SaaS Müşterisi Ödeme Yapmazsa Hizmet Durdurulabilir mi? Temerrüt, Erişim Engeli ve Alacak Tahsili
SaaS müşterisi abonelik borcunu ödemezse yazılıma erişim kesilebilir mi? Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında ödeme temerrüdünü, ihtar usulünü, hizmetin askıya alınmasını, veri iadesini, sözleşmenin feshini ve alacak takibini inceliyorum.
Bir SaaS şirketi geliştirdiği yazılımı aylık abonelik modeliyle kurumsal müşterilerine sunuyor olabilir. Müşteriler yazılıma erişiyor, kendi verilerini sisteme yüklüyor ve abonelik bedellerini belirlenen tarihlerde ödüyor.
Ancak bir müşteri üç aydır ödeme yapmıyor.
SaaS şirketi hatırlatma e-postaları gönderiyor, faturaların ödenmesini istiyor ve hizmetin devamı için katlandığı sunucu maliyetlerini karşılamaya çalışıyor.
Sonunda şirket yönetimi şu soruyu soruyor:
“Müşteri abonelik ücretini ödemiyorsa yazılımı kapatabilir miyiz? Hesabını askıya alırsak müşteri tazminat isteyebilir mi?”
Bu sorunun yanıtı yalnızca müşterinin borcunu ödememesine bağlı değildir.
Sözleşmenin kapsamı, ödeme borcunun muaccel olup olmadığı, müşterinin temerrüde düşüp düşmediği, hizmetin askıya alınmasına ilişkin hükümler ve müşteri verilerinin korunmasına yönelik yükümlülükler birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle muhasebe, insan kaynakları, CRM, sağlık veya başka kritik iş süreçlerini yöneten SaaS platformlarında erişimin aniden kapatılması, müşterinin faaliyetlerinin aksamasına yol açabilir.
Kısa cevap: SaaS sağlayıcısının ödeme yapılmaması halinde hizmeti askıya alabilmesi, somut sözleşmeye ve uygulanabilir hukuk kurallarına bağlıdır. Ödeme gecikmesi her durumda bütün hizmetleri hiçbir bildirim yapmadan durdurma, müşteri verilerini silme veya süresiz alıkoyma yetkisi vermez.
Buna karşılık hizmet sağlayıcısının, ödeme yapılmadığı halde sözleşmeye aykırı duruma sınırsız süre katlanmak zorunda olduğu da söylenemez.
Bu rehberde SaaS abonelik borcunu, temerrüdü, ihtar ve bildirimleri, Suspension Clause hükümlerini, hizmetin durdurulması ile sözleşmenin feshi arasındaki farkı, SLA üzerindeki etkileri, veri güvenliğini ve ticari alacakların tahsilini Türk hukuku kapsamında inceliyorum.
1. SaaS Müşterisi Abonelik Ücretini Ödemezse Ne Olur?
Software as a Service (SaaS), yazılımın belirli bir hizmet modeliyle müşteriye sunulmasıdır.
Bu modelde müşteri genellikle aylık veya yıllık abonelik bedeli karşılığında yazılıma erişir.
Örneğin bir SaaS şirketi:
Aylık kullanıcı başına ücret,
Yıllık sabit abonelik,
Kullanıma bağlı ücretlendirme,
API isteği başına ödeme,
Kullanıcı ve kullanım kotasına dayalı karma model
uygulayabilir.
Ancak her SaaS sözleşmesinin hukuki yapısı aynı değildir.
Örneğin bir müşteriye hazır yazılım platformuna erişim sunulmasıyla, müşteri için özel yazılım geliştirilmesi ve bunun sürekli teknik hizmetle birlikte sağlanması farklı ilişkiler oluşturabilir.
Ödeme yükümlülüğü nasıl doğar?
Öncelikle taraflar arasında geçerli bir sözleşmenin bulunması ve ilgili ödeme borcunun hangi şartlarda doğduğunun belirlenmesi gerekir.
Örneğin abonelik bedeli her ayın ilk gününde peşin ödenecek şekilde kararlaştırılmış olabilir.
Başka bir sözleşmede ise kullanım dönemi tamamlandıktan sonra fatura düzenlenmesi ve 15 günlük ödeme süresi öngörülebilir.
Bu nedenle yalnızca faturanın düzenlenmiş olmasıyla hangi borcun hangi tarihte muaccel olduğu her durumda aynı şekilde belirlenemez.
Müşterinin ödeme yapmaması otomatik fesih sebebi midir?
Her durumda değil.
Sözleşmede ödeme yapılmamasının sonuçları düzenlenmiş olabilir.
Bunun yanında Türk Borçlar Kanunu'nun borçlunun temerrüdüne ve karşılıklı borç yükleyen sözleşmelere ilişkin hükümleri önemlidir.
Dolayısıyla ödeme gecikmesi, hizmetin askıya alınması ve sözleşmenin feshi birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
2. Muacceliyet ve Temerrüt Nedir?
SaaS ödeme uyuşmazlıklarında en önemli ayrımlardan biri, bir borcun muaccel olmasıyla borçlunun temerrüde düşmesi arasındadır.
Muacceliyet, alacaklının belirli borcun ifasını talep edebileceği aşamayla ilgilidir.
Temerrüt ise muaccel borcun süresinde yerine getirilmemesi üzerine kanuni koşullarda ortaya çıkan hukuki durumdur.
TBK m.117 neyi düzenler?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesine göre muaccel borcun borçlusu kural olarak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.
Ancak ödeme günü taraflarca birlikte belirlenmişse veya kanunda öngörülen diğer koşullar mevcutsa ayrıca ihtar gerekmeksizin temerrüt oluşabilir.
Örnek: Her ayın 5'inde ödenecek abonelik
Bir SaaS sözleşmesinde aylık 20.000 TL abonelik ücretinin her ayın 5'inde ödeneceği açıkça kararlaştırılmış olsun.
Müşterinin ilgili bedeli zamanında ödememesi halinde TBK m.117 kapsamında belirli vadenin geçmesiyle temerrüt gündeme gelebilir.
Ancak bu sonuçtan doğrudan, sağlayıcının aynı gün bütün sistemleri kapatabileceği sonucu çıkarılamaz.
Temerrüdün oluşması ile hizmetin askıya alınmasının şartları farklıdır.
Ödeme tarihi belirli değilse ne olur?
Sözleşmedeki ödeme düzeni, fatura koşulları, tarafların ticari ilişkisi ve varsa özel kanun hükümleri değerlendirilmelidir.
Örneğin ödeme için ayrıca bildirim yapılması gerekiyorsa ilgili ihtarın hukuki niteliği önem kazanabilir.
Bu nedenle abonelik sözleşmelerinde ödeme döneminin ve son ödeme tarihinin açıkça belirlenmesi uyuşmazlık riskini azaltabilir.
3. SaaS Sağlayıcısı Ödeme Yapmayan Müşteriye İhtar Göndermeli mi?
Ödeme gecikmesi halinde müşteriye yazılı bildirim yapılması, borcun hatırlatılması ve olası hizmet kesintisinin önceden açıklanması bakımından önemlidir.
Ancak her sözleşmede ve her olayda ihtarın aynı hukuki sonucu doğurduğu söylenemez.
Öncelikle temerrüt için ihtarın gerekli olup olmadığı ve hizmetin askıya alınmasının ayrıca hangi şartlara bağlandığı belirlenmelidir.
İhtarname neleri içermeli?
