Şirket Kurulmadan Önce Geliştirilen Oyunun Hakları Kime Ait?

İki arkadaş üniversite yıllarında birlikte oyun geliştirmeye başlıyor. Biri kaynak kodları yazıyor, diğeri karakter tasarımlarını ve oyun dünyasını oluşturuyor. Bir süre sonra oyun tamamlanıyor, Steam'de yayımlanabilecek seviyeye geliyor ve yatırımcıların ilgisini çekiyor.

Bunun üzerine arkadaşlar bir oyun şirketi kuruyor. Oyunun adı şirketin internet sitesine ekleniyor, geliştirici hesapları şirket faaliyetlerinde kullanılıyor ve bütün ticari görüşmeler yeni kurulan şirket üzerinden yürütülüyor.

Peki, şirket kurulmadan önce geliştirilen oyunun fikri mülkiyet hakları artık şirkete mi aittir?

Kısa cevap: Hayır. Bir anonim veya limited şirketin kurulması, kurucuların daha önce meydana getirdiği oyunların kaynak kodları, görselleri, müzikleri ve diğer korunabilir eser unsurları üzerindeki hakları kendiliğinden şirkete devretmez.

Oyunun şirket tarafından hukuken kullanılabilmesi, yayımlanabilmesi, lisanslanabilmesi veya yatırım süreçlerinde bir şirket varlığı olarak değerlendirilebilmesi için ilgili hakların niteliğinin ve şirkete hangi hukuki işlemle kazandırıldığının incelenmesi gerekir.

Bu yazıda şirket kurulmadan önce geliştirilen oyunların hak sahipliğini, kurucu ortaklar arasındaki fikri mülkiyet ilişkilerini, IP Assignment sözleşmelerini, ayni sermaye olarak fikri hak konulmasını ve yatırım süreçlerinde karşılaşılan riskleri Türk hukuku çerçevesinde değerlendiriyorum.

1. Şirket Kurulmadan Önce Geliştirilen Oyunun Sahibi Kimdir?

Türk hukukunda bir video oyunu, kaynak kod, grafik, müzik, senaryo ve diğer fikri ürünlerden oluşabilir. Her unsurun korunabilirliği ve hak sahipliği ayrı değerlendirilmelidir.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (FSEK) 8. maddesi uyarınca eser sahipliği bakımından temel kural, eseri meydana getiren kişinin eser sahibi olmasıdır.

Örneğin:

• Bir geliştirici oyunun kaynak kodunu yazmış olabilir.

• Bir tasarımcı karakter modellerini oluşturmuş olabilir.

• Başka bir kişi oyunun müziklerini bestelemiş olabilir.

• Bir senarist oyunun hikâyesini hazırlamış olabilir.

Bu kişilerin ortaya çıkardıkları çalışmalar üzerinde hangi haklara sahip oldukları; eser niteliğine, aralarındaki sözleşmelere ve uygulanabilecek özel hükümlere göre belirlenir.

Dolayısıyla oyunun geliştirilmesi sırasında henüz bir şirket bulunmuyorsa, sonradan kurulacak şirketin bütün eserlerin başlangıçtan itibaren sahibi olduğu varsayılamaz.

Şirket kurulduktan sonra fikri haklar otomatik olarak şirkete geçer mi?

Hayır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 355. maddesi anonim şirketin, 588. maddesi ise limited şirketin ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanmasını düzenlemektedir.

Böylece ortaklarından ayrı bir tüzel kişi ortaya çıkar.

Ancak bu tüzel kişiliğin kurulması, ortakların önceden sahip olduğu bütün malvarlığı değerlerinin veya fikri mülkiyet haklarının şirkete kendiliğinden aktarılması anlamına gelmez.

Kurucunun şirket payına sahip olması ile kurucunun geliştirdiği oyunun mali haklarının şirket tarafından edinilmesi birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.

Bir şirketin paylarının tamamı tek bir kurucuya ait olsa dahi şirket ile kurucu ayrı hukuk kişilikleridir.

Bu nedenle oyun üzerindeki fikri hakların şirkete geçirilmesi veya gerekli kullanım yetkilerinin verilmesi ayrıca ele alınmalıdır.

2. İki Arkadaş Birlikte Oyun Geliştirirse Haklar Eşit mi Paylaşılır?

Oyun sektöründe sık karşılaşılan varsayımlardan biri, birlikte geliştirilen her oyunun fikri haklarının bütün ekip üyelerine eşit oranlarda ait olduğudur.

Oysa yalnızca aynı projede çalışmak, her zaman eşit hak sahipliği anlamına gelmez.

FSEK m.9 ve m.10, birden fazla kişinin katılımıyla meydana getirilen eserler bakımından farklı ihtimalleri düzenlemektedir.

Katkılar birbirinden ayrılabiliyorsa ne olur?

FSEK m.9 kapsamında, birden fazla kişinin birlikte meydana getirdiği eserin kısımlarının ayrılabilmesi halinde, her bir kişinin meydana getirdiği kısım üzerindeki hakları gündeme gelebilir.

Örneğin bir oyunun kaynak kodu, özgün müzikleri ve görsel tasarımları farklı kişiler tarafından oluşturulmuş olabilir.

