilir.

Ancak şirket yatırım aldığında veya ortaklardan biri ayrılmak istediğinde şu sorular gündeme gelebilir:

• Şirketin yönetimine kim karar verecek?

• Oyunun fikri mülkiyet hakları şirkete aktarılmış mı?

• Ortaklardan biri ayrıldığında payları ne olacak?

• Ayrılan ortağın kaynak kodlara erişimi devam edecek mi?

• Yeni yatırımcı alınması için hangi kararlar gerekli?

• Ortaklar anlaşamazsa uyuşmazlık nasıl çözülecek?

Bu sorunlar şirketin esas sözleşmesi ve gerekli hallerde pay sahipleri sözleşmesi kapsamında düzenlenebilir.

Ayrıca kurucuların şirkette kalma süresine bağlı pay mekanizmaları da gündeme gelebilir.

Konu hakkında Founder Vesting Nedir? Good Leaver, Bad Leaver ve Reverse Vesting Startup Kurucularını Nasıl Etkiler? başlıklı yazımda ayrıntılı açıklamalar bulunuyor.

Oyun şirketleri devlet desteklerinden yararlanabilir mi?

Oyun ve yazılım şirketleri, faaliyetlerinin niteliğine ve yürürlükteki program koşullarına bağlı olarak farklı kamu desteklerinden yararlanabilir.

Ancak her destek programı için aynı şirketleşme, faaliyet kodu, harcama ve başvuru koşulları geçerli değildir.

Ticaret Bakanlığı destekleri, teknopark uygulamaları ve diğer girişim desteklerinin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Bu konudaki açıklamaları Oyun Stüdyoları İçin Ticaret Bakanlığı Destekleri ve Teknokent Şirketleşme Süreçleri başlıklı makalemde ele aldım.

6. Publisher Sözleşmesi Nedir? Oyun Stüdyoları Hangi Haklarını Koruyabilir?

Oyun yayıncı sözleşmesi (Game Publishing Agreement), oyun geliştiricisi ile oyunun yayımlanması, pazarlanması, finansmanı veya dağıtımı gibi faaliyetleri üstlenen yayıncı arasındaki hukuki ilişkiyi düzenleyen sözleşmedir.

Özellikle bağımsız oyun stüdyoları için yayıncıyla çalışmak uluslararası pazarlara erişim bakımından önemli olabilir.

Bununla birlikte yayıncılık ilişkisinde fikri mülkiyet hakları, gelir paylaşımı, finansman giderleri ve sözleşmenin sona ermesi hükümleri dikkatle incelenmelidir.

Publisher oyunun fikri mülkiyet haklarını alabilir mi?

Taraflar, hukuken devredilebilir mali haklar bakımından devir veya lisans modelleri üzerinde anlaşabilir.

Ancak yayıncılık faaliyetinin yürütülebilmesi için oyuna ilişkin bütün mali hakların mutlaka yayıncıya devredilmesi gerektiği söylenemez.

Stüdyonun fikri mülkiyet haklarını koruyarak yayıncıya belirli süre, bölge, platform ve kullanım alanlarıyla sınırlı lisans vermesi de mümkündür.

Bu nedenle sözleşmedeki IP Assignment ve Licensing hükümleri arasındaki fark önemlidir.

Yayıncı sözleşmelerinin fikri mülkiyet, münhasırlık ve fesih risklerini Kendi Oyununuzdan Olmayın: Yayıncı (Publisher) Sözleşmelerindeki En Tehlikeli 3 Madde başlıklı yazımda ayrıca inceledim.

Revenue Share ve Recoupment Nedir?

Revenue Share, tarafların sözleşmede tanımlanan oyun gelirlerini belirli oranlarda paylaşmasını ifade eder.

Ancak gelirin hangi tutar üzerinden hesaplanacağı önemlidir.

Örneğin brüt satış geliri, platform komisyonu sonrası gelir ve izin verilen giderlerin düşülmesinden sonra kalan net gelir aynı değildir.

Recoupment ise yayıncının sözleşmede belirlenen finansman veya gider tutarlarını oyun gelirlerinden geri kazanmasını sağlayan mekanizmadır.