Somut uyuşmazlığa göre:
Tarafların kimlik ve ticari unvan bilgileri,
İlgili abonelik sözleşmesi,
Ödenmediği ileri sürülen faturalar,
Borcun dönemi ve tutarı,
Ödeme vadesi,
Varsa temerrüt faizi talebi,
Borcun ifası için tanınan süre,
Ödeme yapılmamasının sözleşmesel sonuçları
belirtilebilir.
Ancak her ihtarın aynı biçimde hazırlanması zorunlu değildir.
Özellikle sözleşmedeki özel bildirim şartları kontrol edilmelidir.
KEP ile ihtar gönderilebilir mi?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 18/3. maddesi, tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarlarda noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi gibi yöntemleri düzenlemektedir.
Bu nedenle ticari SaaS ilişkilerinde KEP ve diğer bildirim yöntemlerinin hukuki niteliği önemlidir.
Ancak yalnızca herhangi bir e-posta gönderilmesinin TTK m.18/3 kapsamındaki ihtar usulü ve ispat ihtiyaçlarını her durumda karşıladığı varsayılmamalıdır.
Normal e-posta geçersiz midir?
Her durumda böyle kesin bir sonuç çıkarılamaz.
E-posta yazışmalarının delil niteliği, tarafların sözleşmedeki iletişim düzeni ve somut ihtarın hukuki şartları ayrı değerlendirilmelidir.
Özellikle fesih veya temerrüt bildirimi gibi hukuki sonuçları önemli işlemlerde, uygun yöntem ve teslimin ispatı dikkatle planlanmalıdır.
4. SaaS Hizmetini Askıya Alma (Suspension) Nedir?
Suspension, SaaS hizmetinin belirli nedenle ve belirli kapsamda geçici olarak durdurulması veya sınırlandırılmasıdır.
Örneğin:
Yeni kullanıcı oluşturmanın durdurulması,
Yeni veri girişinin kapatılması,
Bazı ek modüllerin kullanımının sınırlandırılması,
API erişiminin geçici olarak durdurulması,
Hesabın belirli süre boyunca askıya alınması
gündeme gelebilir.
Ancak bunların tamamı aynı hukuki ve operasyonel etkiyi doğurmaz.
Hizmetin askıya alınması ile hesabın silinmesi aynı şey midir?
Hayır.
Hizmetin askıya alınması, hesap ve verilerin teknik olarak korunmasıyla birlikte erişimin sınırlandırılmasını içerebilir.
Hesabın veya müşteri verilerinin silinmesi ise ayrıca veri koruma ve sözleşmesel sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle Suspension Clause hazırlanırken erişimin hangi ölçüde sınırlandırılabileceği açıkça belirlenmelidir.
Ödeme yapılırsa hizmet otomatik açılmalı mı?
Bu konu sözleşmeye ve teknik gerekliliklere bağlıdır.
Örneğin ödeme yapıldığında belirli süre içinde erişimin yeniden sağlanacağı kararlaştırılabilir.
Ancak hesabın yeniden etkinleştirilmesinin teknik şartları, güvenlik kontrolleri veya başka geçerli engeller varsa bunların nasıl yönetileceği belirlenmelidir.
5. SaaS Şirketi Hizmeti Tek Taraflı Olarak Durdurabilir mi?
Bir SaaS sağlayıcısının belirli şartlarda hizmeti durdurma hakkı bulunabilir.
Ancak bu hakkın varlığı, yalnızca sağlayıcının teknik olarak sistemi kontrol ediyor olmasına dayanmaz.
Öncelikle:
Sözleşmede Suspension Clause bulunup bulunmadığı,
Ödeme borcunun gerçekten muaccel olup olmadığı,
Temerrüt şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği,
Gerekli bildirimlerin yapılıp yapılmadığı,
Hizmetin durdurulmasının kapsamı,
Emredici hukuk kuralları,
Müşteri verilerinin korunması
değerlendirilmelidir.
Sözleşmede askıya alma maddesi yoksa ne olur?
Bu durumda da karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerin ifasına ilişkin genel hükümler somut koşullarda önem taşıyabilir.
Örneğin TBK m.97 kapsamında karşılıklı borçların ifasıyla ilgili değerlendirme yapılabilir.
Ancak bu hükmün varlığı, bütün SaaS hizmetlerinde herhangi bir prosedür olmadan ve sınırsız kapsamda erişim kapatma yetkisi bulunduğu anlamına gelmez.
Hizmetin tamamını kapatmak yerine bazı özellikler durdurulabilir mi?
Sözleşmenin ve teknik altyapının elverdiği durumlarda daha sınırlı uygulamalar değerlendirilebilir.
Örneğin sağlayıcı, yeni işlem oluşturmayı durdururken mevcut kayıtların görüntülenmesini ve kararlaştırılan kapsamda dışa aktarılmasını mümkün kılabilir.
Bu yöntem her durumda kanunen zorunlu değildir.
Ancak müdahalenin müşterinin iş süreçlerine etkisi ve veri koruma yükümlülükleri bakımından önem taşıyabilir.
6. Suspension Clause Sözleşmede Nasıl Düzenlenmelidir?
Bir askıya alma hükmünün bulunması kadar, bu hükmün açık ve uygulanabilir olması da önemlidir.
Örneğin:
“Sağlayıcı dilediği zaman ve herhangi bir nedenle hizmeti durdurabilir.”
şeklinde çok geniş bir düzenleme, somut olayda sözleşmenin yorumlanması ve geçerliliği bakımından uyuşmazlık yaratabilir.
Hangi konular belirlenmeli?
Özellikle:
Askıya alma sebepleri.
Borcun hangi koşullarda ödenmemiş sayılacağı.
Müşteriye yapılacak bildirim.
Verilecek ödeme veya düzeltme süresi.
Askıya alınabilecek hizmetlerin kapsamı.
Müşteri verilerinin durumu.
Hizmetin yeniden açılması.
Askıya almanın feshe dönüşebileceği haller.
Bu maddeler sözleşmenin niteliğine ve uygulanabilir hukuk kurallarına göre düzenlenmelidir.
Otomatik Suspension Clause geçerli midir?
Bazı sözleşmelerde belirli ödeme gecikmesi sonrasında otomatik askıya alma mekanizması öngörülebilir.
Ancak sözleşmeye böyle bir hüküm yazılması, uygulanabilir emredici hukuk kurallarını ortadan kaldırmaz.
Özellikle genel işlem koşulları, tüketici hukuku ve veri güvenliği yükümlülükleri dikkate alınmalıdır.
7. Grace Period Nedir? Müşteriye Ek Ödeme Süresi Verilmesi Zorunlu mu?
Grace Period, sözleşmede öngörülen bir ihlalin giderilmesi için tanınan ek süreyi ifade edebilir.
Örneğin SaaS şirketi, son ödeme tarihinden sonra müşteriye 10 günlük ek ödeme süresi tanımayı kararlaştırabilir.
Ancak SaaS sözleşmelerinin tamamında kanunen zorunlu ve sabit bir “10 günlük Grace Period” bulunduğu söylenemez.
Bu süre somut sözleşmenin ve uygulanabilir hukuk kurallarının konusudur.
TBK m.123 neyi düzenler?
TBK m.123, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan birinin temerrüde düşmesi halinde diğer tarafın borcun ifası için uygun süre verebilmesini veya hâkimden uygun süre verilmesini isteyebilmesini düzenlemektedir.
TBK m.124 ise belirli koşullarda süre verilmesini gerektirmeyen halleri düzenler.
Bu nedenle uygun süre verilmesi ve süre verilmesinin gerekli olmadığı durumlar ayrı incelenmelidir.
Ek süre içinde ödeme yapılırsa ne olur?
Sözleşmeye ve ilgili koşullara göre temerrüdün giderilmesiyle hizmetin devam etmesi veya yeniden etkinleştirilmesi gündeme gelebilir.