Bu durumda her bir fikri ürünün niteliği ve tarafların katkıları ayrı incelenmelidir.

Ancak eserin değiştirilmesi, yayımlanması ve mali hakların kullanılması bakımından diğer eser sahiplerinin katılımını gerektiren durumlar da ortaya çıkabilir.

Katkılar ayrılmaz bir bütün oluşturuyorsa ne olur?

FSEK m.10, birden fazla kişinin katılımıyla meydana getirilen ve ayrılmaz bir bütün teşkil eden eserlerde eser sahipleri arasındaki birliği düzenler.

Bu durumda hakların kullanılmasına ilişkin farklı sonuçlar gündeme gelebilir.

Ayrıca eser sahiplerini bir araya getiren gerçek veya tüzel kişinin hakların kullanımına ilişkin yetkileri de ilgili hüküm ve taraflar arasındaki düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Önemli olan, bir oyunun aynı ekip tarafından geliştirilmesinin, tek başına bütün hakların otomatik olarak yarı yarıya paylaşıldığını göstermemesidir.

Ekip halinde geliştirilen oyunların telif haklarını özellikle Game Jam örnekleri üzerinden incelediğim Oyun Geliştirdiniz, Peki Hakları Kime Ait? Game Jam'den Oyun Hukuku Rehberi başlıklı yazımda daha ayrıntılı açıklamalar bulunuyor.

3. Şirket Kurulmadan Önce Kurucu Ortaklar Arasında Adi Ortaklık Oluşabilir mi?

Bir oyun şirketi henüz kurulmamış olsa bile geliştiricilerin kendi aralarındaki ilişki hukuken sonuç doğurabilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 620. maddesine göre adi ortaklık, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca ulaşmak için birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmesel ilişkidir.

Örneğin iki kişinin birlikte oyun geliştirip piyasaya sürerek gelir elde etmek üzere anlaşmaları, somut şartlara göre adi ortaklık hükümleri bakımından değerlendirmeyi gerektirebilir.

Ancak iki kişinin aynı oyun projesinde çalışması, her durumda adi ortaklık bulunduğu anlamına da gelmez.

Tarafların ortak amacı, katkıları, üstlendikleri yükümlülükler ve aralarındaki anlaşmalar incelenmelidir.

Adi ortaklık ile limited veya anonim şirket aynı şey midir?

Hayır.

Adi ortaklık, anonim ve limited şirketlerin sahip olduğu ayrı tüzel kişiliğe sahip değildir.

Dolayısıyla oyun geliştirme sürecinde taraflar arasında adi ortaklık ilişkisi bulunması, sonradan kurulan bir sermaye şirketinin bütün haklara kendiliğinden sahip olduğu sonucunu doğurmaz.

Bu iki ilişki arasında hakların ve yükümlülüklerin nasıl aktarılacağı ayrıca belirlenmelidir.

Yazılı sözleşme yapılmamışsa ne olur?

Yazılı bir kurucu ortaklar sözleşmesinin bulunmaması, taraflar arasında hiçbir hukuki ilişki kurulmadığı anlamına gelmez.

Ancak ilişkinin niteliğinin, katkıların ve ticari anlaşmanın içeriğinin ispatı zorlaşabilir.

Özellikle oyun projesinin fikri mülkiyet haklarına ilişkin işlemlerinde FSEK'in öngördüğü özel şekil şartları ayrıca önem taşır.

Bu nedenle kurucuların yalnızca gelir ve pay oranlarını değil, oyun üzerindeki haklarını da açıkça düzenlemeleri gerekir.

4. Şirket Kurulmadan Önce Hangi Sözleşme Yapılmalıdır?

Oyun geliştirme projesi henüz şirketleşmemişse kurucular arasında bir Kurucu Ortaklar Sözleşmesi (Co-Founder Agreement) hazırlanması değerlendirilebilir.

Bu sözleşme yalnızca gelecekte kurulacak şirkette kimin yüzde kaç pay sahibi olacağını düzenlemekle sınırlı kalmamalıdır.

Özellikle aşağıdaki konuların belirlenmesi önemlidir:

1. Oyunun geliştirilmesine ilişkin ortak amaç.

2. Her kurucunun görev ve sorumlulukları.

3. Önceden geliştirilmiş kaynak kod ve tasarımların durumu.

4. Proje kapsamında meydana getirilecek fikri ürünler.

5. Kurulacak şirketin türü ve planlanan pay yapısı.

6. Gerekli fikri hakların şirkete aktarılmasına ilişkin yükümlülükler.

7. Şirketin hiç kurulamaması halinde hakların durumu.

8. Kuruculardan birinin projeden ayrılması.

9. Geliştirme masrafları ve gelir paylaşımı.

10. Gizlilik ve uyuşmazlık çözümü.

Şirket henüz yokken ona IP devri yapılabilir mi?

Henüz kurulmamış ve tüzel kişilik kazanmamış bir şirketin, mevcut bir şirketle tamamen aynı şekilde sözleşmeye taraf olabileceği varsayılamaz.

