Yatırımcı Yeni Şirket Kurulmasını İsterse Ne Olur? Eski Şirket, IP Devri ve Ortaklık Riskleri

Bir teknoloji girişimi yıllarca yazılım geliştirmiş, müşteri edinmiş ve ürününü pazara sunmuş olabilir. Şirket yatırım arayışına girdiğinde ise yatırımcı beklenmedik bir teklif sunabilir:

"Mevcut şirketinizi kapatalım. Yeni bir anonim şirket kuralım. Ürünü ve bütün faaliyetleri bu şirket üzerinden yürütelim. Yatırımı da yeni şirkete yapalım."

İlk bakışta bu teklif, yatırımcının daha düzenli bir ortaklık yapısı oluşturmak istemesi şeklinde değerlendirilebilir. Ancak mevcut şirketin faaliyetlerinin yeni bir tüzel kişiliğe taşınması, yalnızca yeni şirketin ticaret siciline tescil edilmesinden ibaret değildir.

Mevcut şirketin yazılımı, markası, müşteri sözleşmeleri, çalışanları, borçları, alacakları ve ticari faaliyetlerinden doğan hakları bulunabilir.

Yatırımcının yeni şirket kurulmasını istemesi hukuken mümkün bir yatırım yapılandırmasıdır. Ancak eski şirketin kapatılması, yeni şirketin kurulması ve mevcut ticari varlıkların devri birbirinden ayrı hukuki işlemlerdir. Yeni şirketin kurulması, eski şirketin malvarlığını kendiliğinden devralmasını sağlamaz.

Üstelik eski şirketin faaliyetlerinin yeni şirkete aktarılması, kurucu ortakların ve diğer pay sahiplerinin ekonomik haklarını, şirket alacaklılarını, çalışanları ve mevcut sözleşme taraflarını etkileyebilir.

Bu yazıda yatırımcının neden yeni şirket kurulmasını talep edebileceğini, mevcut limited şirketin anonim şirkete dönüştürülmesi seçeneğini, yeni şirket kurulduğunda fikri mülkiyet haklarının nasıl aktarılabileceğini, eski şirketin borçlarını, müşteri sözleşmelerini, çalışan haklarını ve yatırımcı ile kurucular arasındaki ortaklık yapısını Türk hukuku çerçevesinde inceliyorum.

1. Yatırımcı Neden Yeni Bir Şirket Kurulmasını İster?

Startup yatırımlarında yatırımcılar yalnızca şirketin ürününü veya büyüme potansiyelini değerlendirmez.

Şirketin mevcut pay sahipliği yapısı, geçmiş borçları, sözleşmeleri, yönetim modeli ve hukuki riskleri de yatırım kararını etkileyebilir.

Örneğin yatırımcı şu nedenlerle yeni bir anonim şirket kurulmasını önerebilir:

• Mevcut şirketin limited şirket olması ve yatırımcının anonim şirket yapısını tercih etmesi,

• Mevcut pay sahipleri arasında çözülmemiş uyuşmazlıkların bulunması,

• Şirketin geçmiş borç ve yükümlülüklerinden kaynaklanan risklerin değerlendirilmesi,

• Mevcut şirketin başka ticari faaliyetlerle de uğraşması,

• Yatırıma konu ürünün ayrı bir tüzel kişilik altında işletilmek istenmesi,

• Farklı bir ortaklık ve yönetim yapısı kurulmasının planlanması,

• Yatırımın belirli bir ürün veya iş koluyla sınırlandırılmak istenmesi.

Bu gerekçeler ticari açıdan anlaşılabilir olabilir.

Ancak yatırımcının mevcut şirketin hukuki risklerini üstlenmek istememesi, bu risklerin yeni şirket kurularak kendiliğinden ortadan kaldırılabileceği anlamına gelmez.

Yeni şirket kurulması her zaman gerekli midir?

Hayır.

Örneğin yatırımcının tek amacı limited şirket yerine anonim şirkete yatırım yapmaksa, mevcut limited şirketin Türk Ticaret Kanunu kapsamında anonim şirkete tür değiştirmesi bir alternatif olabilir.

Başka bir durumda yatırımcı mevcut şirkete sermaye artırımı yoluyla ortak olabilir.

Dolayısıyla yatırımcının amacı ile önerilen hukuki işlemin gerçekten birbirine uygun olup olmadığı değerlendirilmelidir.

2. Yeni Şirket Kurmak ile Mevcut Şirkete Yatırım Yapmak Arasındaki Fark

Bir yatırımcı mevcut bir startup'a yatırım yapmak istediğinde farklı işlem yapıları gündeme gelebilir.

Bu işlemlerin sermaye, vergi, sözleşme ve sorumluluk sonuçları aynı değildir.

Özellikle yeni şirket kurulması ile eski şirketin anonim şirkete dönüştürülmesi birbirine karıştırılmamalıdır.

3. Limited Şirket Kapatılmadan Anonim Şirkete Dönüştürülebilir mi?

Evet.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 180. maddesi uyarınca bir şirket hukuki türünü değiştirebilir.

Kanundaki temel ilke, yeni türe dönüştürülen şirketin eski şirketin devamı olmasıdır.

TTK m.181 ise hangi şirket türleri arasında dönüşüm yapılabileceğini düzenlemektedir.

Bu kapsamda bir limited şirketin gerekli kanuni şartları yerine getirerek anonim şirkete dönüşmesi mümkündür.

Tür değiştirmede şirketin tüzel kişiliği sona erer mi?

Tür değiştirme işleminde temel esas, mevcut tüzel kişiliğin devam etmesidir.

Örneğin yazılım geliştiren bir limited şirket, anonim şirkete dönüştürüldüğünde tamamen bağımsız yeni bir şirketin eski şirketin varlıklarını satın alması şeklinde bir işlem gerçekleştirilmiş olmaz.

Bunun yerine şirket, kanuni prosedür çerçevesinde hukuki türünü değiştirir.

Tür değiştirme ile hangi avantajlar sağlanabilir?

Somut şirketin durumuna göre:

• Şirketin tüzel kişiliğinin devam etmesi,

• Geçmiş ticari faaliyetlerin aynı şirket bünyesinde sürdürülmesi,

• Şirketin malvarlığının ayrı bir satış işlemiyle başka şirkete taşınmasına gerek kalmaması,

• Mevcut sözleşme ilişkilerinde taraf sıfatının devamlılığı,

• Pay sahipliği yapısının yatırım ihtiyaçlarına uygun şekilde yeniden düzenlenebilmesi

gibi sonuçlar gündeme gelebilir.

Ancak tür değiştirmede uygulanacak sermaye, raporlama, tescil ve diğer kanuni işlemler yerine getirilmelidir.

Ayrıca bazı özel izinler veya sözleşmesel bildirim hükümleri açısından değerlendirme gerekebilir.

2026 yılında anonim şirketin asgari sermayesi ne kadar?

2026 yılı itibarıyla anonim şirketlerde asgari esas sermaye 250.000 TL'dir.