Ancak önceki gecikmeden kaynaklanan faiz, masraf veya başka geçerli taleplerin durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Ek sürenin amacı nedir?
Ek ödeme süresi, bir yandan borcun ifasına imkân tanırken diğer yandan hizmetin kesilmesi nedeniyle oluşabilecek uyuşmazlıkları azaltabilir.
Ancak sürenin uzunluğu, hizmetin niteliği ve şirketin maruz kaldığı maliyetler dikkate alınarak belirlenmelidir.
8. Hizmetin Askıya Alınması ile Sözleşmenin Feshi Aynı Şey midir?
Hayır.
Bu ayrım SaaS sözleşmelerinde özellikle önemlidir.
Askıya alma, hizmetin geçici olarak durdurulması veya sınırlandırılmasıdır.
Fesih, devam eden sözleşmesel ilişkinin hukuken sona erdirilmesiyle ilgilidir.
Örneğin SaaS sağlayıcısı, müşteri ödeme yapana kadar yeni işlemleri durdurmuş olabilir.
Bu durum sözleşmenin bütün hükümlerinin kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.
TBK m.126 neden önemlidir?
TBK m.126, ifasına başlanmış sürekli edimli sözleşmelerde borçlunun temerrüdü halinde alacaklının ifa ve gecikme tazminatı istemesi yanında sözleşmeyi feshetmesi ve şartlarına göre sözleşmenin süresinden önce sona ermesi nedeniyle uğradığı zararı istemesi imkanını düzenler.
SaaS abonelikleri belirli koşullarda sürekli edimli sözleşme niteliği taşıyabilir.
Ancak bu hükmün bütün SaaS ilişkilerinde aynı sonuçları doğurduğu söylenemez.
Fesih geçmiş abonelik alacaklarını ortadan kaldırır mı?
Hayır, sözleşmenin sona ermesiyle daha önce doğmuş bütün alacakların kendiliğinden ortadan kalktığı varsayılamaz.
Ödenmemiş abonelik bedelleri ve diğer talepler ayrıca değerlendirilmelidir.
Fesih sonrası yeni abonelik bedeli istenebilir mi?
Bu sorunun yanıtı, fesih tarihi, hizmetin fiilen sunulup sunulmadığı ve sözleşmenin hükümleri bakımından belirlenmelidir.
Örneğin sözleşme hukuken sona ermişse sona erme sonrasındaki dönem için hizmet hiç sunulmadığı halde otomatik olarak aynı abonelik bedelinin talep edilebileceği söylenemez.
Buna karşılık şartları mevcutsa fesih nedeniyle doğan zararlar veya başka sözleşmesel talepler ayrıca gündeme gelebilir.
9. Ödeme Yapmayan SaaS Müşterisinin Verileri Silinebilir mi?
Müşterinin abonelik ücretini ödememesi, kişisel verilerin otomatik olarak silinmesini veya hukuka aykırı biçimde kullanılmasını haklı kılan genel bir sebep değildir.
Bu nedenle hizmetin durdurulmasıyla veri iadesi ve imha süreçleri birbirinden ayrılmalıdır.
Örneğin bir SaaS sağlayıcısı, müşteri borcunu ödemediği için uygulama hesabını askıya alabilir.
Ancak aynı anda müşterinin bütün kişisel veri kayıtlarını geri döndürülemeyecek şekilde yok etmek istiyorsa farklı hukuki şartlar değerlendirilmelidir.
KVKK m.7 neden önemlidir?
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 7. maddesi, kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hale getirilmesine ilişkin düzenleme içermektedir.
Bu yükümlülük kişisel verilerin işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkmasıyla bağlantılıdır.
Ancak müşterinin ödeme yapmaması ile verilerin işlenmesini gerektiren bütün hukuki sebeplerin ortadan kalkması her durumda aynı şey değildir.
KVKK m.12 neden önemlidir?
KVKK m.12, kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve erişilmesini önlemeye ve verilerin muhafazasına yönelik uygun teknik ve idari tedbirlerin alınmasını düzenler.
Bu nedenle müşterinin ödeme yapmaması halinde de uygulanabilir veri güvenliği yükümlülükleri devam eder.
Ödeme yapılmadığında veriler ne kadar süre saklanır?
Bütün SaaS şirketleri için geçerli tek bir saklama süresi bulunmamaktadır.
Veri kategorileri, ilgili işleme şartları, saklama yükümlülükleri, sözleşmedeki veri iade hükümleri ve ilgili yönetmelik değerlendirilmelidir.
10. SaaS Sağlayıcısı Müşteri Verilerini Borca Karşılık Alıkoyabilir mi?
Bir sağlayıcının müşterinin verilerine teknik olarak erişebiliyor olması, bütün veriler üzerinde sınırsız hukuki alıkoyma yetkisi bulunduğu anlamına gelmez.
Örneğin müşteri 100.000 TL abonelik borcunu ödememiş olabilir.
Buna karşılık SaaS sisteminde çalışanlarına ve müşterilerine ilişkin önemli kayıtlar bulunabilir.
Bu durumda ödeme alacağı ile veri iadesine ilişkin yükümlülükler birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Dijital veriler üzerinde hapis hakkı var mı?
Türk Medeni Kanunu'nun hapis hakkına ilişkin hükümlerinin şartları, dijital kayıtların teknik kontrolüyle aynı değildir.
Bu nedenle bir veri tabanının sağlayıcının sunucusunda bulunması, müşterinin bütün kişisel ve ticari kayıtlarının sınırsız süre alıkonulabileceği anlamına gelmez.
Müşteri verilerini indirmek isterse izin verilmeli mi?
Sözleşmedeki veri iadesi düzenlemeleri, kanuni yükümlülükler ve hizmetin niteliği birlikte değerlendirilmelidir.
Veri dışa aktarımı ile müşteriye yeni abonelik hizmeti sunulması birbirinden farklı edimler olabilir.
Ancak müşteri verilerine erişim sağlanması konusunda her durumda sınırsız ve ücretsiz bir hak bulunduğu da söylenemez.
Data Export ve hizmete erişim farklı mı?
Evet.
Örneğin SaaS sağlayıcısı yeni işlem oluşturmayı durdururken müşteriye kendi kayıtlarını belirli formatta dışa aktarma imkânı sunabilir.
Bu yöntem, sözleşme ve uygulanabilir mevzuat bakımından değerlendirilebilecek bir çözüm olabilir.
SaaS sözleşmesinin sona ermesinde veri iadesi, yedekler ve imha sürelerini ayrı kapsamlı rehberimizde incelemekteyiz.
11. Hizmetin Askıya Alınması SLA İhlali Sayılır mı?
Service Level Agreement (SLA), SaaS hizmetinin erişilebilirliği, performansı veya destek koşullarını düzenleyen anlaşmadır.
Örneğin sağlayıcı aylık %99,9 erişilebilirlik hedefi öngörmüş olabilir.
Ancak müşterinin ödeme yapmaması nedeniyle sözleşmeye uygun şekilde uygulanan geçici askıya alma ile sağlayıcının teknik arızası nedeniyle meydana gelen hizmet kesintisi farklı olaylardır.
Sözleşmeye uygun askıya alma SLA hesabından hariç tutulabilir mi?
Taraflar kanuni sınırlar içinde SLA hesaplamasının kapsamını ve belirli istisnaları düzenleyebilir.
Örneğin sözleşmeye uygun askıya alma dönemlerinin teknik erişilebilirlik hesabında nasıl ele alınacağı belirlenebilir.