Bu nedenle şirket kurulmadan önce gelecekte kurulacak şirket lehine doğrudan ve tamamlanmış bir devir işlemi yapıldığı kabul edilmeden önce işlemin hukuki yapısı incelenmelidir.

Pratikte kurucuların, şirket kurulduğunda gerekli mali hak devir veya lisans işlemlerini gerçekleştirmeyi taahhüt etmeleri mümkündür.

Ancak bu taahhüt ile daha sonra yapılacak hak devri işlemi birbirinden ayrılmalıdır.

FSEK m.48, m.50 ve m.52 çerçevesinde mevcut veya gelecekte meydana getirilecek eserler bakımından sözleşmelerin kapsamı ve şekli değerlendirilmelidir.

Kurucular arasındaki ilişkinin şirketleşme sonrasına nasıl taşınabileceğini Teknoloji Girişimlerinde Kurucu Ortaklar (Co-Founder) Sözleşmesi ve Vesting Şartları başlıklı makalemde ayrıca ele aldım.

5. Kurucunun Geliştirdiği Oyunun Hakları Şirkete Nasıl Aktarılır?

Şirket kurulduktan sonra oyun üzerindeki gerekli mali hakların şirkete kazandırılması için birden fazla hukuki yöntem gündeme gelebilir.

Burada iki temel model arasında ayrım yapılması gerekir:

Fikri mülkiyet mali haklarının devri (IP Assignment): Belirli mali hakların hukuken geçerli şekilde şirkete aktarılması.

Fikri mülkiyet lisansı (IP License): Hak sahibinin belirli kullanımlar için şirkete yetki vermesi.

Bu iki işlem aynı sonucu doğurmaz.

IP Assignment Agreement nedir?

IP Assignment Agreement, fikri mülkiyet haklarının devrini düzenlemek amacıyla kullanılan sözleşme adıdır.

Oyun geliştirme projelerinde bu sözleşmenin konusu; kaynak kod, özgün tasarımlar, müzikler, senaryo veya diğer korunabilir fikri ürünler üzerindeki devredilebilir mali haklar olabilir.

Ancak sözleşmenin İngilizce başlığının "IP Assignment" olması, Türk hukukundaki bütün devir şartlarının yerine getirildiğini göstermez.

FSEK m.52 uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konu olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.

Bu nedenle devredilecek çalışmaların ve hakların yeterli açıklıkta belirlenmesi önemlidir.

Hangi haklar sözleşmede gösterilmelidir?

Somut oyunun içeriğine ve amaçlanan ticari kullanıma göre özellikle şu mali haklar değerlendirilebilir:

• İşleme hakkı (FSEK m.21),

• Çoğaltma hakkı (FSEK m.22),

• Yayma hakkı (FSEK m.23),

• Temsil hakkı (FSEK m.24),

• Umuma iletim hakkı (FSEK m.25).

Bu haklar her eser türü bakımından aynı şekilde uygulanmayabilir.

Örneğin oyunun kaynak kodunun değiştirilmesi, oyunun başka platformlara uyarlanması veya farklı dağıtım modellerinin kullanılması sözleşmede ayrı kullanım alanları olarak düzenlenebilir.

Ayrıca devre konu çalışmanın sürümü, kapsamı, üçüncü taraf bileşenleri ve mevcut lisans sınırlamaları açıklanmalıdır.

Oyunun manevi hakları da şirkete devredilebilir mi?

FSEK'teki manevi haklar, mali haklardan farklı hukuki nitelik taşır.

Bu nedenle bütün manevi hakların sınırsız ve kesin biçimde şirkete devredildiği yönünde genel bir hükmün geçerli olduğu varsayılmamalıdır.

Somut eser ve kullanım bakımından manevi haklara ilişkin izin, yetkilendirme ve kanuni sınırlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Oyun şirketinin kaynak kodu, görseller ve diğer fikri ürünler üzerindeki haklarını hangi araçlarla koruyabileceğini Oyun Geliştirirken Fikri Mülkiyetinizi (IP) Nasıl Korursunuz? başlıklı rehberimde ayrıntılı olarak inceliyorum.

6. Oyun Üzerindeki Fikri Haklar Şirkete Ayni Sermaye Olarak Konulabilir mi?

Oyun şirketleri bakımından önemli bir başka seçenek, belirli fikri mülkiyet haklarının şirket sermayesi olarak değerlendirilmesidir.

TTK m.342 anonim şirketlerde, m.581 ise limited şirketlerde ayni sermaye olarak konulabilecek malvarlığı unsurlarına ilişkin düzenlemeler içermektedir.

Kanuni koşulların sağlanması halinde devredilebilir, nakden değerlendirilebilir ve üzerinde ilgili sınırlamalar bulunmayan fikri mülkiyet haklarının ayni sermaye olarak konulması mümkün olabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunmaktadır.

Kurucunun şirkete yazılım geliştirme emeği sunması ile mevcut bir fikri mülkiyet hakkını ayni sermaye olarak koyması aynı işlem değildir.

Kanunda hizmet edimleri, kişisel emek ve ticari itibarın ayni sermaye olamayacağı düzenlenmektedir.