Örneğin bir publisher, geliştirici stüdyoya 100.000 USD finansman sağlamış olsun.

Taraflar bu tutarın oyun gelirlerinden hangi sırayla mahsup edileceğini düzenleyebilir.

Ancak hangi giderlerin recoupment kapsamına gireceği, geliştiriciye ödeme yapılıp yapılmayacağı ve kalan bakiyenin nasıl hesaplanacağı sözleşmeye bağlıdır.

Dolayısıyla "%50 revenue share" yazılması, geliştiricinin her durumda satış gelirlerinin yarısını doğrudan alacağı anlamına gelmez.

Publisher oyun gelirlerini eksik bildirirse ne olur?

Bir yayıncı sözleşmesinde gelir raporlarının kapsamı ve geliştiricinin denetim yetkisi açıkça düzenlenebilir.

Audit Rights olarak adlandırılan hükümler, geliştiricinin gelir paylaşımı hesaplarını belirlenen sınırlar içerisinde incelemesine veya denetletmesine imkân sağlayabilir.

Ancak sözleşmenin içeriği incelenmeden yayıncının bütün muhasebe kayıtlarına sınırsız erişim hakkı bulunduğu söylenemez.

Konu hakkında Publisher Sözleşmelerinde Audit Rights: Oyun Gelirleri Nasıl Denetlenir? başlıklı makalemde ayrıntılı örnekler bulunmaktadır.

7. Oyun Porting ve Outsourcing Sözleşmeleri Nasıl Düzenlenmelidir?

Oyun stüdyoları, geliştirme sürecinin tamamını kendi bünyelerinde yürütmek zorunda değildir.

Karakter tasarımı, animasyon, ses üretimi, yazılım geliştirme, kalite kontrol ve oyun porting işlemleri başka ekiplere bırakılabilir.

Ancak dış kaynak kullanımı (outsourcing) ve porting sözleşmelerinde teslim edilecek ürünün teknik tanımı ile fikri mülkiyet haklarının birlikte ele alınması gerekir.

Özellikle porting çalışmalarında:

• Hangi platformlara uyarlama yapılacağı,

• Teknik teslim kriterleri,

• Platform sertifikasyon ve onay sorumlulukları,

• Kaynak kod ve geliştirme araçlarına erişim,

• Üçüncü taraf lisansları,

• Hata giderme ve güncelleme yükümlülükleri,

• Teslim ve kabul testleri,

• Gecikme ve sözleşmenin sona ermesi

ayrıntılı olarak düzenlenebilir.

Porting sürecindeki farklı sözleşme modellerini Oyun Porting Sözleşmesi: PC'den Konsola Uyarlamada IP ve Teslim Hakları başlıklı makalemde inceliyorum.

8. Oyunlarda Kullanıcı Sözleşmeleri ve Kişisel Verilerin Korunması

Bir oyun piyasaya sürüldüğünde hukuki ilişki yalnızca geliştirici ve yayıncı arasında kalmaz. Oyuncular ve son kullanıcılarla da hukuki ilişkiler kurulur.

Özellikle çevrim içi oyunlar, mobil oyunlar ve oyun içi satın alma sunan platformlar bakımından kullanıcı sözleşmeleri önem taşır.

Oyun Kullanıcı Sözleşmesi (EULA) nedir?

End User License Agreement (EULA), son kullanıcının yazılımı hangi koşullarda kullanabileceğini düzenleyen lisans sözleşmesidir.

Bir oyun EULA'sında diğer hususların yanında:

• Oyunun kullanım lisansının kapsamı,

• Hesap kullanımı ve güvenlik yükümlülükleri,

• Yasaklanan davranışlar,

• Kullanıcı tarafından oluşturulan içerikler,

• Hesap kısıtlamaları ve yaptırımlar,

• Güncellemeler ve hizmet değişiklikleri,

• Uygulanabilir hukuk ve uyuşmazlık mekanizmaları

ele alınabilir.