Ancak bunun bütün durumlarda geçerli olacağı veya sağlayıcının kendi hukuka aykırı kesintilerini otomatik olarak istisna kapsamında gösterebileceği söylenemez.
Haksız kapatma halinde müşteri tazminat isteyebilir mi?
Somut koşullarda sözleşmeye aykırılık ve zarar şartları mevcutsa tazminat talebi gündeme gelebilir.
Örneğin sağlayıcı geçerli askıya alma hakkı bulunmaksızın müşterinin ticari operasyonunu durdurmuş olabilir.
Bu durumda sözleşme hükümleri, zarar, kusur ve illiyet bağı değerlendirilmelidir.
Service Credit bütün tazminat taleplerini ortadan kaldırır mı?
Hayır, her durumda kaldırmaz.
Sözleşmede belirli kesintiler için hizmet kredisi öngörülebilir.
Ancak sorumluluk sınırlamalarının geçerliliği, Türk Borçlar Kanunu'nun özellikle m.115 ve m.116 hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
SLA ve sorumluluk mekanizmalarını SaaS Şirketleri İçin ToS ve SLA Sözleşme Rehberi başlıklı makalemde ayrıca ele aldım.
12. Müşteri SaaS Hizmeti Ayıplı Olduğu İçin Ödeme Yapmıyorsa Ne Olur?
Bazı ödeme uyuşmazlıklarında müşteri borcunu inkâr etmez.
Ancak hizmetin sözleşmeye uygun sunulmadığını ileri sürer.
Örneğin müşteri:
Yazılımın sık sık çöktüğünü,
SLA hedeflerine uyulmadığını,
Önemli modüllerin çalışmadığını,
Belirli veri kayıpları yaşandığını,
Sözleşmedeki destek sürelerinin karşılanmadığını
iddia edebilir.
Bu durumda ödeme gecikmesi değerlendirilirken hizmet sağlayıcısının kendi sözleşmesel yükümlülükleri de incelenmelidir.
Müşteri hizmet hatalıysa bütün ödemeleri kesebilir mi?
Her durumda değil.
Hizmetin niteliği, ilgili ihlal, karşılıklı borçların durumu, sözleşmenin hükümleri ve uygulanabilir hukuk değerlendirilmelidir.
Örneğin hizmetin küçük bir bölümündeki geçici sorun nedeniyle bütün abonelik bedelinin süresiz olarak ödenmemesi ile temel fonksiyonların uzun süre sunulamaması farklı nitelikte olabilir.
TBK m.97 neyi düzenler?
TBK m.97, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ifayı talep eden tarafın kendi borcunu ifa etmiş veya ifasını önermiş olmasıyla bağlantılıdır.
Bu nedenle SaaS sağlayıcısı ödeme talep ederken kendi edimlerini hangi ölçüde yerine getirdiğinin incelenmesi gerekebilir.
Ancak TBK m.97'nin her uyuşmazlıkta müşteriye hiçbir değerlendirme yapmaksızın bütün ödemeleri durdurma hakkı verdiği kabul edilmemelidir.
Kısmi hizmet kesintisi ile kısmi ödeme uyuşmazlığı nasıl çözülebilir?
Taraflar sözleşmede hizmet kredileri, hata giderme, ihtilaflı fatura bildirimi ve ödeme prosedürleri öngörebilir.
Bu düzenlemeler ticari uyuşmazlıkların yönetimine yardımcı olabilir.
13. SaaS Şirketi Temerrüt Faizi İsteyebilir mi?
Ödeme borcunun süresinde yerine getirilmemesi halinde temerrüt faizi gündeme gelebilir.
Ancak uygulanacak faiz oranı ve başlangıç tarihi, sözleşmenin ve tarafların hukuki durumuna göre belirlenmelidir.
TBK m.120 neyi düzenler?
TBK m.120, temerrüt faizi oranına ilişkin temel düzenlemeler içerir.
Ayrıca ticari işlerde Türk Ticaret Kanunu ve ilgili faiz mevzuatı değerlendirilmelidir.
B2B SaaS aboneliklerinde hangi faiz uygulanır?
Bu soruya bütün ticari ilişkiler için tek bir oran verilemez.
Örneğin:
Sözleşmede kararlaştırılan faiz,
Kanuni temerrüt faizi,
Ticari işlere ilişkin faiz,
Mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme hükümleri
somut koşullara göre gündeme gelebilir.
6102 sayılı TTK m.1530, kapsamına giren ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde geç ödemeye ilişkin özel hükümler içermektedir.
Ancak bu maddenin bütün SaaS sözleşmelerine otomatik olarak aynı şekilde uygulanacağı söylenemez.
Faiz oranı sınırsız belirlenebilir mi?
Hayır, her durumda sınırsız biçimde belirlenebileceği kabul edilmemelidir.
Tarafların sıfatları, sözleşmenin niteliği, ilgili ticari faiz hükümleri ve emredici sınırlamalar birlikte değerlendirilmelidir.
Sözleşmede faiz hükmü yoksa talep edilebilir mi?
Kanuni şartlar gerçekleşmişse temerrüt faizi talebi gündeme gelebilir.
Ancak hangi tarihten itibaren ve hangi oran üzerinden hesaplanacağı ayrıca incelenmelidir.
14. SaaS Şirketi Gecikme Bedeli veya Yeniden Açma Ücreti Talep Edebilir mi?
Bazı SaaS sağlayıcıları müşterinin gecikmesi halinde:
Gecikme ücreti,
Hesap yeniden açma bedeli,
Ek destek bedeli,
Sözleşmesel cezai şart
talep etmek isteyebilir.
Ancak bu taleplerin hepsi aynı hukuki nitelikte değildir.
Gecikme ücreti cezai şart olabilir mi?
Somut hükme göre cezai şart veya başka sözleşmesel ödeme yükümlülüğü olarak değerlendirilebilir.
Bu durumda Türk Borçlar Kanunu'nun ceza koşuluna ilişkin hükümleri gündeme gelebilir.
Aynı gecikme için hem faiz hem cezai şart istenebilir mi?
Bu durum ilgili hükümlerin niteliğine ve uygulanabilir hukuk kurallarına göre değerlendirilmelidir.
Yalnızca farklı başlıklar altında düzenlenmiş olması, aynı ihlale ilişkin bütün bedellerin birlikte ve sınırsız biçimde tahsil edilebileceği anlamına gelmez.
Tüketici müşterilerde durum farklı mı?
Evet.
Tüketicilerle kurulan abonelik sözleşmelerinde tüketici hukukunun haksız şart, bilgilendirme ve ücretlendirme hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Bu nedenle kurumsal müşteriler için hazırlanmış gecikme ve askıya alma maddeleri, bireysel tüketici aboneliklerinde aynı şekilde kullanılmamalıdır.
15. B2B SaaS ile B2C SaaS Arasında Hukuki Fark Var mı?
Evet.
B2B SaaS, hizmetin işletmelere ticari veya mesleki faaliyetleri kapsamında sunulmasıdır.
B2C SaaS ise hizmetin tüketicilere sunulmasıyla bağlantılıdır.
Bu ayrım, ödeme gecikmesi ve hizmetin askıya alınması bakımından önem taşır.
Kurumsal müşteride sözleşme özgürlüğü daha geniş mi?
Ticari sözleşmelerde taraflar belirli ödeme, askıya alma ve fesih mekanizmalarını müzakere edebilir.
Ancak bu özgürlük Türk Borçlar Kanunu'nun emredici hükümlerinden bağımsız değildir.
Özellikle genel işlem koşulları, dürüstlük kuralı ve sözleşmesel sorumluluk sınırları önem taşır.