Oyun kodunun değeri nasıl belirlenir?

Fikri mülkiyet hakkının ayni sermaye olarak konulması halinde uygulanabilir değerleme ve şirket kuruluşu prosedürleri önem kazanır.

TTK m.343, anonim şirketlerde ayni sermayeye değer biçilmesine ilişkin hükümleri düzenler.

Bu kapsamda mahkemece atanan bilirkişiler aracılığıyla değerleme yapılması gibi işlemler gündeme gelebilir. Limited şirketlerde de ilgili kuruluş ve ayni sermaye hükümleri değerlendirilmelidir.

Örneğin:

Bir kurucu, şirket kurulmadan önce tamamladığı oyunun belirli devredilebilir mali haklarını şirket sermayesine koymak isteyebilir.

Bu durumda oyunun gelecekte çok gelir getireceğine ilişkin öznel beklenti, tek başına kanuni değerleme şartlarının yerine getirildiğini göstermez.

Sermayeye konulacak hakkın niteliği, devredilebilirliği, ekonomik değeri ve üzerinde mevcut hukuki sınırlamalar bulunup bulunmadığı incelenmelidir.

IP devri ile ayni sermaye aynı işlem midir?

Hayır.

Bir şirketin fikri mülkiyet hakkını sözleşmeyle edinmesi ile bu hakkın şirket sermayesine ayni sermaye olarak konulması farklı hukuki işlemlerdir.

Bunların şirketler hukuku, muhasebe, vergi ve değerleme sonuçları aynı olmayabilir.

Bu nedenle bütün oyun şirketleri bakımından fikri hakların mutlaka ayni sermaye olarak konulması gerektiği söylenemez.

7. Şirket Kurulurken IP Devri Yapılmamışsa Sonradan Düzeltilebilir mi?

Bir oyun şirketinin kurulmasından sonra geçmişteki fikri hak ilişkilerinin incelenmesi ve uygun hukuki işlemlerin gerçekleştirilmesi mümkün olabilir.

Ancak her eksiklik yalnızca geriye dönük tarihli tek bir sözleşme hazırlanarak giderilemez.

Öncelikle oyuna katkı sağlayan kişilerin ve mevcut hakların belirlenmesi gerekir.

Sonradan IP devri yapılırken hangi belgeler incelenmeli?

• Kurucuların hazırladığı kaynak kodlar ve tasarımlar,

• Önceden imzalanmış geliştirme sözleşmeleri,

• Freelance çalışanlara yapılan ödemeler ve sözleşmeleri,

• Game Jam veya yarışma katılım şartları,

• Üçüncü taraf asset ve yazılım lisansları,

• Oyun müziklerine ilişkin hak sahipliği,

• Mevcut yayıncı veya dağıtım sözleşmeleri,

• Şirketin geçmişte yaptığı lisans ve kullanım işlemleri.

Örneğin şirketin faaliyetinden önce hazırlanan karakter tasarımlarının hakları üçüncü bir kişideyse yalnızca kurucuların imzalayacağı sözleşme yeterli olmayabilir.

Ayrıca geçmiş dönemde hukuki yetki bulunmaksızın yapılan işlemler için sonradan sözleşme yapılmasının bütün sonuçları otomatik olarak ortadan kaldırdığı kabul edilmemelidir.

Hakların geçmişten itibaren nasıl kullanıldığı ve üçüncü kişilerin kazanımları da incelenmelidir.

8. Kurucu Ortaklardan Biri Şirketten Ayrılırsa Oyunun Haklarını Geri Alabilir mi?

Oyun şirketlerinde kurucuların ayrılması, yalnızca şirket paylarının devriyle ilgili bir mesele değildir.

Özellikle şirket kurulmadan önce geliştirilen oyunlarda fikri hakların kurucuların şahsında kalması, ayrılık sürecinde önemli uyuşmazlıklar yaratabilir.

Örnek: Yazılımcı kurucu ayrılırsa kodları silebilir mi?

Deniz ve Ege isimli iki geliştirici bir oyun hazırlamış olsun.

Deniz kaynak kodları yazmış, Ege ise tasarım ve ticari geliştirme faaliyetlerini yürütmüş olsun.

Daha sonra iki ortak bir anonim şirket kurmuş fakat kaynak kod üzerindeki mali hakların şirkete devri veya lisanslanması konusunda açık bir işlem yapmamış olsun.

Bir yıl sonra Deniz şirketten ayrılmak istiyor.

Bu durumda:

• Deniz'in eser sahipliği ve mali haklarının kapsamı,

• Şirketin mevcut kullanım yetkileri,

• Taraflar arasındaki sözleşmeler,

• Ortaklık ilişkisinin hukuki niteliği,

• Şirketin kaynak kodlara erişimi,

• Daha önce üçüncü kişilere verilen lisanslar

birlikte değerlendirilmelidir.

Deniz'in kodu oluşturmuş olması, her durumda şirketin sistemlerine müdahale etme veya verileri silme yetkisi bulunduğu anlamına gelmez.

Buna karşılık şirketin kendi sunucularında kodları bulundurması da tek başına bütün mali hakların şirkete ait olduğunu göstermez.