Ancak EULA hükümleri sınırsız bir sözleşme özgürlüğü sağlamaz. Özellikle tüketicilerle kurulan ilişkilerde emredici düzenlemeler ve haksız şart denetimi dikkate alınmalıdır.

Oyun içi satın alımlarda iade hakkı var mı?

Oyun içi satın alma, battle pass, abonelik ve dijital içerik işlemlerinin hukuki niteliği birbirinden farklı olabilir.

İade ve cayma hakkının değerlendirilmesinde işlem türü, uygulanabilir mevzuat, sözleşme şartları ve varsa hukuka uygun istisnalar dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle "Dijital oyunlarda hiçbir şekilde iade hakkı bulunmaz." şeklinde genel bir ifade hukuken isabetli değildir.

Konuya ilişkin ayrıntılı değerlendirme için Battle Pass ve Oyun Aboneliklerinde İptal ve İade Hakları başlıklı makalemi inceleyebilirsiniz.

Oyun şirketleri KVKK kapsamında hangi yükümlülüklere sahiptir?

Oyuncunun kullanıcı adı, e-posta adresi, hesap bilgileri, cihaz tanımlayıcıları ve belirli koşullarda oyun içi davranış verileri kişisel veri niteliği taşıyabilir.

Kişisel verilerin işlenmesi bakımından 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun temel ilkelerine ve ilgili işleme şartlarına uyulmalıdır.

Özellikle çevrim içi oyun şirketleri açısından:

• Veri sorumlusu ve veri işleyen rollerinin belirlenmesi,

• Veri işleme amaçlarının tespit edilmesi,

• Hukuki işleme şartlarının değerlendirilmesi,

• Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi,

• Gerekli veri güvenliği tedbirlerinin alınması,

• Yurt dışına veri aktarımı koşullarının incelenmesi,

• Saklama ve imha süreçlerinin düzenlenmesi

önemlidir.

Çocuk oyunculara yönelik oyunlarda ise yaşa uygun bilgilendirme, veri minimizasyonu ve ilgili mevzuattan doğan özel yükümlülükler ayrıca değerlendirilmelidir.

9. Oyun Tanıtımında Influencer ve Streamer Sözleşmeleri

Oyun şirketleri yeni oyunculara ulaşmak için Twitch, YouTube, TikTok ve benzeri platformlarda içerik üreten kişilerle iş birliği yapabilir.

Ancak influencer sözleşmesi yalnızca paylaşım bedeli ve yayın tarihinden ibaret değildir.

Bir oyun tanıtım kampanyasında özellikle:

• İçerik üreticisinin hazırlayacağı çalışmanın kapsamı,

• Yayın tarihleri ve platformlar,

• Reklam niteliğinin açıklanması,

• Videoların ve görsellerin kullanım hakları,

• İçeriklerin farklı mecralarda yeniden yayımlanması,

• Rakip ürünlerle çalışma sınırlamaları,

• Kampanyanın iptali,

• Sözleşmeye aykırılık ve sorumluluk

düzenlenebilir.

Bu konudaki ayrıntılı açıklamalara Oyun Tanıtımında Influencer Sözleşmesi Nasıl Hazırlanır? Twitch, YouTube ve TikTok Kampanyalarında Hukuki Riskler başlıklı yazımdan ulaşabilirsiniz.

10. Oyun Şirketleri Yatırım Alırken Hangi Hukuki Risklerle Karşılaşır?

Bir oyun stüdyosunun yatırım alması, yalnızca şirket karşılığında sermaye sağlanmasından ibaret değildir.

Yatırım sonrasında kurucuların pay oranları, şirketin kontrolü, yönetim hakları ve gelecekteki finansman turları etkilenebilir.

Yatırım sürecinde özellikle:

• Şirket değerlemesi ve yatırım karşılığında edinilecek pay oranı,

• Sermaye artırımı veya pay devri modeli,

• Yönetim kuruluna ilişkin haklar,

• Önemli kararlarda yatırımcı onayı,

• Kurucu ortakların payları üzerindeki vesting hükümleri,

• Pay devri kısıtlamaları,

• Liquidation preference ve anti-dilution mekanizmaları,

• Fikri mülkiyet haklarının şirket üzerindeki durumu

incelenmelidir.

Yatırımcı oyunun fikri mülkiyet haklarını neden inceler?

Oyun şirketleri bakımından önemli ticari varlıklardan biri, geliştirilen oyunlar ve bunlarla bağlantılı fikri mülkiyet haklarıdır.

Bir yatırımcı, oyun üzerindeki hakların gerçekten yatırım yapacağı şirkette bulunup bulunmadığını öğrenmek isteyebilir.

Bu nedenle yatırım öncesi hukuki inceleme (legal due diligence) sırasında çalışan ve freelancer sözleşmeleri, lisanslar, kaynak kod hakları, şirket kayıtları ve yayıncı anlaşmaları talep edilebilir.

Örneğin şirketin geliştirdiği oyunun önemli bir yazılım modülü bağımsız bir geliştirici tarafından hazırlanmış fakat hakların kullanımı hiç düzenlenmemişse, yatırımcı bu durumu hukuki risk olarak değerlendirebilir.

Yatırım öncesi incelenen belgeleri ve olası riskleri Startup Legal Due Diligence Nedir? Yatırımcı Yatırım Öncesinde Hangi Belgeleri İnceler? başlıklı rehberimde ayrıntılı olarak ele aldım.

11. Yurt Dışındaki Publisher ile Yapılan Sözleşmelerde Hangi Hukuk Uygulanır?

Türkiye'de kurulu bir oyun şirketi, yurt dışında bulunan bir publisher ile sözleşme yapabilir.

Ancak tarafların farklı ülkelerde bulunması halinde sözleşmeye uygulanacak hukuk ve uyuşmazlıkların hangi merci önünde çözüleceği önem kazanır.

Örneğin taraflar İngiliz hukukunun uygulanmasını ve belirli bir tahkim merkezinin yetkili olmasını kararlaştırmış olabilir.

Böyle bir düzenlemenin geçerliliği ve sonuçları, uygulanabilir milletlerarası özel hukuk kuralları ve sözleşmenin niteliğine göre değerlendirilmelidir.

Uluslararası oyun yayıncılığı sözleşmelerinde şu hususlar ayrıca önem taşır:

• Sözleşmenin dili,

• Uygulanacak hukuk,

• Mahkeme veya tahkim yetkisi,

• Ödeme para birimi,

• Vergi ve kesinti hükümleri,

• Finansal raporların paylaşılması,

• Fikri mülkiyet lisansının coğrafi kapsamı,

• Sözleşmenin sona ermesinden sonra devam edecek yükümlülükler.

Özellikle uluslararası uyuşmazlıklarda haklı olmanın yanı sıra sözleşmeden doğan hakkın fiilen hangi ülkede ve nasıl ileri sürülebileceği de önemlidir.

12. Örnek Olay: İki Arkadaş Oyun Geliştirdi, Publisher Teklif Verdi

Hukuki sorunların birbiriyle nasıl bağlantılı olduğunu örnek üzerinden inceleyelim.

Deniz ve Ege, üniversite yıllarında birlikte bir PC oyunu geliştirmeye başlar.

Deniz kaynak kodları yazarken Ege karakter tasarımlarını ve oyun dünyasını oluşturur.

Oyun için bazı hazır ses paketleri satın alınır. Müziklerin bir bölümü ise freelance çalışan bir besteciye hazırlatılır.

Bir süre sonra oyun sosyal medyada ilgi görür ve yabancı bir yayıncıdan teklif gelir.

Publisher, oyun için geliştirme finansmanı sağlamayı ve küresel dağıtımı üstlenmeyi önerir.

Ancak sözleşmenin taslağında oyunun bütün fikri mülkiyet haklarının yayıncıya devredileceği yazmaktadır.

Bu noktada birden fazla hukuki sorun ortaya çıkar:

Birinci sorun: Hak sahipliği. Deniz ve Ege'nin oyuna katkıları ile mali hakların kullanımına ilişkin düzenleme bulunuyor mu?

İkinci sorun: Üçüncü taraf içerikler. Bestecinin ürettiği müzikler ticari oyunda ve farklı platformlarda kullanılabilecek şekilde lisanslandı mı?

Üçüncü sorun: Şirketleşme. Oyunu yayımlayacak şirket kurulmuş mu? Kurulduysa mevcut fikri haklar şirkete hangi hukuki işlemlerle aktarılmış?

Dördüncü sorun: Yayıncı sözleşmesi. Publisher'a tam mali hak devri yapılması zorunlu mu, yoksa sözleşmenin ticari amacına uygun sınırlı bir lisans yeterli olabilir mi?

Beşinci sorun: Gelir paylaşımı. Publisher'ın sağlayacağı finansmanın geri kazanılması hangi gelirler üzerinden hesaplanacak?

Altıncı sorun: Sözleşmenin sona ermesi. Publisher ile ilişki sona erdiğinde oyun hangi platformlarda yayımlanmaya devam edebilecek?

Bu örnekte görüldüğü üzere tek bir oyun yayıncılığı sözleşmesi, daha önce düzenlenmemiş ekip ilişkileri ve fikri mülkiyet sorunlarını da ortaya çıkarabilir.

Bu nedenle oyun şirketinin hukuki yapısının yalnızca son sözleşme üzerinden değil, geliştirme sürecinin başlangıcından itibaren değerlendirilmesi gerekir.

13. Oyun Stüdyoları İçin Hukuki Kontrol Listesi

Bir oyun ticari olarak piyasaya sürülmeden önce aşağıdaki soruların yanıtlanması yararlı olacaktır.

Fikri mülkiyet ve yazılım

• Oyunun kaynak kodu ve diğer unsurları üzerindeki hak sahipliği belirli mi?

• Çalışan ve freelancer ilişkileri yazılı olarak düzenlenmiş mi?

• Üçüncü taraf asset ve yazılım lisansları kontrol edilmiş mi?

• Oyunun adı ve logosu bakımından marka araştırması yapılmış mı?

Şirketleşme ve ekip ilişkileri

• Şirketin pay ve yönetim yapısı belirli mi?

• Kurucuların ayrılması halinde uygulanacak mekanizmalar mevcut mu?

• Oyun üzerindeki gerekli mali hakların şirkette kullanılabilir olması sağlanmış mı?

Yayıncılık ve dağıtım

• Publisher sözleşmesinde lisans kapsamı açık mı?

• Gelir paylaşımı ve mahsup edilebilecek giderler tanımlanmış mı?

• Raporlama ve denetim hükümleri yeterli mi?

• Sözleşmenin sona ermesine ilişkin sonuçlar düzenlenmiş mi?

Oyuncular ve mevzuata uyum

• EULA ve gerekli kullanıcı koşulları hazırlanmış mı?

• Kişisel veri işleme faaliyetleri belirlenmiş mi?

• Oyun içi satış ve abonelik koşulları ilgili mevzuata göre değerlendirilmiş mi?

• Hedef ülkelerde doğabilecek ilave yükümlülükler incelenmiş mi?

Bu kontrol listesi, hukuki değerlendirmenin başlangıcıdır. Her oyun stüdyosunda aynı belgelerin hazırlanması veya aynı sözleşme hükümlerinin kullanılması gerekmeyebilir.

14. Oyun Hukuku Hakkında Sık Sorulan Sorular

Oyun fikrinin telif hakkı olur mu?

Soyut bir oyun fikri, kural olarak tek başına telif hakkı korumasından yararlanmaz. Ancak fikrin özgün kaynak kod, senaryo, müzik veya görsel tasarım gibi korunabilir ifade biçimlerine dönüştürülmesi halinde ilgili unsurlar bakımından eser koruması doğabilir.

Oyun yapmak için şirket kurmak zorunlu mu?

Bir oyunu geliştirmek için her durumda şirket kurulması zorunlu değildir. Ancak düzenli ticari faaliyette bulunulması, gelir elde edilmesi, sözleşmelerin kurulması ve vergi yükümlülükleri bakımından faaliyet modeline uygun hukuki yapı değerlendirilmelidir.

Bir oyun stüdyosunun kaynak kodları kime aittir?

Kaynak kod üzerindeki eser sahipliği ile mali hakları kullanma yetkisi aynı şey değildir. Çalışmanın iş ilişkisi veya bağımsız sözleşme kapsamında hazırlanması, mevcut sözleşmeler ve FSEK hükümleri birlikte incelenmelidir.

Publisher oyunun bütün haklarını almak zorunda mı?

Hayır. Yayıncılık faaliyetinin yürütülmesi için bütün mali hakların yayıncıya devredilmesi her durumda zorunlu değildir. Taraflar, hukuken mümkün olduğu ölçüde belirli kullanım alanları, süreler ve bölgeler bakımından lisans modeli de kararlaştırabilir.

Oyun stüdyosu yabancı yatırımcıdan yatırım alabilir mi?

Türkiye'deki oyun şirketleri uygulanabilir mevzuat çerçevesinde yabancı yatırım alabilir. Ancak yatırımın pay devri, sermaye artırımı veya başka bir hukuki modelle gerçekleştirilmesi; şirket türü, sözleşmeler ve ilgili yükümlülükler açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

Oyunlarda kişisel veri işlenmesi için her zaman açık rıza gerekir mi?

Hayır. 6698 sayılı Kanun'da farklı kişisel veri işleme şartları düzenlenmiştir. Açık rıza bunlardan yalnızca biridir. Her veri işleme faaliyetinin hukuki dayanağı, amacı ve niteliği ayrıca incelenmelidir.

Oyun stüdyosu için hangi sözleşmeler gereklidir?

Stüdyonun faaliyet modeline göre kurucular ve pay sahipleri sözleşmeleri, çalışan veya freelancer sözleşmeleri, fikri hak devir ve lisans sözleşmeleri, publisher sözleşmeleri, outsourcing sözleşmeleri, kullanıcı sözleşmeleri ve veri işleme anlaşmaları gündeme gelebilir. Her şirket için tek tip sözleşme listesi bulunmaz.

Sonuç: Oyun Geliştirme Sürecinin Hukuki Yapısı Baştan Kurulmalıdır

Oyun hukukunda karşılaşılan uyuşmazlıkların önemli bir bölümü, teknik veya ticari kararların hukuki sonuçlarının yeterince öngörülmemesinden kaynaklanabilir.

Bir oyunun kaynak kodlarının kime ait olduğu, karakter tasarımlarının hangi lisansla kullanıldığı, kurucu ortaklardan birinin ayrılması halinde ne olacağı veya publisher'ın gelirlerden hangi giderleri düşebileceği; oyunun uzun vadeli ticari faaliyetini etkileyen konulardır.

Bu nedenle oyun geliştirme sürecinde hukuki değerlendirme yalnızca ortaya bir uyuşmazlık çıktığında değil, fikri mülkiyet hakları oluşturulurken, ekip sözleşmeleri hazırlanırken, şirketleşme kararı verilirken ve yayıncılık ilişkileri kurulurken yapılmalıdır.

Oyun stüdyoları açısından temel mesele yalnızca oyunun geliştirilmesi değil, oyunun ticari olarak sürdürülebilmesini sağlayan hak sahipliği ve sözleşme yapısının doğru kurulmasıdır.

Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar

• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, özellikle m.2, m.8, m.9, m.10, m.18, m.48 ve m.52.

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, sözleşmelerin kurulması, ifası, sona ermesi ve borca aykırılık hükümleri.

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, şirketler ve ticari faaliyetlere ilişkin hükümler.

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, özellikle marka haklarına ilişkin hükümler.

• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu.

• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ilgili ikincil mevzuat.

• 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun.

Yazar

Av. Şenay Yağmur Efe

Oyun geliştirme süreçleri, teknoloji şirketleri, yazılım sözleşmeleri, fikri mülkiyet hakları ve startup yatırım ilişkilerinin hukuki boyutları üzerine çalışmalar yürütmektedir.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklarda tarafların sözleşmeleri, uygulanabilir mevzuat ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.