Tüketici SaaS aboneliğinde hangi mevzuat uygulanabilir?
Somut ilişkinin niteliğine göre:
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun,
Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği,
Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği'nin uygulanabilir hükümleri,
Tüketici sözleşmelerindeki haksız şartlara ilişkin düzenlemeler
gündeme gelebilir.
Ancak her dijital hizmetin aynı özel abonelik ve mesafeli sözleşme rejimine tabi olduğu varsayılamaz.
Tüketici aboneliği kendiliğinden yenilenebilir mi?
6502 sayılı Kanun'un 52. maddesi kapsamındaki belirli süreli tüketici aboneliklerinde, sözleşme süresinin kendiliğinden uzamasına ilişkin sınırlamalar bulunmaktadır.
Bu nedenle B2B müşteriler için oluşturulan otomatik yenileme hükümleri, tüketici müşterilere her durumda aynı şekilde uygulanamaz.
Ödeme yapılmaması halinde erişimin sınırlandırılması, tüketici aboneliklerinde özel bilgilendirme ve haksız şart değerlendirmeleriyle birlikte ele alınmalıdır.
16. SaaS Şirketi Müşteri Hesabını Kapattığında Veri Güvenliği Sorumluluğu Sona Erer mi?
Hayır.
Hesabın askıya alınması veya sözleşmenin sona ermesi, kişisel veri güvenliğine ilişkin mevcut yükümlülüklerin kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Örneğin sağlayıcı müşterinin hesabını kapatmış olsa da:
Üretim veritabanında müşteri kayıtları,
Yedekleme sistemlerinde veri kopyaları,
Teknik destek sisteminde kişisel bilgiler,
Erişim ve işlem logları
bulunabilir.
Veri sorumlusu ve veri işleyen ayrımı neden önemlidir?
Bir SaaS sağlayıcısı, müşterinin kişisel verilerini onun adına işliyorsa belirli faaliyetler bakımından veri işleyen olabilir.
Ancak kendi faturalandırma veya ticari müşteri yönetimi faaliyetlerinde veri sorumlusu sıfatı bulunabilir.
Bu nedenle her kayıt kategorisi aynı hukuki işleme rejimine tabi değildir.
Ödeme uyuşmazlığı kişisel veri işlemeyi haklı hale getirir mi?
Sırf ödeme uyuşmazlığı bulunması, kişisel verilerin sınırsız biçimde kullanılmasına hukuki dayanak oluşturmaz.
Örneğin sağlayıcının ticari alacağını takip etmesi için gerekli belirli kayıtları hukuka uygun şekilde işlemesiyle müşterinin bütün CRM verilerini bağımsız pazarlama amacıyla kullanması farklıdır.
DPA'da ne düzenlenmeli?
Özellikle hesap askıya alındığında:
Veri işleme faaliyetlerinin kapsamı,
Erişim yetkileri,
Güvenlik tedbirleri,
İlgili ihlallerin bildirilmesi,
Veri iadesi ve silme süreçleri
belirlenmelidir.
B2B veri sorumlusu–veri işleyen ilişkilerini B2B SaaS Veri İşleme Anlaşması (DPA) Nasıl Hazırlanır? başlıklı makalemde ayrıntılı olarak ele aldım.
17. Ödeme Yapılmaması Nedeniyle Hizmet Kesintisi Müşteri Verilerinin Kaybına Yol Açarsa Ne Olur?
Hizmetin askıya alınması, mutlaka müşteri verilerinin kaybolmasını gerektirmez.
Ancak sistem tasarımı gereği erişimin kesilmesiyle bazı işlevlerin durması veya belirli geçici kayıtların etkilenmesi söz konusu olabilir.
Örneğin müşteri:
CRM kayıtlarına erişemeyebilir.
Otomatik rapor alamayabilir.
API işlemlerini gerçekleştiremeyebilir.
Yeni sipariş kaydı oluşturamayabilir.
Zamanlanmış entegrasyon işlemleri durabilir.
Bu nedenle askıya almanın kapsamı açıkça belirlenmelidir.
Müşteri önceden bilgilendirilmemişse sonuç değişir mi?
Bildirim yükümlülüğünün bulunduğu bir durumda gerekli bildirimin yapılmaması sözleşmeye aykırılık değerlendirmesine konu olabilir.
Ancak bütün SaaS sözleşmelerinde aynı bildirim süresinin kanunen zorunlu olduğu söylenemez.
Sağlayıcının yedekleme yükümlülüğü devam eder mi?
Mevcut sözleşmeye ve veri güvenliği yükümlülüklerine göre değerlendirilebilir.
Hizmet askıya alınırken mevcut müşteri kayıtlarının korunmasına ilişkin yükümlülükler devam edebilir.
Ancak müşterinin kendi yedekleme sorumlulukları ve veri işleme rolleri de ayrıca incelenmelidir.
Sağlayıcı sonradan verileri geri getiremezse ne olur?
Somut koşullarda sözleşmeye aykırılık, veri güvenliği ihlali veya başka hukuki sorumluluklar gündeme gelebilir.
Ancak tazminat sorumluluğunun koşulları, olayın özelliklerine ve uygulanabilir hukuka bağlıdır.
18. Müşteri Borcunu Ödemediğinde API Kullanımı Durdurulabilir mi?
Bazı SaaS hizmetleri kullanıcı arayüzünün yanı sıra API erişimi de sunar.
Örneğin müşteri, SaaS platformunu kendi ERP veya e-ticaret sistemiyle API üzerinden entegre etmiş olabilir.
Bu durumda API'nin durdurulması, yalnızca bir ekranın kapatılmasından daha geniş operasyonel etki doğurabilir.
API kullanım kotası ile ödeme nedeniyle erişim kesilmesi aynı mı?
Hayır.
Örneğin müşteri kararlaştırılan istek sayısını aşarsa sözleşmedeki Rate Limit veya kota mekanizmaları uygulanabilir.
Buna karşılık abonelik bedeli ödenmediği için API erişiminin durdurulması farklı sözleşmesel sebebe dayanabilir.
API kapatılırken hangi riskler değerlendirilmeli?
Özellikle:
Bekleyen işlemler,
Tekrarlanacak API istekleri,
Kısmi veri aktarımı,
Sipariş ve ödeme süreçleri,
Müşterinin kritik operasyonları,
Teknik hata kodları,
Hizmetin yeniden açılması
önem taşır.
Örneğin ödeme nedeniyle durdurulan bir API'nin teknik hata olarak bildirilmesi, müşterinin entegrasyon sisteminde yanlış otomatik işlemler oluşturabilir.
Bu nedenle teknik uygulama ile sözleşmesel bildirim arasında uyum sağlanması önemlidir.
API sağlayıcılarının sorumluluklarını API Kullanım Sözleşmelerinde Hukuki Sorumluluk: Rate Limit, Kesinti ve API'nin Kapatılması başlıklı makalemde ayrıca değerlendirdim.
19. SaaS Sağlayıcısı Alacağını İcra Takibiyle Tahsil Edebilir mi?
Ödenmemiş abonelik bedelleri için ilgili kanuni şartlarda alacak takibi gündeme gelebilir.
Ancak önce alacağın dayanağı ve miktarı belirlenmelidir.
Örneğin:
İmzalanmış sözleşme,
Elektronik abonelik kabul kayıtları,
Faturalar,
Hizmetin sunulduğunu gösteren sistem kayıtları,
Ödeme geçmişi,
Müşteri yazışmaları,
Borç mutabakatları
önem taşıyabilir.
Fatura tek başına alacağı kesin ispatlar mı?
Her durumda hayır.
TTK m.21/2 faturanın içeriğine süresinde itiraz edilmemesine ilişkin düzenleme içermektedir.