Pay devri ile IP devri aynı şey midir?

Hayır.

Bir kurucunun şirketteki paylarının devredilmesi, o kişinin şahsen sahip olduğu ve şirkete daha önce devretmediği fikri hakların otomatik olarak şirkete geçtiği anlamına gelmez.

Aynı şekilde kurucu ortak şirketten ayrıldığında şirketin hukuken edindiği fikri hakların kendiliğinden eski ortağa döndüğü de söylenemez.

Şirket payının sahipliği ile oyun üzerindeki fikri mülkiyet hak sahipliği iki ayrı hukuki ilişki olarak incelenmelidir.

Bu nedenle kurucuların ayrılığına ilişkin düzenlemeler yapılırken pay sahipliği hükümleriyle IP hükümleri birlikte ele alınmalıdır.

9. Vesting ve Good Leaver–Bad Leaver Hükümleri Oyunun Haklarını Etkiler mi?

Vesting, kurucu veya çalışanların belirli pay haklarını zaman içerisinde veya sözleşmede belirlenen şartlara bağlı olarak edinmesi amacıyla kullanılan bir sözleşmesel mekanizmadır.

Good Leaver ve Bad Leaver ise ayrılma nedenlerine göre farklı sözleşmesel sonuçlar bağlanan durumları ifade eder.

Ancak bir kurucunun Bad Leaver olarak tanımlanması, onun eser sahipliğinin kendiliğinden sona erdiği veya şahsen sahip olduğu bütün fikri hakların otomatik olarak şirkete geçtiği anlamına gelmez.

Benzer şekilde kurucunun pay edinme hakkına sahip olması, daha önce meydana getirdiği eserler üzerindeki mali hakların devredildiğini göstermez.

Bu nedenle:

Birinci belge grubu: Kurucunun şirketteki payları, yönetim hakları ve ayrılma mekanizmaları.

İkinci belge grubu: Kurucunun meydana getirdiği fikri ürünler üzerindeki devir ve lisans işlemleri.

Bu iki grup birbirleriyle uyumlu düzenlenmelidir.

Vesting mekanizmasının Türk şirketler hukukundaki uygulaması, pay devri şekil şartları ve şirket türüne göre farklılık gösterebilir.

10. GitHub Hesabı, Steam Hesabı ve Oyun Markası Kimin Üzerinde Olmalı?

Şirketleşme öncesinde geliştirilen oyunlarda yalnızca telif hakları değil, dijital hesaplar ve ticari varlıkların kimin adına bulunduğu da önemlidir.

Örneğin:

• GitHub deposu kurucunun kişisel hesabında,

• Steamworks hesabı başka bir geliştiricinin üzerinde,

• Alan adı ekip liderinin adına,

• Oyun logosuna ilişkin marka başvurusu bireysel olarak yapılmış,

• Kullanılan oyun motoru lisansları kişisel hesaplarla alınmış

olabilir.

Bu unsurların tamamı aynı hukuki rejime tabi değildir.

GitHub deposunun sahibi kaynak kodun da sahibi midir?

Hayır.

Kaynak kodun belirli bir kullanıcı hesabında veya depoda saklanması, kod üzerindeki bütün fikri mülkiyet haklarının o hesap sahibine ait olduğunu tek başına göstermez.

Bununla birlikte fiilî erişim ve hesap yönetimi bakımından ciddi bir ticari risk yaratabilir.

Bu nedenle şirketin geliştirme altyapısına erişimi, teknik teslimleri ve hesapların kontrolü sözleşmeyle düzenlenmelidir.

Kaynak kodun hukuki kullanım yetkisi ile fiilen teslim edilebilir ve çalıştırılabilir durumda olması arasındaki ayrımı Source Code Escrow Nedir? Kaynak Kod Emanet Sözleşmesi ve Hukuki Şartları başlıklı makalemde de açıklıyorum.

Oyun markası kurucu adına tescil edilmişse ne olur?

Oyun adı ve logosu, uygun şartlarda marka hukuku kapsamında korunabilir.

Marka başvurusunun veya tescilinin kurucunun şahsında bulunması ile şirket adına bulunması farklıdır.

Şirketin bu markayı kullanması, lisans veya devir ilişkisini gündeme getirebilir.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun ilgili hükümleri çerçevesinde marka haklarının devri ve lisanslanması için gerekli işlemler ayrıca değerlendirilmelidir.

Marka haklarının devri, FSEK kapsamındaki mali hakların devriyle aynı şekil şartlarına tabi kabul edilmemelidir.

Steam hesabı şirket kurulunca otomatik olarak şirketin olur mu?

Bir dijital platform hesabının sahibi ve sözleşme tarafı, platformun güncel kullanım ve geliştirici koşullarına göre belirlenir.

Şirketin kurulması, kişisel hesapların ve bunlardan doğan bütün sözleşmesel hakların otomatik olarak şirkete aktarıldığı anlamına gelmez.

Bu nedenle hesap devri veya şirket bilgilerinin güncellenmesi işlemleri ilgili platformun koşullarına göre yürütülmelidir.