Kayıtlı sermaye sistemini kabul eden halka açık olmayan anonim şirketlerde ise asgari başlangıç sermayesi 500.000 TL'dir.

Bu tutarlar, tür değiştirme ve yeni şirket kuruluşunda sermaye planlaması bakımından önem taşır.

Tür değiştirme mevcut şirketin borçlarını ortadan kaldırır mı?

Hayır.

Tür değiştirme, şirketin önceki yükümlülüklerini ortadan kaldıran bir yöntem değildir.

Bu nedenle yatırımcının amacı yalnızca mevcut şirketin eski borçlarından kurtulmaksa tür değiştirme bu amacı sağlamaz.

Ancak yeni şirket kurularak faaliyetlerin taşınması halinde de alacaklıların haklarını koruyan hükümler gündeme gelebileceğinden, bütün borçlardan otomatik olarak kurtulunduğu varsayılamaz.

4. Yeni Anonim Şirket Kurulursa Eski Şirketin Malları Otomatik Olarak Geçer mi?

Hayır.

Yeni kurulan anonim şirket, eski şirketten ayrı bir tüzel kişiliğe sahiptir.

İki şirketin ortaklarının aynı kişiler olması, aynı ticaret unvanına benzer isimler kullanılması veya aynı adreste faaliyet göstermesi bu sonucu değiştirmez.

Örneğin:

ABC Yazılım Limited Şirketi, üç yıl boyunca bir mobil uygulama geliştirmiş olsun.

Şirketin ortakları, yatırımcıyla birlikte ABC Teknoloji Anonim Şirketini kursun.

Bu durumda:

• Limited şirketin banka hesabındaki para,

• Limited şirketin satın aldığı ekipman,

• Şirkete ait yazılım mali hakları,

• Marka hakları,

• Müşteri sözleşmelerinden doğan alacaklar,

• Üçüncü kişilerle yapılan lisans sözleşmeleri

yalnızca yeni anonim şirketin kurulması nedeniyle kendiliğinden yeni şirkete geçmiş olmaz.

Her malvarlığı unsurunun ve sözleşme ilişkisinin hukuki niteliğine göre işlem yapılması gerekir.

Şirket ortakları aynıysa neden devir gerekiyor?

Çünkü şirketin malvarlığı ile pay sahiplerinin kişisel malvarlığı birbirinden ayrıdır.

Bir kurucunun eski şirkette %100 pay sahibi olması, o şirketin sahip olduğu yazılımı kişisel malı gibi başka şirkete bedelsiz ve usulsüz biçimde devredebileceği anlamına gelmez.

Şirket malvarlığı üzerindeki tasarruflarda yetkili organ kararları, sermayenin korunması ilkesi, ilgili sözleşmeler ve alacaklı hakları önem taşır.

5. Eski Şirketten Yeni Şirkete Yazılım ve Fikri Mülkiyet Hakları Nasıl Devredilir?

Teknoloji girişimlerinde en kritik konu, geliştirilen ürün üzerindeki fikri mülkiyet haklarıdır.

Bir yazılım girişiminin en önemli ticari varlığı kaynak kod, marka, kullanıcı arayüzü veya başka korunabilir fikri ürünler olabilir.

Yatırımcı bu ürünleri yeni şirkete taşımak istiyorsa öncelikle hak sahibinin kim olduğu belirlenmelidir.

Yazılımın hakları eski şirkete aitse kim devredebilir?

Yazılım üzerindeki ilgili mali haklar eski şirkette bulunuyorsa bu hakları devretmeye veya lisanslamaya yetkili olan da kural olarak ilgili şirket olacaktır.

Kurucunun yalnızca pay sahibi olması, şirket adına bütün işlemleri tek başına yapmaya yetkili olduğu anlamına gelmez.

Şirketin temsil yetkisi ve gerekli karar mekanizmaları ayrıca değerlendirilmelidir.

IP Assignment Agreement yeterli midir?

IP Assignment Agreement, fikri mülkiyet mali haklarının devrini düzenlemek amacıyla kullanılan sözleşmedir.

Ancak yalnızca sözleşmenin başlığına "IP Assignment" yazılması, Türk hukukundaki geçerlilik şartlarının yerine getirildiği anlamına gelmez.

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 52. maddesi, mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olmasını ve konu olan hakların ayrı ayrı gösterilmesini aramaktadır.

Bu nedenle devir kapsamında hangi yazılımlar ve eserler üzerinde hangi mali hakların devredildiği belirlenmelidir.

Örneğin somut esere göre:

• İşleme hakkı,

• Çoğaltma hakkı,

• Yayma hakkı,

• Temsil hakkı,

• Umuma iletim hakkı

bakımından değerlendirme yapılabilir.

Ayrıca yazılımın sürümleri, kaynak kodları, teknik dokümantasyonu ve üçüncü taraf bileşenleri incelenmelidir.

Yazılım şirkete yalnızca lisanslanabilir mi?

Evet, hukuken mümkün olan koşullarda mali hakların devri yerine belirli bir kullanım lisansı da düzenlenebilir.

Örneğin eski şirket, yazılımın fikri haklarını muhafaza ederken yeni şirkete belirli süre ve kapsamda kullanım lisansı verebilir.

Ancak yatırımcı, yatırım yaptığı yeni şirketin temel faaliyetinin sürekli ve güvenli biçimde sürdürülebilmesini isteyebilir.

Bu nedenle lisansın süresi, münhasırlığı, alt lisans yetkisi, fesih koşulları ve yeni yatırım turlarına etkisi önem taşır.

Önceden freelancer tarafından hazırlanan kodlar ne olacak?

Eski şirketin devir yapabilmesi için ilgili haklara gerçekten sahip olması gerekir.

Örneğin yazılımın önemli bir bölümü freelancer tarafından hazırlanmışsa ve gerekli mali hak devir işlemleri yapılmamışsa, eski şirketin bütün hakları yeni şirkete devretme yetkisi bulunduğu varsayılamaz.

Bu nedenle hak zinciri (Chain of Title) kontrol edilmelidir.

Çalışanların ve dış geliştiricilerin fikri mülkiyet haklarını Bilişim Şirketlerinde Çalışan Buluşları ve Fikri Mülkiyet Haklarının Devri (IP Assignment) başlıklı makalemde ayrıca ele aldım.

6. Eski Şirketin Markası ve Alan Adı Yeni Şirkete Nasıl Geçer?

Bir startup'ın ticari kimliği yalnızca yazılım kodundan oluşmaz.

Şirketin markası, alan adı, sosyal medya hesapları, uygulama mağazası kayıtları ve müşteri ilişkileri de ticari değer taşıyabilir.

Ancak bunların hukuki devri aynı usule tabi değildir.

Marka devri için hangi işlem gerekir?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 148. maddesi, sınai mülkiyet hakları üzerindeki hukuki işlemleri düzenler.

Bu kapsamda marka haklarının devrine ilişkin sözleşmeler bakımından yazılılık ve noter onayı önemlidir.