Ancak fatura içeriğine itiraz edilmemesi, sözleşme ilişkisinin ve hizmetin bütün unsurlarının her uyuşmazlıkta kesin olarak ispatlandığı anlamına gelmez.
Bu nedenle faturaların yanında hizmetin fiilen sunulduğuna ilişkin kayıtların da değerlendirilmesi önemlidir.
İlamsız icra takibi yapılabilir mi?
Kanuni koşullarda belirli para alacakları için genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi gündeme gelebilir.
Ancak borçlunun itirazı, takip süreci ve alacağın ispatı bakımından ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.
Müşteri takibe itiraz ederse ne olur?
İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili hükümleri kapsamında itirazın etkisi ve başvurulabilecek yollar değerlendirilir.
Somut olayda şartlarına göre itirazın iptali veya başka hukuki başvurular gündeme gelebilir.
Ancak her alacakta aynı usulün ve sürenin uygulanacağı varsayılamaz.
20. SaaS Alacak Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?
Bir SaaS şirketinin kurumsal müşterisinden abonelik bedeli talep etmesi, tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın niteliğine göre ticari uyuşmazlık oluşturabilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi, belirli ticari davalarda dava şartı arabuluculuğu düzenlemektedir.
Hangi taleplerde arabuluculuk gündeme gelir?
TTK m.5/A kapsamında ticari davalardan konusu bir miktar para olan:
Alacak,
Tazminat,
İtirazın iptali,
Menfi tespit,
İstirdat
davaları bakımından dava açılmadan önce arabulucuya başvurma şartı gündeme gelebilir.
Ancak uyuşmazlığın gerçekten bu madde kapsamına girip girmediği ayrıca belirlenmelidir.
İcra takibinden önce arabuluculuk zorunlu mu?
Dava şartı arabuluculuk ile icra takibi başlatılması aynı hukuki işlem değildir.
Bu nedenle yalnızca TTK m.5/A'da dava şartı arabuluculuk bulunması, her ilamsız icra takibinden önce mutlaka arabulucuya başvurulması gerektiği anlamına gelmez.
Buna karşılık takip sonrası açılacak davanın niteliğine göre arabuluculuk şartı gündeme gelebilir.
SaaS alacağı için hangi mahkeme görevli?
Uyuşmazlığın ticari dava, tüketici işlemi veya başka hukuki ilişki niteliği taşıyıp taşımadığı önemlidir.
Dolayısıyla bütün SaaS ödeme uyuşmazlıkları bakımından aynı mahkemenin görevli olduğu söylenemez.
21. Haksız SaaS Hesap Kapatılması Nedeniyle Tazminat Talep Edilebilir mi?
Ödeme yapılmaması nedeniyle hizmetin durdurulmasının hukuken geçerli olup olmadığı, sağlayıcının sözleşmesel ve kanuni yükümlülükleriyle birlikte incelenmelidir.
Örneğin müşteri, hizmetin haksız yere kapatılması nedeniyle sipariş alamadığını veya belirli müşterilerini kaybettiğini ileri sürebilir.
Ancak zarar iddiasının bulunması tek başına bütün tazminat koşullarının gerçekleştiğini göstermez.
Hangi hususlar değerlendirilir?
Özellikle:
Sözleşmeye aykırılık,
Hizmetin durdurulmasına ilişkin yetki,
Bildirimlerin durumu,
Zarara ilişkin deliller,
Kusur,
İlliyet bağı,
Zararın önlenmesi veya azaltılması imkanları,
Geçerli sorumluluk sınırlandırmaları
incelenebilir.
Sorumluluk sınırı sözleşmede belirlenebilir mi?
Taraflar belirli sorumluluk sınırlarını müzakere edebilir.
Örneğin genel sorumluluk için belirli ücret dönemine bağlı parasal üst sınır öngörülebilir.
Ancak TBK m.115 ve m.116 başta olmak üzere emredici hükümler nedeniyle bütün sınırlandırmalar her durumda geçerli kabul edilemez.
Bu nedenle genel bir “Sağlayıcı hiçbir hizmet kesintisinden sorumlu değildir.” hükmü yeterli ve her durumda geçerli bir koruma olarak görülmemelidir.
22. Örnek Olay: B2B SaaS Müşterisi Üç Aydır Ödeme Yapmıyor
Türkiye'de kurulu Atlas SaaS AŞ isimli bir şirketin kurumsal CRM yazılımı sunduğunu düşünelim.
Atlas SaaS AŞ, Nova Ticaret Ltd. Şti. ile aylık 25.000 TL bedelle bir abonelik sözleşmesi imzalamış olsun.
Sözleşmede ödemelerin her ayın 5'inde yapılacağı belirtilmiş olsun.
Nova Ticaret üç ay boyunca ödeme yapmamış ve toplam 75.000 TL abonelik bedeli birikmiş olsun.
Atlas SaaS, müşteriye ödeme hatırlatmaları göndermiş; ancak borç ödenmemiş.
Şirket, müşteri hesabını tamamen kapatmak istiyor.
Bununla birlikte Nova Ticaret platformda 15.000 müşteri kaydı ve önemli satış belgeleri saklıyor.
Bu durumda hukuki inceleme nasıl yapılmalıdır?
Birinci mesele: Alacağın varlığı ve tutarı
Öncelikle hangi faturalara ilişkin ne kadar ödeme borcu bulunduğu belirlenmelidir.
İkinci mesele: Borcun muacceliyeti
Ödemelerin hangi tarihte yapılması gerektiği incelenmelidir.
Üçüncü mesele: Temerrüt
TBK m.117 ve ilgili hükümler kapsamında temerrüdün oluşup oluşmadığı değerlendirilmelidir.
Dördüncü mesele: Sözleşmedeki askıya alma hakkı
Sözleşmede ödeme gecikmesi halinde ne tür bir hizmet sınırlaması öngörüldüğü belirlenmelidir.
Beşinci mesele: Bildirim prosedürü
Sözleşmede ve uygulanabilir mevzuatta aranan ihtar ve bildirimlerin yerine getirilip getirilmediği incelenmelidir.
Altıncı mesele: Ödeme için ek süre
Somut olayda uygun süre verilmesi gerekip gerekmediği ve varsa bu sürenin tamamlanıp tamamlanmadığı belirlenmelidir.
Yedinci mesele: Askıya almanın kapsamı
Yeni kayıt oluşturmanın durdurulması ile bütün verilerin erişilemez hale getirilmesi farklı değerlendirilmelidir.
Sekizinci mesele: Müşteri verileri
Verilerin korunması, iadesi ve işlenmesine ilişkin sözleşmesel ve kanuni yükümlülükler belirlenmelidir.
Dokuzuncu mesele: SLA
Askıya almanın hizmet seviyesi yükümlülüklerine etkisi incelenmelidir.
Onuncu mesele: Sözleşmenin feshi
Sadece askıya alma mı uygulanacağı, yoksa kanuni ve sözleşmesel koşullarda fesih hakkı bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.
On birinci mesele: Geçmiş alacakların tahsili
75.000 TL'lik abonelik alacağının hangi hukuki yollarla talep edilebileceği incelenmelidir.
On ikinci mesele: Müşterinin itirazları
Nova Ticaret'in hizmetin ayıplı veya eksik sunulduğuna ilişkin savunması varsa ayrıca değerlendirilmelidir.
On üçüncü mesele: Teknik deliller
Fatura, abonelik, erişim, hizmet sunumu, ödeme ve yazışma kayıtlarının hukuka uygun biçimde korunması önemlidir.