11. Şirket Kurulmadan Önce Oyuna Yatırım Alınmışsa Ne Olur?

Bazı oyun girişimleri henüz tüzel kişilik kazanmadan yatırımcılarla veya yayıncılarla görüşmeye başlayabilir.

Bu süreçte kurucular:

• Geliştirme finansmanı almayı,

• Gelecekte kurulacak şirkette pay vermeyi,

• Gelir paylaşımı yapmayı,

• Oyunun belirli platformlarda yayımlanmasını,

• Belirli fikri mülkiyet haklarını lisanslamayı

taahhüt etmiş olabilir.

Ancak henüz kurulmamış bir şirket adına yapılan işlemlerin hukuki sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.

Şirket kurulmadan önce imzalanan sözleşmelerden kim sorumludur?

TTK m.355/2 ve m.588/3-4, ilgili şirket türleri bakımından tescilden önce şirket adına yapılan işlemlerde sorumluluğa ilişkin düzenlemeler içerir.

Belirli koşullar altında, gelecekte kurulacak şirket adına işlem yapıldığının açıklanması ve şirketin tescilini izleyen kanuni süre içerisinde taahhüdü kabul etmesi önem taşıyabilir.

Ancak söz konusu düzenlemeler, kurucuların şahsındaki bütün fikri mülkiyet haklarının şirket tarafından otomatik olarak edinildiği anlamına gelmez.

Sözleşmesel borçların üstlenilmesi ile fikri mülkiyet devri aynı işlem değildir.

Yatırımcı neden şirketleşme öncesi IP belgelerini ister?

Yatırımcı yalnızca oyunun ticari potansiyelini incelemez.

Yatırım yapılacak şirketin kendi faaliyetini sürdürebilmesi için gerekli haklara sahip olup olmadığını da değerlendirebilir.

Örneğin şirketin gelecekteki geliri tek bir oyuna dayanıyorsa ve bu oyunun temel kaynak kodu kurucunun şahsında kalmışsa önemli bir hukuki risk doğabilir.

Bu nedenle yatırım incelemesinde:

• Kurucuların eski geliştirme sözleşmeleri,

• IP Assignment belgeleri,

• Çalışan ve freelancer sözleşmeleri,

• Marka kayıtları,

• Kaynak kod kullanım yetkileri,

• Üçüncü taraf lisanslar,

• Yayıncı sözleşmeleri

talep edilebilir.

Yatırımcıların bu belgeleri neden incelediğini ve en sık karşılaşılan hukuki sorunları Startup Legal Due Diligence Nedir? Yatırımcı Yatırım Öncesinde Hangi Belgeleri İnceler? başlıklı rehberimde ayrıntılı olarak ele aldım.

12. Publisher Sözleşmesi İmzalamadan Önce Şirketin IP Hakları Kontrol Edilmeli mi?

Evet. Özellikle uluslararası yayıncılarla kurulacak ilişkilerde, şirketin sözleşme kapsamında vereceği hakları sağlama yetkisi bulunup bulunmadığı önemlidir.

Örneğin publisher, oyunun dünya çapında yayımlanması için münhasır lisans talep edebilir.

Ancak oyun üzerindeki gerekli hakların bir bölümü hâlâ kurucu ortakların veya dış geliştiricilerin şahsında bulunuyorsa şirketin bu lisansı hangi kapsamda verebileceği incelenmelidir.

Ayrıca yayıncının talep ettiği yetkiler arasında:

• Oyunun çoğaltılması ve dağıtılması,

• Farklı platformlara uyarlanması,

• Yerelleştirme,

• DLC ve ek içeriklerin hazırlanması,

• Alt lisans verilmesi,

• Devam oyunlarına ilişkin haklar

bulunabilir.

Şirketin bu işlemler bakımından yeterli hukuki yetkiye sahip olması önemlidir.

Yayıncı sözleşmelerindeki IP devri ve lisans ayrımını Kendi Oyununuzdan Olmayın: Yayıncı (Publisher) Sözleşmelerindeki En Tehlikeli 3 Madde başlıklı makalemde ayrıntılı olarak inceliyorum.

13. Örnek Olay: Üç Arkadaş Oyun Geliştirdi, Şirket Kurdu ve Yatırımcıyla Anlaştı

Üç arkadaşın bir üniversite projesi kapsamında oyun geliştirmeye başladığını düşünelim.

Deniz, oyunun kaynak kodlarını hazırlıyor.

Ege, özgün karakterleri ve oyun dünyasını tasarlıyor.

Selin, oyun mekaniği ve ticari geliştirme süreçlerini yönetiyor.

Proje başlangıcında herhangi bir şirket bulunmuyor.

Arkadaşlar oyun tamamlandığında şirket kurup gelirleri eşit paylaşmayı konuşuyor. Ancak yazılı sözleşme hazırlamıyorlar.

Bir yıl sonra oyun önemli ölçüde geliştirilmiş durumda.

Üç arkadaş %40, %35 ve %25 oranlarında pay sahibi olacakları bir anonim şirket kuruyor.

Oyunun pazarlanması, yayıncı görüşmeleri ve reklam giderleri bu şirket üzerinden yürütülüyor.