Ayrıca ilgili işlemin sicile kaydedilmesi ve üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi bakımından özel hükümler bulunmaktadır.

Dolayısıyla yazılım mali hakları için düzenlenen genel bir devir metninin, tescilli markanın devrine ilişkin bütün işlemleri kendiliğinden tamamladığı varsayılmamalıdır.

Alan adı şirket kurulunca otomatik olarak geçer mi?

Hayır.

Alan adının kimin adına kayıtlı olduğu ve kayıt kuruluşunun transfer prosedürü önemlidir.

Örneğin girişimin alan adı eski şirketin hesabında veya kurucunun kişisel hesabında bulunabilir.

Yeni şirkete geçişte hem ilgili hesabın kontrolü hem de kayıt bilgilerinin güncellenmesi gerekebilir.

App Store, Google Play ve diğer platform hesapları nasıl taşınır?

Uygulama mağazaları ve dijital platformların kendi sözleşmeleri bulunmaktadır.

Bir uygulamanın veya yayıncı hesabının yeni şirkete aktarılması, platformun ilgili prosedürlerine ve izinlerine bağlı olabilir.

Örneğin mevcut uygulamanın yeni şirket adına yayımlanmasının mümkün olup olmadığı, abonelikler ve kullanıcı hesaplarının nasıl etkilenebileceği ayrıca kontrol edilmelidir.

Şirketler arasında fikri mülkiyet devri yapılması, platformdaki bütün kayıtların ve sözleşmesel hakların otomatik olarak aktarılması sonucunu doğurmaz.

7. Müşteri Sözleşmeleri Yeni Şirkete Otomatik Geçer mi?

Hayır, her durumda geçmez.

Özellikle SaaS, yazılım geliştirme ve dijital hizmet şirketlerinde müşteri sözleşmeleri şirketin önemli ticari varlıkları arasında olabilir.

Ancak sözleşmelerin yeni şirkete geçirilmesi, tarafların iradesi ve uygulanabilir kanuni hükümlerle bağlantılıdır.

Sözleşmenin devri nasıl yapılır?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 205. maddesi sözleşmenin devrini düzenlemektedir.

Bu hüküm çerçevesinde sözleşmenin devrinde, sözleşmede kalan diğer tarafın da katıldığı bir anlaşma veya ilgili koşullarda önceden verilmiş izin ya da sonradan verilen onay önemlidir.

Örneğin eski yazılım şirketi ile müşteri arasında üç yıllık bir SaaS sözleşmesi bulunabilir.

Yeni şirketin aynı hizmeti sunmak istemesi, mevcut sözleşmenin otomatik olarak onun üzerine geçtiği anlamına gelmez.

Müşterinin onayı alınmadan devir yapılabilir mi?

Bütün sözleşmeler bakımından aynı yanıt verilemez.

Sözleşme hükümleri, kanundan doğan halefiyet halleri ve özel düzenlemeler önemlidir.

Örneğin ticari işletmenin bir bütün halinde devri veya şirket birleşmesi gibi işlemler, münferit sözleşmenin devrinden farklı sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle öncelikle hangi hukuki yeniden yapılandırma modelinin kullanıldığı belirlenmelidir.

Change of Control maddesi neden önemlidir?

Bazı müşteri ve yatırım sözleşmelerinde şirketin kontrolünün değişmesi halinde bildirim veya onay yükümlülüğü öngörülebilir.

Bu tür hükümler Change of Control olarak adlandırılır.

Örneğin şirketin çoğunluk paylarının değişmesi, önemli varlıklarının devri veya birleşme işlemi sözleşmesel onay mekanizmasını tetikleyebilir.

Bu nedenle yalnızca hukuki devir usulünün değil, mevcut sözleşmelerdeki özel kısıtlamaların da incelenmesi gerekir.

8. Eski Şirketin Borçları Yeni Şirket Kurulunca Sona Erer mi?

Hayır.

Yeni anonim şirket kurulması, mevcut limited veya anonim şirketin borçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Eski şirketin:

• Banka borçları,

• Tedarikçi borçları,

• Çalışan alacakları,

• Vergi ve sosyal güvenlik yükümlülükleri,

• Sözleşmesel tazminat sorumlulukları,

• Devam eden dava veya icra takipleri

bulunabilir.

Bu borçların hukuki durumu, gerçekleştirilecek yeniden yapılandırma işleminin niteliğine göre değerlendirilir.

TBK m.202 neyi düzenler?

Türk Borçlar Kanunu'nun 202. maddesi, bir malvarlığının veya işletmenin aktif ve pasifleriyle birlikte devralınmasında borçlardan sorumluluğa ilişkin hükümler içermektedir.

Kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde devralanın işletme borçlarından sorumluluğu gündeme gelebilir.

Ayrıca eski borçlunun belirli süreyle devralanla birlikte müteselsil sorumluluğu söz konusu olabilir.

Ancak bu hükmün uygulanabilmesi için gerçekten hangi malvarlığı veya işletme devrinin gerçekleştirildiği incelenmelidir.

Her münferit yazılım lisansı veya tek bir marka devrinin otomatik olarak TBK m.202 kapsamındaki işletme devriyle aynı sonuçları doğurduğu söylenemez.

Yeni şirket kurulması alacaklılara karşı kullanılabilir mi?

Şirket malvarlığının alacaklıları zarara uğratacak biçimde başka bir şirkete aktarılması, somut koşullara göre farklı hukuki sorumluluklara neden olabilir.

Örneğin eski şirketin alacaklıları bulunurken önemli varlıkların karşılıksız veya ekonomik gerçeklikle bağdaşmayan koşullarla bağlantılı bir şirkete devredilmesi; şirketler, borçlar ve icra hukuku bakımından değerlendirilmelidir.

Belirli koşullarda tasarrufun iptali veya başka hukuki başvuru yolları gündeme gelebilir.

Bu nedenle yeni şirket kurulması, eski şirketin alacaklılarından malvarlığı kaçırmak için sınırsız bir yöntem olarak kullanılamaz.

9. Ticari İşletmenin Bir Bütün Olarak Devri Mümkün mü?

Evet.

Türk Ticaret Kanunu'nun 11/3. maddesi, ticari işletmenin belirli şartlarla bir bütün halinde devredilebilmesine ilişkin düzenleme içermektedir.

Bu yöntem, birbirinden bağımsız bazı varlıkların tek tek satılmasından farklı olabilir.

Kanunda, aksi öngörülmediği takdirde ticari işletme devrinin belirli malvarlığı unsurlarını kapsayacağı düzenlenmiştir.

Bunlar arasında işletme değeri, ticaret unvanı ve fikri mülkiyet hakları gibi unsurlar bulunabilir.

Ancak devrin kapsamı, kanuni şartları ve özel hükümlere tabi hakların durumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Ticari işletme devri için hangi şekil şartları uygulanır?

TTK m.11/3 ve Ticaret Sicili Yönetmeliği m.133 çerçevesinde yazılı sözleşme, ticaret siciline tescil ve ilan süreçleri önemlidir.

Bu nedenle tarafların yalnızca kendi aralarında bir protokol imzalaması, kanunen gerekli bütün işlemlerin tamamlandığı anlamına gelmez.

Ayrıca ticari işletmenin devrinin borçlara, çalışanlara, sözleşmelere ve diğer haklara etkisi ayrı değerlendirilmelidir.

Ticari işletme devri ile şirket paylarının devri aynı mıdır?

Hayır.

Şirket paylarının devrinde şirketin pay sahipliği yapısı değişir.

Ticari işletmenin devrinde ise belirli bir işletme bütününün başka kişiye geçmesi söz konusudur.

Bu ayrım yatırımcının ekonomik olarak hangi varlık ve yükümlülükleri üstleneceğini etkileyebilir.

10. Eski Şirketin Çalışanları Yeni Şirkete Nasıl Geçer?

Bir teknoloji şirketinin çalışanları, şirketin önemli bilgi birikimini ve operasyonel kapasitesini oluşturabilir.

Ancak yeni şirket kurulduğunda çalışanların iş sözleşmelerinin otomatik olarak sona erdiği ve herkesle sıfırdan sözleşme yapılabileceği varsayılmamalıdır.

İş Kanunu m.6 kapsamında işyeri devri

4857 sayılı İş Kanunu'nun 6. maddesi, işyerinin veya bir bölümünün hukuki işleme dayalı olarak devredilmesi halinde iş sözleşmelerinin hak ve borçlarıyla birlikte devralana geçmesine ilişkin düzenleme içermektedir.

Devralan işveren, işçinin hizmet süresine bağlı haklarında önceki işveren yanındaki başlangıç tarihini dikkate almakla yükümlü olabilir.

Ayrıca devir öncesinde doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlarda devreden ve devralanın sorumluluğuna ilişkin özel hükümler bulunmaktadır.

Çalışanların istifa ederek yeni şirkete geçmesi zorunlu mu?

Her durumda değil.

Gerçekleşen işlem hukuken işyeri devri niteliğindeyse, çalışanları sırf yeni şirket kurulduğu için istifa ettirip tüm kıdemlerini sıfırlamak amacıyla yeni sözleşme yapmak ilgili emredici hükümlerle bağdaşmayabilir.

Buna karşılık işyeri devri şartlarının oluşmadığı durumlarda farklı bir çalışma ilişkisinin kurulması söz konusu olabilir.

Bu nedenle çalışan geçişlerinde yalnızca bordro değişikliği değil, işlemin gerçek hukuki niteliği incelenmelidir.

Çalışanların yazdığı kodların hakları da geçer mi?

İş sözleşmesinin durumu ile fikri mülkiyet haklarının durumu ayrı değerlendirilmelidir.

FSEK m.18 kapsamında çalışanların meydana getirdiği eserlerin mali haklarının kullanımına ilişkin kurallar önem taşır.

Ancak yeni şirketin hangi eserleri hangi haklarla kullanabileceği, varlık devrinin kapsamı ve mevcut sözleşmeler birlikte incelenmelidir.

11. Müşteri Verileri ve KVKK Belgeleri Yeni Şirkete Nasıl Aktarılır?

Bir SaaS veya mobil uygulama şirketi bakımından müşteri ve kullanıcı verileri önemli operasyonel kaynaklar arasında olabilir.

Ancak kişisel veriler, diğer ticari varlıklarla aynı şekilde sınırsız biçimde devredilebilecek bir malvarlığı unsuru olarak değerlendirilemez.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında veri işleme ve aktarım faaliyetleri için uygulanabilir hukuki şartlar bulunmaktadır.

Yeni şirket kurulunca eski müşteri verileri kullanılabilir mi?

Bu sorunun yanıtı, veri işleme faaliyetinin niteliğine ve tarafların rollerine bağlıdır.

Örneğin eski şirket müşteri verilerinin veri sorumlusu konumunda olabilir.

Yeni şirketin bu verileri kendi amaçları doğrultusunda kullanmaya başlaması halinde ayrı veri işleme ve aktarım faaliyetleri gündeme gelebilir.

Dolayısıyla iki şirketin aynı kurucuya sahip olması, kişisel verilerin aralarında hiçbir hukuki değerlendirme yapılmaksızın aktarılabileceği anlamına gelmez.

Bütün müşterilerden yeniden açık rıza almak zorunlu mu?

Her durumda değil.

KVKK m.5'te kişisel verilerin işlenmesine ilişkin farklı hukuki şartlar bulunmaktadır.

Açık rıza bunlardan yalnızca biridir.

Ancak mevcut işleme şartının yeni şirket tarafından yapılacak işleme veya aktarıma uygulanabilir olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

Bunun yanında aydınlatma yükümlülüğü, veri güvenliği, saklama ve imha süreçleri önem taşır.

Yabancı yatırımcıya kullanıcı verileri aktarılabilir mi?

Yabancı yatırımcının yatırımcı olması, kullanıcıların bütün kişisel verilerine otomatik olarak erişim hakkı doğurmaz.

Özellikle yurt dışına kişisel veri aktarımı söz konusuysa KVKK m.9 kapsamında uygulanabilir aktarım mekanizmaları ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle yatırım öncesi hukuki inceleme sırasında gereksiz kişisel veri paylaşımından kaçınılması ve mümkün olduğunda anonimleştirilmiş veya uygun şekilde sınırlandırılmış veri setlerinin kullanılması önemlidir.

12. Yeni Şirket Kurulursa Eski Şirketin Ortakları Hak Kaybeder mi?

Yeni şirket kurulması, kurucu ortakların ve eski şirketin diğer pay sahiplerinin ekonomik haklarını doğrudan etkileyebilir.

Örneğin eski şirkette üç ortak bulunuyor olabilir.

Yeni şirket ise yalnızca iki kurucu ve yatırımcı tarafından kurulabilir.

Bu durumda eski şirketin üçüncü ortağı, eski şirketin sahip olduğu ürünün yeni şirkete aktarılmasının hukuki ve ekonomik sonuçları bakımından etkilenebilir.

Eski şirketin yazılımını yeni şirkete bedelsiz aktarmak mümkün mü?

Bu soruya bütün durumlar için tek bir yanıt verilemez.

Ancak şirket malvarlığına ilişkin işlemlerde temsil yetkisi, şirketin menfaati, pay sahiplerinin hakları, sermayenin korunması, ilgili vergi düzenlemeleri ve varsa ilişkili taraf işlemleri önemlidir.

Özellikle eski şirketin ticari değeri bulunan temel ürününü karşılıksız biçimde yeni şirkete aktarması, azınlık pay sahipleri ve alacaklılar bakımından uyuşmazlık yaratabilir.

Eski şirketin ortakları yeni şirkete de ortak olmak zorunda mı?

Yeni kurulacak şirketin pay sahipliği yapısı, tarafların anlaşmalarına ve uygulanacak şirketler hukuku hükümlerine göre belirlenir.

Ancak eski şirketin malvarlığının yeni şirkete aktarılması ile eski şirket ortaklarının yeni şirketten doğrudan pay edinmesi birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.

Eski şirketin varlıklarının devri karşılığında bedel ödenmesi veya yeni şirkette pay edinilmesi gibi alternatif modeller değerlendirilebilir.

Bu işlemlerde bedelin veya payların hangi kişiye ait olacağı özellikle önemlidir.

Eski şirkete ait varlığın devrinin karşılığının, sırf kurucu olduğu için doğrudan kurucunun şahsına ait olduğu varsayılamaz.

13. Yeni Şirketin Cap Table'ı Nasıl Kurulmalı?

Cap Table, şirketin pay sahipliği yapısını ve ilgili ekonomik haklarını gösteren tablodur.

Yeni şirket kurulacaksa yatırımcının ve kurucuların paylarının nasıl düzenleneceği önceden belirlenmelidir.

Yeni şirketin paylarının %30'u yatırımcıya verilirse ne olur?

Örneğin iki kurucu ve bir yatırımcı tarafından yeni anonim şirket kurulacağını düşünelim.

Taraflar şu pay yapısını kararlaştırsın:

Bu oranlar yalnızca varsayımsal bir örnektir.

Ancak sözleşmede yatırımcının pay oranının belirlenmesi, yatırımın gerçek karşılığının ve ekonomik koşullarının yeterince açık olduğu anlamına gelmez.

Özellikle şu sorular önemlidir:

• Yatırımcı şirkete ne kadar finansman sağlayacak?

• Bu finansman ne zaman ödenecek?

• Eski şirketten yeni şirkete aktarılacak ürün nasıl değerlenecek?

• Aktarımın karşılığı kime ödenecek?

• Kurucuların mevcut şirketteki hakları nasıl ele alınacak?

• Pay oranları sonraki finansman turlarında nasıl değişecek?

• Yeni şirkette başka pay veya opsiyon hakları tanınacak mı?

Eski şirketin varlık değeri yatırım hesabına dahil edilmeli mi?

Bir şirketin geliştirdiği ürünün ticari değeri varsa, bu değerin yeni yatırım modelinde nasıl karşılandığı değerlendirilmelidir.

Örneğin mevcut şirketin yazılımı önemli bir ekonomik değere sahipken yalnızca kurucuların yeni şirkette belirli paylara sahip olması, eski şirketin malvarlığının devri karşılığının hukuken doğru belirlendiğini tek başına göstermez.

Varlık bedeli, payların değeri, yatırım tutarı ve varsa sermayeye ayni katkı birbirinden ayrılmalıdır.

14. Yatırımcı Şirkette Azınlık Pay Sahibi Olsa da Kontrolü Elde Edebilir mi?

Bazı girişimciler yatırımcının şirket paylarının yalnızca %20 veya %30'unu edinmesini, yönetim kontrolünün kesinlikle kurucularda kalacağı şeklinde yorumlayabilir.

Ancak pay sahipliği oranı ile yönetim üzerindeki hukuki ve sözleşmesel haklar aynı şey değildir.

Reserved Matters nedir?

Reserved Matters, yatırım sözleşmelerinde belirli önemli kararların özel onaya tabi tutulmasını amaçlayan hükümler için kullanılan bir kavramdır.

Örneğin:

• Sermaye artırımı,

• Büyük tutarlı borçlanma,

• Şirketin temel faaliyetinin değiştirilmesi,

• Önemli fikri mülkiyet haklarının devri,

• Yeni yatırımcının kabulü,

• Şirketin satılması,

• Belirli bütçe ve harcama kararları

özel onay mekanizmalarının konusu olabilir.

Ancak bu hükümlerin şirket organlarını hangi ölçüde bağlayabileceği, şirket türü ve Türk Ticaret Kanunu'nun emredici hükümleri bakımından incelenmelidir.

Yönetim kurulu çoğunluğu neden önemlidir?

Anonim şirketlerde yönetim kurulunun oluşumu ve yetkileri, şirketin yönetimini doğrudan etkiler.

Yatırımcıya yönetim kuruluna aday gösterme veya belirli yönetim kararlarında özel haklar tanınması, azınlık pay sahipliğine rağmen önemli yönetsel etki sağlayabilir.

Ancak sözleşmede belirli bir kişiye sınırsız yönetim yetkisi verilmesinin her durumda geçerli olacağı da varsayılmamalıdır.

Yeni şirkette vesting ve leaver hükümleri istenirse ne olur?

Yatırımcı, kurucuların şirkette kalmasını sağlamak amacıyla reverse vesting, good leaver ve bad leaver hükümleri talep edebilir.

Ancak kurucuların eski şirketteki geçmiş katkıları ve yeni şirkete aktarılacak varlıkların değeri dikkate alınmalıdır.

Örneğin kurucu beş yıldır geliştirdiği yazılımı yeni şirketin faaliyetine kazandırıyorsa, bu geçmiş katkının sözleşmede nasıl ele alınacağı önemli olabilir.

Kurucu hakları ve ayrılma mekanizmalarını Teknoloji Girişimlerinde Kurucu Ortaklar Sözleşmesi ve Vesting Şartları başlıklı makalemde ayrıca inceliyorum.

15. Yatırımcı Yeni Şirket Kurulmadan Önce Term Sheet İmzalamak İsterse

Yatırımcı ve kurucular yeni şirket kurulması konusunda anlaşmış olabilir.

Ancak yeni şirketin kurulması, eski şirketin varlıklarının devri ve yatırımın gerçekleşmesi farklı aşamalardır.

Bu nedenle Term Sheet, yalnızca yeni şirketteki pay oranlarını değil, işlemin temel yapısını da açıklamalıdır.

Term Sheet'te hangi konular belirlenmelidir?

Özellikle:

• Yatırımın mevcut şirkete mi yeni şirkete mi yapılacağı,

• Yeni şirketin kurulmasının ön koşul olup olmadığı,

• Eski şirketin ticari varlıklarının hangilerinin aktarılacağı,

• Devir bedeli veya karşılığının nasıl belirleneceği,

• Gerekli pay sahibi ve şirket organı onayları,

• IP devri ve lisans işlemleri,

• Müşteri ve çalışan ilişkilerinin geçişi,

• Eski şirketin borçlarının durumu,

• Yatırımın kapanış şartları,

• İşlem tamamlanamazsa uygulanacak hükümler

değerlendirilmelidir.

Term Sheet imzalanınca yeni şirket kurma zorunluluğu doğar mı?

Bu sorunun yanıtı belgenin içeriğine bağlıdır.

Term Sheet'in bazı hükümleri bağlayıcı olmayan müzakere koşulları olarak düzenlenebilirken bazı hükümleri bağlayıcı olabilir.

Dolayısıyla yalnızca belgenin adına bakarak bütün hükümlerinin bağlayıcı veya bağlayıcı olmayan nitelikte bulunduğu söylenemez.

Konuya ilişkin farklı sözleşmesel riskleri Melek Yatırımcı Sözleşmelerinde Term Sheet Nedir, Nelere Dikkat Edilmelidir? başlıklı yazımda ele aldım.

16. Yeni Şirket Kuruluşunda Closing ve Conditions Precedent Nasıl Düzenlenir?

Yatırımın Closing aşaması, belirlenen hukuki ve ticari şartlar çerçevesinde tamamlanmasını ifade eder.

Yeni şirket üzerinden yatırım yapılacaksa kapanış öncesi işlemler daha kapsamlı hale gelebilir.

Örneğin yatırımcı, aşağıdaki koşullar gerçekleşmeden yatırım tutarını ödemek istemeyebilir:

1. Yeni anonim şirketin kurulması.

2. Gerekli şirket organı kararlarının alınması.

3. Eski şirketin fikri mülkiyet haklarının incelenmesi.

4. Kararlaştırılan IP devir veya lisans işlemlerinin tamamlanması.

5. Önemli müşteri sözleşmelerinin geçişinin sağlanması.

6. Gerekli üçüncü taraf onaylarının alınması.

7. Pay sahipleri sözleşmesinin imzalanması.

8. Kapanışta uygulanacak pay sahipliği yapısının kesinleşmesi.

Bu tür koşullar Conditions Precedent olarak adlandırılır.

İşlemler hangi sırayla yapılmalıdır?

Her yatırım işlemi için aynı sıra zorunlu değildir.

Ancak eski şirketin önemli varlıklarının yeni şirkete aktarılmasından önce yatırımcının finansman yükümlülüğünün nasıl güvence altına alınacağı değerlendirilmelidir.

Örneğin eski şirketin yazılımını tamamen devretmesine rağmen yatırımcının yatırım yapmaktan vazgeçmesi, kurucular ve mevcut şirket açısından önemli risk yaratabilir.

Bu nedenle taraflar, hukuken mümkün olduğu ölçüde kapanış işlemlerini birbirine bağlı ve eş zamanlı gerçekleşecek şekilde planlayabilir.

17. Eski Şirket Hemen Kapatılmalı mı?

Bir şirketin artık ticari faaliyet yürütmemesi ile şirketin hukuken sona erdirilmesi aynı şey değildir.

Şirketin faaliyetlerini durdurması, mevcut borçlarını ve sözleşmesel yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Şirketin tasfiyesi nedir?

Anonim ve limited şirketlerin sona ermesi ve tasfiyesi, Türk Ticaret Kanunu'ndaki ilgili hükümlere tabidir.

Tasfiye sürecinde şirketin malvarlığının, borçlarının, alacaklılarının ve diğer yükümlülüklerinin hukuki durumu değerlendirilmelidir.

Bu nedenle yalnızca yeni şirketin kurulmasının ardından eski şirketin ticaret sicilinden derhal silinebileceği varsayılmamalıdır.

Eski şirketin açık davaları veya borçları varsa ne olur?

Devam eden davalar, icra takipleri, kamu borçları ve sözleşmesel yükümlülükler tasfiye ve yeniden yapılandırma bakımından önemlidir.

Özellikle eski şirketin belirli haklarının yeni şirkete devredilmesi ile eski şirketin hukuki sorumluluklarının sona ermesi farklı işlemlerdir.

Eski şirketin varlığını sürdürmesi mümkün mü?

Evet.

Bazı yeniden yapılandırmalarda eski şirket faaliyetlerini başka bir alanda sürdürebilir, yeni şirketin pay sahibi olabilir veya belirli varlıkları üzerinde tutabilir.

Ancak bu modellerin her biri ayrı hukuki ve vergisel sonuçlar doğurur.

Dolayısıyla yatırımcının yeni şirket istemesi, eski şirketin mutlaka tasfiye edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

18. Şirket Varlıklarının Devrinde Vergisel Riskler Nelerdir?

Eski şirketin yazılım, marka, ticari işletme veya diğer varlıklarını yeni şirkete aktarması vergisel sonuçlar doğurabilir.

İşlemin hukuki niteliğine göre kurumlar vergisi, katma değer vergisi, değerleme, amortisman ve diğer vergisel hususlar gündeme gelebilir.

Ancak her tür değişikliği, varlık satışı, ayni sermaye işlemi veya kanuni birleşmenin aynı vergi sonuçlarını doğurduğu söylenemez.

Örneğin:

• Bir yazılımın satış bedeli karşılığında devredilmesi,

• Belirli fikri hakların şirkete ayni sermaye olarak konulması,

• Kanuni şartları sağlayan birleşme veya bölünme işlemi,

• Limited şirketin anonim şirkete tür değiştirmesi

aynı vergisel çerçevede değerlendirilmemelidir.

Yeni şirket kurmak vergi avantajı sağlar mı?

Bütün işlemler bakımından böyle bir genelleme yapılamaz.

İşlemin gerçek ekonomik amacı, taraflar arasındaki ilişki, uygulanabilir vergi mevzuatı ve işlemin hukuki yapısı önemlidir.

Özellikle ilişkili şirketler arasında malvarlığı devri yapılması halinde bedelin ve işlemin koşullarının vergisel açıdan değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle yatırım yapılandırmasında ticaret hukuku incelemesiyle birlikte mali müşavirlik ve gerektiğinde vergi hukuku değerlendirmesi yapılmalıdır.

19. Örnek Olay: Çanta Markası Olan Şirketin Yatırımcısı Yeni Anonim Şirket Kurulmasını İstiyor

Konunun somut sonuçlarını bir örnek üzerinden inceleyelim.

İlker, birkaç yıldır çanta tasarlayan ve satan bir şirketin kurucusu olsun.

Şirketin kendine ait bir markası, ürün tasarımları, internet sitesi, stokları ve müşteri ilişkileri bulunsun.

Bir yatırımcı, markanın büyüme potansiyelini beğensin ve finansman sağlamayı teklif etsin.

Ancak yatırımcı şu koşulu ileri sürsün:

"Eski şirket üzerinden ilerlemeyelim. Yeni bir anonim şirket kuralım. Marka ve bütün satış faaliyetleri bu şirkette olsun. Ben de yeni şirketten pay alayım."

Taraflar yeni şirket kurulması ve yatırımcının %40 pay sahibi olması konusunda prensipte anlaşmış olsun.

Bu durumda hukuken hangi konular incelenmelidir?

Birinci sorun: Markanın sahibi kimdir?

Marka başvurusu veya tescili eski şirket adına olabilir.

Bu durumda marka üzerindeki hakkın yeni şirkete nasıl aktarılacağı belirlenmelidir.

İkinci sorun: Stoklar ve ticari varlıklar nasıl devredilecek?

Eski şirketin stoklarının, ekipmanının, alan adının ve diğer varlıklarının yeni şirket tarafından hangi hukuki işlemle edinileceği belirlenmelidir.

Üçüncü sorun: Devredilen varlıkların karşılığı kime ait olacak?

Eski şirketin malvarlığının devri karşılığında ödenecek bedelin kural olarak ilgili hak sahibine yönelmesi gerekir.

Kurucunun eski şirketteki pay sahipliği ile şirket varlıkları üzerindeki hak sahipliği karıştırılmamalıdır.

Dördüncü sorun: Mevcut sözleşmeler ne olacak?

Tedarikçi anlaşmaları, kira sözleşmeleri, müşteri ilişkileri ve diğer ticari sözleşmelerin geçişi ayrıca değerlendirilmelidir.

Beşinci sorun: Yatırımcı gerçekten neyin %40'ını alıyor?

Yeni şirketin mevcut varlıkları, eski şirketten devralacağı ürünler ve yatırım karşılığı sağlanacak finansman ayrı belirlenmelidir.

Altıncı sorun: Kurucunun yönetim hakları nasıl korunacak?

Yatırımcının %40 pay sahibi olması, yönetim haklarının yalnızca pay oranına göre belirleneceği anlamına gelmez.

Yönetim kurulu, önemli kararlarda özel onay ve pay devri hükümleri birlikte incelenmelidir.

Yedinci sorun: Eski şirket neden kapatılıyor?

Yatırımcının önerisinin ticari gerekçesi açıklığa kavuşturulmalıdır.

Mevcut limited şirketin anonim şirkete tür değiştirmesi veya mevcut şirkete sermaye artırımı yoluyla yatırım yapılması seçenekleri de değerlendirilebilir.

Bu örnekte en önemli soru, yeni anonim şirketin kurulup kurulamayacağı değildir. Eski şirketin yıllar içerisinde oluşturduğu ticari değerin hangi hukuki işlemle, hangi bedelle ve kimin yararına yeni şirkete aktarılacağıdır.

20. Yeni Şirket Kurulmasını Kabul Etmeden Önce İncelenmesi Gereken Belgeler

Bir yatırımcının yeni şirket kurulması teklifinin değerlendirilmesinde mevcut şirketin hukuki durumu ve önerilen işlem yapısı birlikte incelenmelidir.

Mevcut şirkete ilişkin belgeler

• Ticaret sicili kayıtları,

• Güncel esas sözleşme,

• Pay defteri ve pay sahipliği bilgileri,

• Şirketin temsil yetkisine ilişkin belgeler,

• Mevcut ortaklık ve yatırım sözleşmeleri,

• Finansal tablolar,

• Borç ve alacak kayıtları,

• Devam eden dava ve takipler.

Fikri mülkiyet belgeleri

• Yazılım ve kaynak kod hak sahipliği belgeleri,

• Çalışan ve freelancer sözleşmeleri,

• IP Assignment sözleşmeleri,

• Marka tescil ve başvuru kayıtları,

• Alan adı kayıtları,

• Üçüncü taraf lisans sözleşmeleri,

• Dijital platform sözleşmeleri.

Ticari faaliyet belgeleri

• Önemli müşteri sözleşmeleri,

• Tedarikçi ve distribütör anlaşmaları,

• Kira ve hizmet sözleşmeleri,

• Çalışan sözleşmeleri,

• Veri işleme ve KVKK belgeleri,

• Kamu teşviki veya destek sözleşmeleri,

• Özel izinler ve ruhsatlar.

Yatırım belgeleri

• Term Sheet,

• Yeni şirketin taslak esas sözleşmesi,

• Taslak yatırım sözleşmesi,

• Taslak pay sahipleri sözleşmesi,

• IP ve varlık devir belgeleri,

• Closing koşulları,

• Yatırım sonrası Cap Table,

• Kurucuların yönetim ve ayrılma hükümleri.

Bu belgelerin incelenmesi, yatırım öncesi hukuki inceleme (Legal Due Diligence) kapsamında değerlendirilebilir.

Yatırımcıların hangi riskleri kontrol ettiğini Startup Legal Due Diligence Nedir? Yatırımcı Yatırım Öncesinde Hangi Belgeleri İnceler? başlıklı rehberimde ayrıntılı olarak ele aldım.

21. Startup Yeniden Yapılandırmalarında Sık Yapılan Hatalar

Yeni şirketin kurulmasını bütün devir işlemlerinin tamamlanması sanmak: Ayrı tüzel kişilik oluşması, malvarlığı haklarının otomatik devri anlamına gelmez.

Eski şirketin fikri mülkiyet haklarını kurucunun kişisel varlığı kabul etmek: Şirket malvarlığı ile ortakların malvarlığı ayrı değerlendirilmelidir.

Eski şirketin borçlarının ortadan kalkacağını düşünmek: İşletme devri, alacaklı hakları ve tasfiye hükümleri ayrıca uygulanabilir.

Müşteri sözleşmelerini incelemeden devretmek: Sözleşmenin devri ve özel onay şartları önemlidir.

Çalışanları istifa ettirerek bütün kıdemleri sıfırlamak: İş Kanunu m.6 kapsamındaki işyeri devri hükümleri gündeme gelebilir.

KVKK belgelerini yeni şirketin faaliyetlerine uyarlamamak: Veri sorumlusu ve veri işleme faaliyetlerinin hukuki durumu değişebilir.

Varlık değerini yatırım değerlemesiyle karıştırmak: Eski şirketin malvarlığı devrinin karşılığı ile yatırımcının yeni şirketten edindiği paylar farklı işlemlerdir.

Sözleşme imzalanmadan IP devrini tamamlamak: Yatırımın gerçekleşmemesi halinde taraflar bakımından ciddi riskler doğabilir.

Yatırımcı pay oranına odaklanıp yönetim haklarını incelememek: Veto, yönetim kurulu ve diğer özel haklar şirket kontrolünü etkileyebilir.

Tür değiştirme seçeneğini değerlendirmemek: Yalnızca şirket türü değiştirilecekse tamamen yeni bir şirket kurulması her zaman gerekli olmayabilir.

22. Yatırımcının Yeni Şirket Kurulmasını İstemesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yatırımcı mevcut şirketimi kapatmamı isteyebilir mi?

Yatırımcı, yeni şirket kurulmasını yatırımın ticari koşulu olarak önerebilir. Ancak yatırımcının böyle bir talepte bulunması, mevcut şirketin kendiliğinden kapanması veya kurucuların bütün haklarından vazgeçmesi anlamına gelmez.

Limited şirket yerine yeni anonim şirket kurmak zorunlu mu?

Hayır. Mevcut limited şirketin anonim şirkete tür değiştirmesi veya uygun başka bir yatırım yapısı değerlendirilebilir.

Limited şirket anonim şirkete dönüştürülürse borçlar silinir mi?

Hayır. Tür değiştirmede şirketin devamlılığı esastır. Mevcut yükümlülüklerin ortadan kalktığı varsayılamaz.

Yeni şirket kurulunca eski şirketin yazılımı kime ait olur?

Yeni şirketin kurulması yazılımın mevcut fikri mülkiyet haklarını kendiliğinden değiştirmez. İlgili hakların sahibi ve yapılmış devir veya lisans işlemleri incelenmelidir.

Eski şirketin markası yeni şirketin üzerine nasıl geçirilir?

Marka haklarının devrinde 6769 sayılı Kanun'un şekil ve sicil hükümleri değerlendirilmelidir. Tescilli marka devrinde noter onaylı sözleşme önemlidir.

Yeni şirket eski şirketin müşteri sözleşmelerini kullanabilir mi?

Sözleşmelerin hukuki durumu, devre ilişkin hükümler, diğer tarafın gerekli izinleri ve varsa kanundan doğan halefiyet kuralları kapsamında değerlendirilmelidir.

Yeni şirket kurmak eski şirketin borçlarından kurtulmayı sağlar mı?

Hayır. Yeni şirketin kurulması eski şirket borçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ayrıca işletme devrinin niteliğine göre devralanın sorumluluğu da gündeme gelebilir.

Eski şirketin çalışanları yeni şirkette sıfır kıdemle işe başlatılabilir mi?

Gerçekleşen işlem İş Kanunu m.6 kapsamında işyeri devri niteliğindeyse çalışanların hizmet süreleri ve hakları bakımından emredici hükümler uygulanır.

Eski şirketin varlıkları yeni şirkete bedelsiz devredilebilir mi?

İşlemin niteliği, şirket organlarının yetkileri, şirket ve ortak menfaatleri, alacaklı hakları ve vergisel sonuçlar birlikte değerlendirilmelidir. Her durumda sınırsız bir karşılıksız devir yetkisi bulunduğu söylenemez.

Yatırımcı yeni şirkette %30 pay alırsa şirket kontrolü kurucularda mı kalır?

Mutlaka değil. Yönetim kurulu yapısı, özel onay hakları ve sözleşmesel mekanizmalar da değerlendirilmelidir.

Yeni şirket kurulmadan Term Sheet imzalanabilir mi?

Taraflar gelecekte kurulacak şirkete ilişkin yatırım koşullarını önceden müzakere edebilir. Ancak belgenin bağlayıcı hükümleri ve şirket kuruluşundan sonra gerekli işlemlerin nasıl tamamlanacağı açıklığa kavuşturulmalıdır.

Yatırımcı yeni şirket kurulmasını şart koşuyorsa kurucular neyi kontrol etmeli?

Eski şirketin varlıklarının nasıl değerleneceği, IP devri, mevcut borçlar, müşteri ve çalışan ilişkileri, yatırımın kapanış koşulları ve yeni şirketteki ekonomik ve yönetsel haklar birlikte değerlendirilmelidir.

Yeni şirket kurmak yerine mevcut şirkete yatırım yapılabilir mi?

Evet. Şirketin türüne ve yatırım modeline bağlı olarak sermaye artırımı veya mevcut payların devri gibi alternatifler değerlendirilebilir.

Sonuç: Yatırım İçin Yeni Şirket Kurulması, Eski Şirketin Hukuki ve Ekonomik Değerinin Göz Ardı Edilmesi Anlamına Gelmemelidir

Bir yatırımcının mevcut şirket yerine yeni anonim şirket kurulmasını istemesi, startup yatırımlarında değerlendirilebilecek bir yeniden yapılandırma seçeneğidir.

Ancak şirketleşme modelinin değiştirilmesi yalnızca ticaret sicilinde yeni bir tüzel kişilik oluşturulması değildir.

Mevcut şirketin yazılımı, fikri mülkiyet hakları, markası, müşteri sözleşmeleri, çalışanları, borçları ve ticari faaliyetlerinden doğan haklarının durumu ayrıca incelenmelidir.

Özellikle yeni şirket kurulması ile mevcut şirketin tür değiştirmesi veya sermaye artırımı yoluyla yatırım alması farklı hukuki sonuçlar doğurur.

Yatırımcı açısından yeni bir ortaklık yapısı kurulması ticari gerekçelere dayanabilir. Ancak bu tercihin eski şirket ortaklarının, çalışanların veya alacaklıların haklarını hangi ölçüde etkileyeceği de değerlendirilmelidir.

Startup yatırımlarında temel soru yalnızca yatırımcının yeni şirketten ne kadar pay alacağı değildir. Eski şirketin bugüne kadar oluşturduğu ticari değerin yeni yapıya hangi hukuki işlemle, hangi karşılıkla ve hangi haklar korunarak aktarılacağı da belirlenmelidir.

Bu nedenle yatırım için yeni şirket kurulması düşünülüyorsa, mevcut şirketin hukuki durumunun incelenmesi ve yeniden yapılandırma işlemlerinin yatırım sözleşmeleriyle birlikte planlanması önemlidir.

Hukuki Dayanaklar ve Resmî Kaynaklar

Türk Ticaret Kanunu (6102 sayılı Kanun)

• m.11/3 – Ticari işletmenin bütün olarak devri.

• m.125 ve devamı – Ticaret şirketleri.

• m.136 ve devamı – Şirket birleşmeleri.

• m.159 ve devamı – Bölünme.

• m.180–190 – Tür değiştirme.

• m.342–343 – Ayni sermaye.

• m.355 – Anonim şirketin tüzel kişilik kazanması.

• m.580 ve devamı – Limited şirketler.

Türk Borçlar Kanunu (6098 sayılı Kanun)

• m.26–27 – Sözleşme özgürlüğü ve sınırları.

• m.202 – Malvarlığının veya işletmenin devralınması.

• m.203 – İşletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi.

• m.205 – Sözleşmenin devri.

Diğer mevzuat

• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, özellikle m.18, m.48, m.50 ve m.52.

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, özellikle m.148.

• 4857 sayılı İş Kanunu, özellikle m.6.

• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, özellikle m.4, m.5, m.8–12.

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili tasarrufun iptali hükümleri.

• 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ve ilgili vergi mevzuatı.

• Ticaret Sicili Yönetmeliği, özellikle m.133.

Resmî kaynaklar

• Ticaret Bakanlığı – Şirket Bilgileri

• Ticaret Bakanlığı – Şirketler ve Ticaret Sicili Mevzuatı

• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı – İş Kanunu Sıkça Sorulan Sorular

• Kişisel Verileri Koruma Kurumu

Yazar

Av. Şenay Yağmur Efe

Startup yatırımları, şirketler hukuku, kurucu ortaklık ilişkileri, fikri mülkiyet hakları, yazılım ve teknoloji sözleşmeleri ile şirketlerin hukuki yeniden yapılandırılmasına ilişkin çalışmalar yürütmektedir.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Şirket kuruluşu, tür değiştirme, varlık devri, birleşme, yatırım ve tasfiye işlemlerinin hukuki ve vergisel sonuçları; şirketlerin mevcut yapısı, sözleşmeler ve uygulanabilir mevzuata göre ayrıca değerlendirilmelidir.