On dördüncü mesele: Erişimin yeniden açılması
Borç ödenirse hizmetin nasıl ve ne kadar sürede yeniden etkinleştirileceği belirlenmelidir.
Bu örnekte Atlas SaaS'ın alacağını talep etme hakkı ile müşterinin verilerine erişimi durdurma yetkisi aynı konu değildir. Hizmetin askıya alınmasının hukuki dayanağı, kapsamı ve veri güvenliğine etkisi ayrıca incelenmelidir.
23. SaaS Sözleşmesine Örnek Hizmet Askıya Alma Maddesi
Aşağıdaki hüküm, B2B SaaS sözleşmelerinde ödeme gecikmesine ilişkin askıya alma mekanizmasının nasıl yapılandırılabileceğini göstermek amacıyla hazırlanmış örnek bir metindir.
Örnek Suspension Clause:
“Ödeme Gecikmesi ve Hizmetin Askıya Alınması
Müşterinin işbu Sözleşme kapsamında muaccel hale gelmiş ve ödenmesi gereken abonelik bedellerini süresinde ödememesi halinde Hizmet Sağlayıcı, uygulanabilir mevzuat ve Sözleşme hükümleri çerçevesinde Müşteriye yazılı bildirimde bulunarak borcun ifasını talep edebilir.
İlgili borcun bildirilen uygun süre içerisinde ödenmemesi ve askıya alma hakkının hukuken kullanılabilir olması halinde Hizmet Sağlayıcı, Sözleşmede belirlenen hizmetleri, ihlalin niteliğiyle bağlantılı ölçüde geçici olarak askıya alabilir.
Askıya alınabilecek hizmetlerin kapsamı, bildirim usulü, varsa istisnalar, hizmetin yeniden etkinleştirilmesi ve ilgili teknik koşullar Sözleşmede belirlenir.
Hizmetin askıya alınması, tarafların kişisel verilerin korunması, veri güvenliği, hukuken gerekli veri iadesi veya saklama yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Müşterinin ödeme borcunu yerine getirmesi halinde hizmetin yeniden etkinleştirilmesi, Sözleşmede kararlaştırılan yöntem ve süreye uygun olarak yürütülür.
Hizmetin askıya alınması, tarafların kanundan veya Sözleşmeden doğan geçerli alacak, fesih ve diğer hakları saklı kalmak kaydıyla uygulanır.”
Bu hüküm tek başına yeterli midir?
Her durumda değil.
Özellikle:
İhtarın niteliği,
Ek ödeme süresi,
Kritik hizmetler,
Veri iadesi,
Tüketici işlemleri,
Sorumluluk sınırları,
Fesih prosedürü
somut sözleşmeye göre tamamlanmalıdır.
Ayrıca genel işlem koşulları ve emredici mevzuat sınırları dikkate alınmalıdır.
24. SaaS Müşterisi Ödeme Yapmadığında Hangi Kontroller Yapılmalıdır?
SaaS sağlayıcısının erişimi durdurmadan önce hukuki ve teknik durumu birlikte değerlendirmesi önemlidir.
Sözleşmesel kontrol
Abonelik sözleşmesi mevcut mu?
Müşteri ilgili koşulları kabul etmiş mi?
Borç hangi döneme ait?
Ödeme tarihi belli mi?
Askıya alma hakkı düzenlenmiş mi?
Fesih şartları belirli mi?
İhtar veya ek süre gerekiyor mu?
Alacak kontrolü
Ödenmemiş fatura tutarları belirlenmiş mi?
Kısmi ödemeler hesaba katılmış mı?
Faiz ve diğer taleplerin dayanağı incelenmiş mi?
Müşterinin hizmete ilişkin itirazı var mı?
Hizmetin sunulduğunu gösteren kayıtlar korunuyor mu?
Teknik ve veri güvenliği kontrolü
Hangi özellikler durdurulacak?
Müşterinin kritik süreçleri etkilenecek mi?
Bekleyen otomatik işlemler bulunuyor mu?
Müşteri verileri güvenli biçimde korunacak mı?
Gerekli veri dışa aktarımı nasıl yönetilecek?
Hesap yeniden açılırsa sistemin çalışması nasıl sağlanacak?
Olası hizmet kesintisi kayıtları tutulacak mı?
Bu kontroller her SaaS hizmetinde aynı şekilde uygulanmak zorunda değildir.
Ancak özellikle kurumsal müşterilere kritik hizmetler sunan şirketlerde hukuki karar ile teknik uygulamanın birbiriyle uyumlu olması önemlidir.
25. SaaS Ödeme Gecikmelerinde Sık Yapılan Hukuki Hatalar
Ödeme gecikmesini otomatik fesih saymak: Borcun temerrüdü, askıya alma ve fesih farklı sonuçlar doğurur.
Sözleşmede askıya alma hükmü bulunmadan sistemi aniden kapatmak: Genel hükümler ve sözleşmedeki edim ilişkisi değerlendirilmelidir.
Temerrüt ve bildirim koşullarını kontrol etmemek: TBK ve TTK kapsamında ihtar ve süre hükümleri önemlidir.
Normal e-postanın bütün bildirimler için yeterli olduğunu varsaymak: Tacirler arasındaki bildirim usulleri ayrıca incelenmelidir.
Müşteri verilerini alıkoymayı alacak tahsil yöntemi olarak görmek: Veri güvenliği ve iade yükümlülükleri ayrı değerlendirilmelidir.
Ödeme yapılmadığında bütün yedekleri silmek: Kişisel veri imhası ve sözleşmesel saklama hükümleri farklıdır.
SLA'daki bütün kesintileri otomatik olarak sorumluluk dışı saymak: Askıya almanın geçerliliği ve sözleşmenin kapsamı önemlidir.
Müşterinin hizmete ilişkin itirazlarını incelememek: Eksik veya ayıplı hizmet iddiası ödeme uyuşmazlığını etkileyebilir.
Ödenmeyen faturalar için faizi yanlış hesaplamak: Temerrüt tarihi ve uygulanacak faiz rejimi belirlenmelidir.
Faturayı tek başına kesin alacak delili saymak: Sözleşme, hizmet kayıtları ve ödeme belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Tüketici aboneliklerine B2B hükümlerini aynen uygulamak: Tüketicinin korunmasına ilişkin özel düzenlemeler gündeme gelebilir.
Sözleşme sona erince geçmiş borçların ortadan kalktığını düşünmek: Önceden doğmuş alacaklar ayrı değerlendirilmelidir.
İcra takibi ve dava şartı arabuluculuğu karıştırmak: Başvurunun niteliği önemlidir.
Aşırı geniş sorumsuzluk hükümleri kullanmak: TBK'nın emredici sınırlamaları dikkate alınmalıdır.
26. SaaS Ödeme Gecikmesi ve Hizmet Durdurma Hakkında Sık Sorulan Sorular
SaaS müşterisi ödeme yapmazsa hizmet durdurulabilir mi?
Somut sözleşmede ve uygulanabilir hukukta gerekli şartlar mevcutsa hizmetin askıya alınması değerlendirilebilir. Ancak ödeme gecikmesi her durumda sınırsız ve bildirimsiz kapatma yetkisi vermez.
SaaS hizmeti kaç gün ödeme yapılmazsa kapatılır?
Bütün SaaS sözleşmeleri için geçerli tek bir kanuni gün sayısı bulunmamaktadır. Vade, temerrüt, sözleşmedeki askıya alma koşulları ve uygulanabilir hukuk önemlidir.
SaaS müşterisinin temerrüdü ne zaman başlar?
TBK m.117 kapsamında muacceliyet, ihtar ve belirli vade hükümleri değerlendirilir.
SaaS müşterisine ihtar göndermek zorunlu mu?
Her durumda değil. Temerrüt için ihtarın gerekli olup olmadığı ve askıya alma veya fesih bakımından aranan diğer bildirimler ayrı değerlendirilmelidir.
SaaS müşterisine KEP ile ihtar gönderilebilir mi?
Tacirler arasında TTK m.18/3 kapsamında güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta yöntemi düzenlenmiştir. Somut bildirimin niteliği ve ispat koşulları dikkate alınmalıdır.
Müşteriye ödeme için ek süre verilmesi gerekir mi?
TBK m.123 ve m.124 ile ilgili sözleşme hükümleri kapsamında değerlendirilir. Bütün olaylar için aynı süre zorunlu değildir.
Suspension Clause nedir?
SaaS hizmetinin hangi şartlarda, hangi kapsamda ve hangi prosedürle geçici olarak durdurulabileceğini düzenleyen sözleşme hükmüdür.
Hesabın askıya alınması sözleşmeyi bitirir mi?
Kendiliğinden değil. Askıya alma ile fesih farklı işlemlerdir.
Hizmet askıya alınırsa müşteri verileri silinebilir mi?
Sırf ödeme yapılmaması bütün verilerin otomatik silinmesini haklı kılmaz. Sözleşmesel iade, güvenlik ve imha yükümlülükleri değerlendirilmelidir.
SaaS şirketi müşteri verilerini borca karşılık tutabilir mi?
Müşteri verilerinin teknik olarak sağlayıcının sisteminde bulunması, kendiliğinden sınırsız alıkoyma hakkı doğurmaz.
Hizmet durdurulursa SLA ihlali oluşur mu?
Askıya almanın hukuki dayanağı, geçerliliği ve SLA'nın kapsamına bağlıdır.
SaaS müşterisi eksik hizmet nedeniyle ödeme yapmayabilir mi?
Somut hizmetin durumu, tarafların karşılıklı borçları ve ilgili sözleşmesel haklar değerlendirilmelidir. Her eksiklik otomatik olarak bütün ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
SaaS şirketi temerrüt faizi talep edebilir mi?
Kanuni koşullarda edebilir. Faiz oranı ve başlangıcı sözleşme, ticari işin niteliği ve ilgili mevzuata göre belirlenmelidir.
Gecikme cezası ile temerrüt faizi aynı mı?
Hayır. Sözleşmesel ceza koşulu ve temerrüt faizi farklı hukuki kurumlar olabilir.
B2B SaaS ile tüketici SaaS aboneliği aynı mı?
Hayır. Tüketici işlemlerinde 6502 sayılı Kanun ve ilgili özel düzenlemeler önem taşıyabilir.
B2B SaaS sözleşmesinde otomatik yenileme yapılabilir mi?
Taraflar uygulanabilir hukuk çerçevesinde yenileme koşulları kararlaştırabilir. Ancak tüketici aboneliklerine ilişkin özel sınırlamalar ayrıca dikkate alınmalıdır.
SaaS müşterisi borcunu öderse hesap yeniden açılmalı mı?
Sözleşmedeki yeniden etkinleştirme mekanizması ve uygulanabilir diğer şartlar değerlendirilmelidir.
SaaS şirketi abonelik alacağını icra takibiyle isteyebilir mi?
Kanuni şartlarda belirli para alacakları için icra takibi gündeme gelebilir.
SaaS alacağı için arabuluculuk gerekli mi?
Uyuşmazlık TTK m.5/A kapsamındaki ticari davalardan biriyse dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurma şartı gündeme gelebilir.
SaaS hesabının haksız kapatılması tazminat doğurur mu?
Sözleşmeye aykırılık, zarar, kusur ve illiyet bağı gibi koşullar mevcutsa tazminat talebi gündeme gelebilir.
SaaS şirketi kaynak kodu müşteriye vermek zorunda mı?
Yalnızca abonelik ücretinin ödenmiş veya ödenmemiş olması, müşterinin kaynak kod üzerindeki mali haklarını kendiliğinden belirlemez. Sözleşme ve fikri mülkiyet hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Sonuç: SaaS Şirketinin Alacağını Koruması ile Müşteri Hizmetini Durdurması Aynı Hukuki İşlem Değildir
SaaS iş modelinde düzenli abonelik ödemeleri şirketin ticari faaliyetlerinin sürdürülmesi bakımından önemlidir.
Müşterinin abonelik ücretini ödememesi, hizmet sağlayıcısının alacağını talep etmesine ve kanuni şartlarda ilgili hukuki yollara başvurmasına neden olabilir.
Ancak ödeme gecikmesi, hizmeti askıya alma, sözleşmeyi feshetme ve müşteri verilerini silme işlemleri birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurur.
Özellikle TBK m.117 ve devamındaki temerrüt hükümleri, sürekli edimli sözleşmeler bakımından m.126, tacirler arasındaki ihtar usulleri ve KVKK kapsamında veri güvenliği yükümlülükleri birlikte değerlendirilmelidir.
Bunun yanında kurumsal müşterilerle yapılan sözleşmeler ve tüketicilere sunulan dijital abonelik hizmetleri farklı hukuki rejimlere tabi olabilir.
SaaS sözleşmesinde ödeme yapılmamasının sonuçları yalnızca “ödeme yoksa sistem kapanır” hükmüyle değil; temerrüt, bildirim, geçici askıya alma, veri güvenliği, yeniden etkinleştirme ve fesih süreçleri birlikte planlanarak düzenlenmelidir.
Bu yaklaşım, hem SaaS sağlayıcısının alacaklarını koruyabilmesini hem de müşterinin sözleşmeden ve kanundan kaynaklanan haklarının öngörülebilir biçimde değerlendirilmesini sağlar.
Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
m.20–25 – Genel işlem koşulları.
m.26–27 – Sözleşme özgürlüğü ve sınırları.
m.97 – Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ifa.
m.112 – Borca aykırılığın sonuçları.
m.115–116 – Sorumsuzluk anlaşmaları ve yardımcı kişilerin fiilleri.
m.117 – Borçlunun temerrüdünün koşulları.
m.120–122 – Temerrüt faizi ve ilgili zarar hükümleri.
m.123–125 – Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde temerrüt.
m.126 – Sürekli edimli sözleşmelerde temerrüt.
m.179–182 – Ceza koşuluna ilişkin hükümler.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
m.4 – Ticari davalar.
m.5/A – Dava şartı arabuluculuk.
m.8–10 – Ticari işlerde faiz.
m.18/3 – Tacirler arasındaki belirli ihtar ve ihbarlar.
m.21 – Fatura ve teyit mektubu.
m.1530 – Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedarikinde geç ödeme.
Kişisel veri mevzuatı
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, özellikle m.4, m.5, m.7, m.10–12.
Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik.
Diğer ilgili mevzuat
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu.
3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun; özellikle ilgili tüketici sözleşmeleri ve abonelik hükümleri.
Uygulanabildiği ölçüde Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m.199.
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu.
Resmî başvuru kaynakları
Yazar
Av. Şenay Yağmur Efe
Bilişim hukuku, SaaS ve yazılım sözleşmeleri, ticari alacak ilişkileri, kişisel verilerin korunması ve teknoloji şirketlerinin hukuki süreçlerine ilişkin çalışmalar yürütmektedir.
Bu makale 5 Kasım 2026 itibarıyla genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. SaaS abonelik bedellerinin ödenmemesi, hizmetin askıya alınması, veri güvenliği, alacak tahsili ve sözleşmenin feshi; somut sözleşme, tarafların hukuki sıfatları ve uygulanabilir mevzuat kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.