Bir süre sonra yabancı bir yatırımcı şirketten fikri mülkiyet belgelerini talep ediyor.

Bu aşamada hangi sorunlar ortaya çıkabilir?

Sorun 1: Şirket payları ile oyun üzerindeki haklar karıştırılmış olabilir.

Deniz'in şirkette %40 pay sahibi olması, kaynak kod üzerindeki mali hakların %40'ına sahip olduğu veya bu hakları otomatik olarak şirkete devrettiği anlamına gelmez.

Şirket payları ile eser sahipliği farklı hukuki ilişkilerdir.

Sorun 2: Ege'nin tasarımlarına ilişkin mali haklar şirkete aktarılmamış olabilir.

Ege'nin karakterleri hazırlaması ve şirketin kurucusu olması, şirketin bu tasarımların bütün mali haklarını kendiliğinden edindiğini göstermez.

Somut eserler ve tarafların sözleşmeleri incelenmelidir.

Sorun 3: Selin'in katkılarının niteliği belirlenmelidir.

Bir fikrin geliştirilmesine, ticari planlamaya veya oyun tasarımına katkı sunmak ile FSEK anlamında korunabilir bir eser meydana getirmek her zaman aynı değildir.

Selin'in katkılarının hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Sorun 4: Şirket kurulmadan önce kullanılan üçüncü taraf materyaller bulunabilir.

Projeye dahil edilen müzikler, asset paketleri veya yazılım kütüphaneleri üzerindeki lisanslar kontrol edilmelidir.

Kurucuların sonradan şirket kurması, üçüncü taraf lisans sınırlamalarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Sorun 5: Yatırımcının talep ettiği Chain of Title eksik olabilir.

Yatırımcı, şirketin oyun üzerindeki mali hakları hangi sözleşmeler ve işlemlerle edindiğini görmek isteyebilir.

Bu nedenle kurucuların katkılarını, mevcut eserleri ve hakların şirket tarafından kullanılmasının hukuki dayanaklarını gösteren belgeler incelenmelidir.

Bu örnekte temel sorun, şirketin kurulmamış olması değildir. Şirket kurulurken daha önce meydana getirilmiş fikri ürünlerin hukuki durumunun yeterince ele alınmamış olmasıdır.

14. Oyun Şirketi Kurulmadan Önce ve Sonra Hukuki Kontrol Listesi

Oyun projesini şirketleştirmeyi planlayan ekipler, aşağıdaki konuları iki ayrı aşamada değerlendirebilir.

Şirket kurulmadan önce

• Oyuna katkı sağlayan kişiler belirlenmiş mi?

• Hangi kaynak kodun ve tasarımın kim tarafından üretildiği kayıt altına alınmış mı?

• Kurucu ortaklar arasında görev ve katkı dağılımı açık mı?

• Daha önce kullanılan yazılım, müzik ve asset lisansları incelenmiş mi?

• Şirketleşme kararı ve pay yapısı görüşülmüş mü?

• Kurulacak şirkete devredilmesi veya lisanslanması amaçlanan haklar belirlenmiş mi?

• Kuruculardan biri ayrılırsa proje nasıl devam edecek?

• Şirketin hiç kurulamaması durumunda hangi hükümler uygulanacak?

Şirket kurulduktan sonra

• Şirket tüzel kişiliği kazanmış mı?

• Şirket öncesi haklar için gerekli devir veya lisans işlemleri yapılmış mı?

• FSEK'in şekil şartları değerlendirilmiş mi?

• Freelancer ve diğer hak sahiplerinin sözleşmeleri kontrol edilmiş mi?

• Marka ve diğer sınai hakların sahibi belirli mi?

• Dijital platform hesaplarının sözleşmesel durumu incelenmiş mi?

• Kaynak kod, teknik belgeler ve erişim yetkileri güvence altına alınmış mı?

• Publisher ve yatırımcı sözleşmelerinde vaat edilen hakların şirkette bulunduğu doğrulanmış mı?

Bu kontrol listesinin amacı her şirket için aynı sözleşme modelinin kullanılması değildir.

Önemli olan, şirketin faaliyetini sürdürmesi için gerekli hakların hangi hukuki temelde edinildiğinin açıklığa kavuşturulmasıdır.

15. Şirketleşme Öncesi Oyunların Fikri Hakları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Şirket kurmadan oyun geliştirmek yasal mı?

Evet. Oyun geliştirme faaliyeti için her durumda önceden limited veya anonim şirket kurulması zorunlu değildir. Ancak faaliyetin ticari niteliği ve sürekliliğine göre vergi, sözleşme ve diğer yasal yükümlülükler ortaya çıkabilir.

Şirket kurulduğunda oyun otomatik olarak şirketin olur mu?

Hayır. Şirketin kurulması, kurucuların daha önce oluşturdukları korunabilir eser unsurları üzerindeki mali hakları kendiliğinden şirkete geçirmez. Gerekli devir veya lisans işlemleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Birlikte oyun geliştiren iki kişi oyunun yarı yarıya sahibi midir?

Her zaman değil. Hak sahipliği, eser niteliği, kişilerin katkıları, aralarındaki sözleşmeler ve FSEK'in birlikte eser meydana getirilmesine ilişkin hükümlerine göre belirlenir.

Şirket kurulmadan önce IP Assignment sözleşmesi yapılabilir mi?

Kurucular arasında gelecekte kurulacak şirkete belirli hakların kazandırılmasına ilişkin taahhütler düzenlenmesi mümkün olabilir. Ancak henüz tüzel kişilik kazanmamış bir şirket lehine tamamlanmış devir bulunduğu varsayılmamalıdır. Şirket kurulduktan sonra gerekli hukuki işlemler ayrıca değerlendirilmelidir.

Kurucu ortak şirketten ayrılırsa yazdığı kodları geri alabilir mi?

Somut olayın sözleşmeleri, mali hakların durumu ve şirketin kullanım yetkileri belirleyicidir. Pay sahipliği ilişkisinin sona ermesi, fikri haklar bakımından tek başına kesin bir sonuç doğurmaz.

Oyun kodunun GitHub'da bulunması mülkiyeti kanıtlar mı?

Bir kodun belirli bir hesapta bulunması veya bir kişi tarafından depoya yüklenmesi, fikri hak sahipliğini tek başına kesin olarak ispatlamaz. Ancak oluşturma ve geliştirme kayıtları diğer delillerle birlikte değerlendirmede önem taşıyabilir.

Oyun fikri şirkete devredilebilir mi?

Soyut fikir ile korunabilir fikri ürün birbirinden ayrılmalıdır. Salt oyun fikrinin telif hakkıyla korunması kural olarak mümkün değildir. Ancak somut kod, tasarım, senaryo ve diğer korunabilir unsurlara ilişkin haklar ayrıca değerlendirilir.

Fikri mülkiyet hakkı şirket sermayesi olabilir mi?

Kanuni koşulları sağlayan bazı fikri mülkiyet hakları anonim veya limited şirkete ayni sermaye olarak konulabilir. Ancak kişisel emek ve gelecekte sunulacak hizmet edimleri aynı şekilde sermaye kabul edilmez.

Oyun şirketi IP haklarını devralmadan yatırım alabilir mi?

Bu konuda her yatırım için tek bir zorunlu model bulunmaz. Ancak yatırımcının şirketin fikri mülkiyet haklarını incelemesi ve eksikliklerin yatırım koşullarını etkilemesi mümkündür. Şirketin faaliyetini sürdürebilmesi için gerekli haklara sahip olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Şirket kurulmadan önce yapılan yayıncı sözleşmesi geçerli olabilir mi?

Sözleşmenin tarafları, kimin adına imzalandığı, içerdiği taahhütler ve uygulanabilir mevzuat dikkate alınmalıdır. Daha sonra şirket kurulması, bütün hak ve borçların kendiliğinden yeni şirkete geçtiği anlamına gelmez.

Sonuç: Oyun Şirketinin Kurulması ile Oyunun Fikri Haklarının Şirkete Kazandırılması Aynı İşlem Değildir

Bir oyunun geliştirildiği tarihte henüz şirket bulunmaması, oyunun daha sonra şirket bünyesinde ticari olarak değerlendirilmesine engel değildir.

Ancak şirketleşme sürecinde yalnızca ticaret sicili işlemlerinin tamamlanması ve kurucuların paylarının belirlenmesi yeterli olmayabilir.

Özellikle daha önce meydana getirilmiş kaynak kodlar, karakter tasarımları, müzikler ve diğer korunabilir fikri ürünler bakımından hak sahipliği ayrı incelenmelidir.

Kurucuların bu eserler üzerindeki mali haklarının şirket tarafından nasıl kullanılacağı; devir, lisans veya uygulanabilir başka hukuki modeller çerçevesinde düzenlenebilir.

Oyun şirketleri bakımından temel hukuki mesele, oyunun hangi bilgisayarda geliştirildiği veya şirket kurulduktan sonra hangi hesapta yayımlandığı değil; şirketin oyunu kullanma, geliştirme, lisanslama ve ticari olarak değerlendirme yetkisini hangi hukuki işlemlerle edindiğidir.

Bu ayrım, kurucu ortakların ayrılması, publisher sözleşmeleri, yatırım süreçleri ve şirketin gelecekteki ticari faaliyetleri açısından önem taşır.

Hukuki Dayanaklar

• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu: m.2, m.8, m.9, m.10, m.18, m.21–25, m.48–52.

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.26, m.27, m.620 ve devamı.

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.125, m.127–128, m.342–343, m.355, m.581 ve m.588.

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu: Marka haklarının devri ve lisanslanmasına ilişkin ilgili hükümler.

Yazar

Av. Şenay Yağmur Efe

Oyun hukuku, yazılım ve teknoloji sözleşmeleri, fikri mülkiyet hakları, kurucu ortaklık ilişkileri ve startup yatırımlarının hukuki boyutlarına ilişkin çalışmalar yürütmektedir.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Fikri mülkiyet haklarının devri, şirketleşme ve yatırım işlemlerinin sonuçları; somut olayın özellikleri, tarafların sözleşmeleri ve uygulanabilir mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir.