Kurucu Ortak Şirketten Ayrılırsa Yazılım, Kaynak Kod ve Dijital Hesaplar Ne Olur?

İki arkadaş bir teknoloji girişimi kuruyor. Bir ortak yazılımı geliştiriyor, diğeri müşterilerle görüşüyor ve şirketin ticari faaliyetlerini yürütüyor. Zaman içerisinde ürün büyüyor, yeni müşteriler kazanılıyor ve şirket yatırım görüşmelerine başlıyor.

Ancak kurucular arasında anlaşmazlık çıkıyor.

Yazılımı geliştiren ortak şirketten ayrılmak istediğini söylüyor. GitHub organizasyonu kendi hesabı üzerinden kurulmuş. Bulut sunucularının yönetici yetkileri onda. Kaynak kodların güncel sürümüne yalnızca kendisi erişebiliyor.

Ayrılma görüşmeleri sırasında şu ifadeyi kullanıyor:

"Yazılımı ben geliştirdim. Kodlar benim. Şirketten ayrılırsam bunları kullanamazsınız."

Peki, gerçekten böyle mi?

Bir kurucu ortağın yazılımı geliştirmiş olması, şirketten ayrıldığında kaynak kodları silme, sunuculara erişimi engelleme veya şirketin yazılımı kullanmasını tek taraflı olarak yasaklama yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez. Ancak kurucunun pay sahibi olması da daha önce meydana getirdiği yazılımın bütün mali haklarını kendiliğinden şirkete devrettiğini göstermez.

Türk hukukunda bu uyuşmazlığın çözülebilmesi için şirket pay sahipliği, fikri mülkiyet hakları, yönetim yetkileri, sözleşmesel yükümlülükler ve dijital sistemlere erişim ilişkileri ayrı değerlendirilmelidir.

Bu yazıda kurucu ortağın şirketten ayrılması halinde yazılımın ve kaynak kodların hukuki durumunu, GitHub ve bulut hesaplarının kontrolünü, veri güvenliğini, pay devrini, vesting hükümlerini ve uyuşmazlık halinde başvurulabilecek hukuki yolları inceliyorum.

1. Kurucu Ortak Şirketten Ayrılırsa Ne Olur?

Bir kurucu ortağın şirketten ayrılması tek bir hukuki işlem değildir.

Günlük dilde “ortak ayrıldı” denildiğinde farklı durumlar kastedilebilir.

Örneğin kurucu:

• Şirkette çalışmayı bırakmış olabilir.

• Yönetim kurulu üyeliğinden veya müdürlük görevinden ayrılmış olabilir.

• Şirketteki paylarını devretmiş olabilir.

• İş sözleşmesini sona erdirmiş olabilir.

• Pay sahipliğini koruyarak yalnızca operasyonel görevlerinden ayrılmış olabilir.

• Limited şirkette ortaklıktan çıkma hakkını kullanmış veya mahkemeden çıkma kararı istemiş olabilir.

Bu durumların hukuki sonuçları aynı değildir.

Örneğin şirketin teknik kurucusu CTO görevini bırakırken %40 oranındaki paylarını koruyabilir. Buna karşılık başka bir kurucu paylarını devrederek şirketten tamamen çıkabilir.

Kurucunun çalışmayı bırakması hisselerini sona erdirir mi?

Hayır.

Kurucunun şirket faaliyetlerine katkıda bulunmayı bırakması, sahip olduğu payların kendiliğinden diğer ortaklara veya şirkete geçmesi anlamına gelmez.

Ancak kurucu ortaklar veya pay sahipleri sözleşmesinde geçerli şekilde düzenlenmiş vesting, pay devri veya ayrılma hükümleri bulunabilir.

Bu durumda sözleşmenin kapsamı, payların hukuki niteliği ve Türk Ticaret Kanunu'nun emredici hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Yönetim görevinden ayrılan kurucu hâlâ ortak olabilir mi?

Evet.

Anonim şirketlerde pay sahipliği ile yönetim kurulu üyeliği birbirinden farklıdır. Limited şirketlerde de ortaklık sıfatı ile müdürlük görevi aynı şey değildir.

Bu ayrım özellikle dijital hesapların yönetimi ve şirket adına işlem yapma yetkisi bakımından önem taşır.

2. Yazılımı Geliştiren Kurucu Ortak Kaynak Kodların Sahibi midir?

Türk hukukunda bilgisayar programları, kanuni koşulları sağladıklarında 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (FSEK) 2. maddesi kapsamında korunabilir.

Ancak yazılımın kimin tarafından geliştirildiği ile mali hakları kimin kullanabileceği her zaman aynı sorunun cevabı değildir.

Öncelikle yazılımın hangi hukuki ilişki içerisinde meydana getirildiği belirlenmelidir.

Yazılım şirket kurulmadan önce geliştirilmişse

Kurucu, şirket henüz kurulmadan önce kaynak kodları meydana getirmiş olabilir.

Bu durumda sonradan şirket kurulması, daha önce meydana getirilen eserler üzerindeki mali hakların kendiliğinden şirkete geçtiği anlamına gelmez.

Fikri mülkiyet haklarının devri veya lisanslanması bakımından gerekli işlemler ayrıca incelenmelidir.

Yazılım iş sözleşmesi kapsamında geliştirilmişse

FSEK m.18, memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserlerin mali haklarının kullanılmasına ilişkin özel düzenleme içermektedir.

Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça, ilgili eserler üzerindeki hakları çalıştıran veya tayin edenlerin kullanması mümkündür.

Bu nedenle işçi sıfatıyla görevini yerine getirirken kod yazan bir geliştirici ile bağımsız freelancer'ın durumu aynı olmayabilir.

Kurucu şirketin yönetim organında görevliyse

FSEK m.18, tüzel kişilerin organları hakkında da ilgili kuralın uygulanacağını düzenlemektedir.

Bu nedenle kurucunun şirketin yönetim organındaki konumu, yazılımın hangi görev kapsamında geliştirildiği ve taraflar arasındaki özel sözleşmeler önem taşıyabilir.

Ancak yalnızca kişinin şirket kurucusu, CEO veya CTO olarak anılması bütün kodlar bakımından aynı hukuki sonucu doğurmaz.

Belirleyici olan yalnızca kodu kimin yazdığı değil, kodun hangi tarihte, hangi hukuki ilişki kapsamında ve hangi sözleşmeler çerçevesinde meydana getirildiğidir.

Bu ayrımı çalışanlar ve bağımsız geliştiriciler bakımından Bilişim Şirketlerinde Çalışan Buluşları ve Fikri Mülkiyet Haklarının Devri (IP Assignment) başlıklı makalemde ayrıca ele aldım.

3. Kaynak Kodların Şirkete Ait Olduğu Nasıl İspatlanır?

Bir uyuşmazlıkta yalnızca şirketin veya ayrılan kurucunun beyanı yeterli olmayabilir.

Kaynak kodlar üzerindeki hukuki yetkilerin belirlenmesi için farklı belgeler birlikte incelenebilir.

Örneğin:

• Yazılımın geliştirilmeye başlandığı tarih,

• Şirketin kuruluş tarihi,

• Kurucular arasındaki sözleşmeler,

• İş veya hizmet sözleşmeleri,

• IP Assignment belgeleri,

• Proje görev kayıtları,

• Git commit geçmişi,

• Kaynak kodun geliştirme sürecine ilişkin yazışmalar,

• Önceki lisans ve hak devirleri.

Git commit geçmişi kodun mülkiyetini kanıtlar mı?

Git commit kayıtları, yazılımın geliştirilme geçmişine ilişkin teknik delil oluşturabilir.

Ancak belirli bir kişinin kodu depoya yüklemiş olması, yazılım üzerindeki bütün mali hakların mutlaka o kişiye ait olduğunu kanıtlamaz.

Örneğin çalışan, iş sözleşmesinden doğan görevlerini yerine getirirken şirkete ait GitHub deposuna kod göndermiş olabilir.

Bu durumda eser sahipliği ve mali hakların kullanımı bakımından FSEK m.18, iş ilişkisi ve sözleşmeler önemlidir.

Buna karşılık kurucu, şirkete katılmadan önce geliştirdiği yazılımı daha sonra aynı depoya yüklemiş olabilir.

Bu durumda önceki hak sahipliği ve sonraki lisans veya devir işlemleri ayrıca incelenmelidir.

Kodun şirket sunucusunda bulunması mülkiyeti ispatlar mı?

Tek başına hayır.

Bir yazılımın belirli sunucuda bulunması ile yazılım üzerindeki fikri hakların sahibi olmak farklıdır.

Aynı şekilde kodun kurucunun kişisel bilgisayarında bulunması da bütün mali hakların kendisinde kaldığını tek başına göstermez.

4. IP Assignment Sözleşmesi Neden Önemlidir?

IP Assignment Agreement, belirli fikri mülkiyet mali haklarının devrini düzenlemek amacıyla kullanılan sözleşmedir.

Startup kurucuları açısından bu sözleşme özellikle şirket kurulmadan önce geliştirilen ürünler veya bağımsız geliştiricilerin katkıları bakımından önemlidir.

Ancak fikri hakların devrine ilişkin sözleşmenin yalnızca başlığına bakılarak hukuken geçerli ve yeterli olduğu söylenemez.

FSEK m.52 neyi düzenler?

FSEK m.52 uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konu olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.

Örneğin devredilecek yazılım üzerindeki çoğaltma, işleme ve ilgili diğer mali hakların kapsamı, somut eser bakımından belirlenmelidir.

Bunun yanında:

• Yazılımın hangi sürümlerinin kapsandığı,

• Önceden geliştirilmiş modüllerin durumu,

• Üçüncü taraf kütüphaneler,

• Gelecekteki geliştirmeler,

• Alt lisans yetkileri,

• Hakların devrinin karşılığı

ayrıca değerlendirilebilir.

“Bütün fikirler şirkete aittir” hükmü yeterli midir?

Her durumda değil.

Soyut fikirlerin hukuki niteliği ile somutlaştırılmış, korunabilir fikri ürünler üzerindeki haklar farklıdır.

Ayrıca mali hakların devrinde FSEK'in şekil ve kapsam şartları önemlidir.

Bu nedenle kurucu ortaklar sözleşmesinde yalnızca bütün fikri ürünlerin şirkete ait olduğu yönünde genel bir ifade bulunması, her türlü hak zinciri sorununu otomatik olarak ortadan kaldırmayabilir.

5. Kurucu Ortak Ayrılınca GitHub Hesabı Kimin Olur?

GitHub, yazılım geliştirme sürecinde kaynak kodların depolanması, sürüm kontrolü ve ekip çalışması için kullanılan önemli platformlardan biridir.

Ancak GitHub üzerindeki teknik hesap ve depo yönetimi ile kaynak kod üzerindeki fikri mülkiyet hakları birbirinden farklıdır.

GitHub deposu kurucunun kişisel hesabındaysa ne olur?

Örneğin bir startup'ın bütün kaynak kodları, teknik kurucunun kişisel GitHub hesabındaki özel bir depoda bulunabilir.

Kurucunun şirketten ayrılması halinde şirketin bu depoya erişim ihtiyacı ortaya çıkabilir.

Ancak teknik hesabın kurucu adına olması, kod üzerindeki bütün mali hakların mutlaka kurucuda bulunduğu anlamına gelmez.

Buna karşılık şirketin kod üzerindeki belirli kullanım haklarına sahip olması da GitHub'ın kişisel hesaba ilişkin erişim ve transfer kurallarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle:

• Kaynak kod üzerindeki hukuki haklar,

• Depoya erişim yetkileri,

• Depo transferinin platform koşulları,

• Mevcut yedekler,

• Şirketin yazılımı geliştirmeye devam etme yetkisi

ayrı değerlendirilmelidir.

GitHub Organization kullanmak daha güvenli mi?

GitHub'ın organizasyon sistemi, birden fazla kişiye farklı yetkiler tanınmasını ve erişimlerin kurumsal biçimde yönetilmesini sağlar.

GitHub'ın resmî belgeleri, bir organizasyonda sahiplik sürekliliği için en az iki kişinin Owner rolünde bulunmasını önermektedir.

Bununla birlikte organizasyonda birden fazla Owner bulunması, kaynak kodun fikri mülkiyet haklarının şirkete ait olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Hukuki hak sahipliği ile teknik erişim yönetimi ayrı konulardır.

Ayrılan kurucunun GitHub erişimi kaldırılabilir mi?

Şirketin meşru sistem yönetimi yetkileri ve platformun kuralları çerçevesinde erişim yetkileri yeniden düzenlenebilir.

Ancak bu işlemde kurucunun hâlen sahip olduğu yönetim veya sözleşmesel yetkiler, devam eden proje teslimleri ve kayıtların korunması dikkate alınmalıdır.

Özellikle uyuşmazlık çıkmışsa erişimlerin değiştirilmesinden önce veya değişiklikle eş zamanlı olarak gerekli teknik kayıtların ve delillerin korunması önemlidir.

Resmî kaynak: GitHub – Maintaining Ownership Continuity

6. Google Cloud, AWS ve Sunucu Hesapları Kurucunun Üzerindeyse Ne Olur?

Bir startup'ın temel yazılımı bulut altyapısında çalışıyor olabilir.

Örneğin şirket:

• Google Cloud,

• Amazon Web Services (AWS),

• Microsoft Azure,

• Firebase,

• GitHub Actions,

• Vercel,

• DigitalOcean

gibi hizmetlerden yararlanabilir.

Ancak bu sistemlerin hesap sahipliği, faturalandırma, yönetim yetkileri ve erişim modelleri farklıdır.

Şirketin yazılımı kurucunun kişisel bulut hesabında çalışıyorsa

Bu durumda teknik hesabın kimin adına açıldığı, ilgili sağlayıcının kullanım koşulları ve şirketin hesap üzerinde hangi sözleşmesel haklara sahip olduğu incelenmelidir.

Örneğin kurucu kişisel kredi kartıyla bulut hizmeti satın almış olabilir.

Ancak bu durum, bulut üzerinde çalışan şirket yazılımının bütün fikri haklarının otomatik olarak kurucuya ait olduğu anlamına gelmez.

Öte yandan şirketin yazılım üzerinde hak sahibi olması da kurucunun kişisel hesabına hiçbir hukuki veya sözleşmesel sınırlama olmaksızın erişebileceğini göstermez.

Şirketin bulut hizmetini devralması mümkün mü?

Somut hizmet sağlayıcının sözleşmesine ve teknik altyapısına bağlı olarak:

• Hesap veya proje yönetiminin değiştirilmesi,

• Şirket adına yeni faturalandırma düzeni kurulması,

• Verilerin uygun şekilde taşınması,

• Hizmetin farklı proje veya hesaba geçirilmesi,

• Erişim yetkilerinin yeniden yapılandırılması

değerlendirilebilir.

Ancak bu işlemler sırasında müşteri verilerinin korunması, hizmet sürekliliği ve mevcut sözleşmesel yükümlülükler önemlidir.

Kurucunun erişimi kapatılırken hangi teknik kayıtlar korunmalı?

Sistemlerin niteliğine göre:

• Yönetici yetkileri,

• Servis hesapları,

• API anahtarları,

• SSH anahtarları,

• CI/CD bağlantıları,

• Veritabanı erişimleri,

• Yedekleme politikaları,

• Olay ve işlem kayıtları

kontrol edilebilir.

Özellikle otomatik sistemlerin kullandığı servis hesapları ile gerçek kişilere tanınan erişim yetkileri birbirine karıştırılmamalıdır.

Bir anahtarın veya hesabın doğrudan silinmesi üretim ortamındaki hizmeti durdurabilir.

Bu nedenle erişim değişikliklerinin, iş sürekliliği ve güvenlik değerlendirmesiyle birlikte yürütülmesi önemlidir.

7. Şirketin Kaynak Koduna Erişimi Kesilirse Hangi Hukuki Yollar Kullanılabilir?

Kurucu ortaklardan biri kaynak kodları teslim etmeyi reddedebilir veya mevcut teknik erişimi engelleyebilir.

Ancak böyle bir durumda hangi taleplerin ileri sürülebileceği, şirketin kaynak kod üzerindeki haklarına ve ilgili sözleşmelere bağlıdır.

Öncelikle şu sorular incelenmelidir:

1. Kaynak kod üzerindeki hakların hukuki sahibi kimdir?

2. Şirketin kodu kullanma ve değiştirme yetkisi var mı?

3. Kurucunun teslim yükümlülüğü bulunuyor mu?

4. Kaynak kodun mevcut kopyaları ve yedekleri nerede?

5. Erişim engeli sözleşmeye veya kanuna aykırı mı?

6. Şirketin ticari faaliyetleri fiilen durma riski taşıyor mu?

Kaynak kod teslimi talep edilebilir mi?

Gerekli hukuki dayanak bulunduğunda sözleşmesel teslim, ifa veya başka talepler gündeme gelebilir.

Ancak bir yazılımın mali haklarının şirkete ait olması ile kaynak kodun belirli teknik formatta teslim edilmesi yükümlülüğünün bulunması her durumda aynı şey değildir.

Örneğin bir sözleşmede yalnızca yazılım kullanım lisansı tanınmış olabilir.

Başka bir sözleşmede ise kaynak kodların, teknik belgelerin ve deployment talimatlarının teslimi açıkça kararlaştırılmış olabilir.

Bu nedenle talebin kapsamı sözleşme ve uygulanabilir hukuk çerçevesinde belirlenmelidir.

Şirket ihtiyati tedbir isteyebilir mi?

Somut koşullarda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 389. maddesi ve devamındaki hükümler çerçevesinde ihtiyati tedbir değerlendirmesi yapılabilir.

Örneğin mevcut durumda meydana gelebilecek değişiklik nedeniyle bir hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması veya gecikme nedeniyle ciddi zarar ortaya çıkması ihtimali önem taşıyabilir.

Ancak hangi tedbirin istenebileceği, uyuşmazlığın niteliği, yaklaşık ispat ve diğer kanuni şartlara bağlıdır.

Mahkemenin her kaynak kod uyuşmazlığında otomatik olarak teslim veya erişim kararı vereceği söylenemez.

Delil tespiti mümkün mü?

HMK m.400 ve devamındaki hükümler kapsamında, kanuni şartlar oluşmuşsa delil tespiti istenmesi değerlendirilebilir.

Örneğin belirli teknik kayıtların sonradan değişmesi veya kaybolması ihtimali varsa delillerin korunması önem kazanabilir.

Ancak delil tespiti, ilgili sistemlere hukuka aykırı biçimde girme veya kişisel hesapları izinsiz inceleme yetkisi sağlamaz.

8. Ayrılan Kurucu Kaynak Kodları Silerse Ceza Sorumluluğu Doğabilir mi?

Belirli koşullarda evet.

Ancak her kaynak kod veya hesap uyuşmazlığının otomatik olarak ceza hukuku kapsamında değerlendirilmesi doğru değildir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 243. maddesi bilişim sistemine hukuka aykırı erişimle, 244. maddesi ise sistemin işleyişinin engellenmesi, bozulması veya verilerin yok edilmesi ve değiştirilmesi gibi fiillerle ilgilidir.

Kurucu şifreyi değiştirdiğinde suç oluşur mu?

Her durumda değil.

Şifrenin değiştirilmesinin amacı, yetki durumu, erişilen sistemin hukuki niteliği ve fiilin sonuçları önemlidir.

Örneğin şirketin meşru yönetim yetkisi kapsamında hesap güvenliğini sağlamasıyla, başka kişilerin hukuken erişme hakkı bulunduğu sistemi yetkisiz biçimde erişilemez hale getirme iddiası aynı değildir.

Kaynak kodların silinmesi halinde ne değerlendirilir?

Somut olayda:

• Verilerin kime ait sistemlerde bulunduğu,

• İşlemi gerçekleştiren kişinin yetkileri,

• Silme işleminin hukuka uygun olup olmadığı,

• Verilerin gerçekten yok edilip edilmediği,

• Yedeklerin durumu,

• Fiilin sistemin çalışmasına etkisi,

• Kast ve suçun diğer unsurları

araştırılmalıdır.

Şartlarına göre ceza sorumluluğu yanında sözleşmeye aykırılık, fikri mülkiyet hakkı ihlali veya tazminat talepleri gündeme gelebilir.

Ancak ceza hukuku ile özel hukuk sorumluluğu birbirinden bağımsız şartlara tabidir.

9. Kurucu Ortak Müşteri Verilerini ve CRM Kayıtlarını Götürebilir mi?

Bir startup'ın müşteri listeleri, satış görüşmeleri ve CRM kayıtları önemli ticari bilgiler içerebilir.

Ancak kişisel veri niteliğindeki bilgiler, yalnızca ticari değer taşıdıkları için sınırsız biçimde kullanılabilecek varlıklar değildir.

Örneğin:

• Müşteri iletişim bilgileri,

• Kullanıcı e-posta adresleri,

• Satın alma geçmişleri,

• Destek talepleri,

• CRM notları,

• Hesap ve kullanım kayıtları

somut koşullara göre kişisel veri içerebilir.

Kurucu ortak müşteri verilerini kendi yeni şirketine aktarabilir mi?

Sırf eski şirkette pay sahibi veya yönetici olmuş olması, bu verileri başka bir girişimde sınırsız biçimde kullanma yetkisi sağlamaz.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 4, 5, 8, 9 ve 12. maddeleri bakımından kişisel verilerin işlenmesi, aktarılması ve korunması ayrı değerlendirilmelidir.

Ayrıca müşteri kayıtları ticari sır veya sözleşmesel gizlilik hükümleri kapsamında da korunabilir.

KVKK bakımından erişimlerin kaldırılması neden önemlidir?

KVKK m.12, veri sorumlusunun hukuka aykırı işlemeyi ve erişimi önlemek, kişisel verilerin muhafazasını sağlamak için gerekli teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğünü düzenler.

Kişisel Verileri Koruma Kurumunun Veri Güvenliği Rehberi'nde erişimlerin görev ve yetkilerle sınırlandırılması, yetki matrisi oluşturulması ve erişim kontrollerinin uygulanması önerilmektedir.

Bu nedenle ayrılan kişinin artık ihtiyaç duymadığı verilere erişiminin hukuken ve teknik olarak değerlendirilmesi gerekir.

Kurucu müşteri verilerini dışarı aktarmışsa ihlal bildirimi gerekir mi?

Somut olayda kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi söz konusuysa KVKK m.12/5 kapsamında veri ihlali bildirim yükümlülüğü gündeme gelebilir.

Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 24.01.2019 tarihli ve 2019/10 sayılı kararı, ihlalin öğrenilmesinden itibaren gecikmeksizin ve en geç 72 saat içinde Kurula bildirim yapılmasını öngörmektedir.

Ancak her teknik erişim anlaşmazlığı otomatik olarak bildirime tabi bir kişisel veri ihlali anlamına gelmez.

İhlalin niteliği, veri kategorileri ve ilgili koşullar değerlendirilmelidir.

Resmî kaynak: KVKK – Veri İhlali Bildirimi

10. Kurucu Ortak Şirketten Ayrılıp Rakip Yazılım Geliştirebilir mi?

Bu konu şirket türüne, kurucunun görevine ve taraflar arasındaki sözleşmelere bağlıdır.

Her eski kurucu ortağın ömür boyu aynı sektörde çalışmasının yasak olduğu söylenemez.

Ancak şirket ortaklarına, yöneticilerine ve çalışanlarına uygulanan sadakat ve rekabet hükümleri farklılık gösterebilir.

Anonim şirket yönetim kurulu üyelerinde rekabet yasağı

TTK m.396, anonim şirket yönetim kurulu üyelerinin şirketle rekabet teşkil eden belirli işlemlerine ilişkin yasak ve kanuni koşulları düzenler.

Ancak bu düzenleme bütün anonim şirket pay sahipleri için aynı kapsamda geçerli genel bir rekabet yasağı değildir.

Limited şirket ortaklarında bağlılık yükümlülüğü

TTK m.613, limited şirket ortaklarının şirket sırlarını koruma ve şirket çıkarlarını zedelememe yükümlülüklerini düzenler.

Ayrıca şirket sözleşmesinde rekabet yasağına ilişkin hükümler öngörülebilir.

Limited şirket müdürleri bakımından TTK m.626'da ayrıca özen, bağlılık ve rekabet yasağı düzenlenmiştir.

İşçi sıfatıyla çalışan kurucunun durumu

İş sözleşmesi kapsamında görev yapan kurucu açısından TBK m.396'daki sadakat ve sır saklama yükümlülükleri önemlidir.

İş ilişkisinin sona ermesinden sonraki sözleşmesel rekabet yasakları bakımından ise TBK m.444 ve devamındaki özel sınırlamalar gündeme gelebilir.

Bu nedenle kurucuya getirilen rekabet yasağının hangi sıfattan doğduğu ve iş ilişkisinin sona ermesinden sonra uygulanıp uygulanamayacağı ayrıca incelenmelidir.

Ayrılan kurucu kendi bilgi ve deneyimini kullanabilir mi?

Bir kişinin mesleki bilgi birikimi ile eski şirketin korunan kaynak kodları, ticari sırları veya müşteri verileri aynı şey değildir.

Bu nedenle ayrılan kurucunun mesleki faaliyetlerini sürdürmesi ile eski şirketin haklarını ihlal ederek kaynak kod veya gizli verileri kullanması birbirinden ayrılmalıdır.

11. Kurucu Ortak Ayrılınca Şirketteki Hisseleri Ne Olur?

Kurucu ortağın faaliyetlerden ayrılması ile pay sahipliğinin sona ermesi farklı işlemlerdir.

Payların devri, şirketin türüne ve taraflar arasındaki sözleşmelere göre değerlendirilmelidir.

Anonim şirkette kurucu ortak hisselerini satabilir mi?

Anonim şirket paylarının devri, payın türüne, esas sözleşmedeki geçerli sınırlamalara ve Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre değerlendirilir.

Kurucunun yönetim görevinden ayrılması, sahip olduğu payların otomatik olarak şirket tarafından geri alınacağı anlamına gelmez.

Limited şirketten çıkma nasıl gerçekleşir?

Limited şirketlerde TTK m.638, şirket sözleşmesinde düzenlenen çıkma hakkını ve haklı sebeplerin varlığı halinde mahkemeden çıkma kararı talep edilmesini düzenlemektedir.

Bu nedenle limited şirket ortaklığından ayrılma, sadece kişinin istifasını açıklamasıyla her durumda tamamlanmış sayılmaz.

Ayrıca çıkma veya çıkarılmanın mali sonuçları ve ayrılma akçesine ilişkin hükümler değerlendirilmelidir.

Kurucu ayrılırken bütün hisselerini bedelsiz bırakmak zorunda mı?

Hayır.

Yalnızca şirketten ayrılma iradesi, bütün payların bedelsiz devrini zorunlu kılmaz.

Sözleşmede belirli payların devrine ilişkin hüküm bulunması halinde de bu hükmün geçerliliği, uygulanabilirliği ve kanuni işlemleri değerlendirilmelidir.

12. Founder Vesting, Good Leaver ve Bad Leaver Nasıl Uygulanır?

Startup kurucularının ayrılığında sık karşılaşılan kavramlardan biri Vesting'dir.

Vesting, belirli pay edinme veya paylarla ilgili sözleşmesel hakları süre ya da performans şartlarına bağlayan mekanizmaları ifade eder.

Reverse Vesting nedir?

Kurucu başlangıçta belirli paylara sahip olabilir.

Ancak belirli süre içerisinde ayrılması halinde bu payların bir bölümüne ilişkin geri alım veya devir yükümlülükleri sözleşmede düzenlenebilir.

Bu yapı Reverse Vesting olarak adlandırılabilir.

Good Leaver ve Bad Leaver neden önemlidir?

Bu kavramlar, ayrılma nedenlerine göre farklı sözleşmesel sonuçlar öngörmek için kullanılır.

Örneğin taraflar:

• Sağlık nedeniyle ayrılma,

• Karşılıklı anlaşmayla ayrılma,

• Ağır sözleşme ihlali,

• Gizlilik yükümlülüğünün ihlali,

• Görevin belirli süre yerine getirilmemesi

gibi durumlar için farklı hükümler kararlaştırabilir.

Ancak Bad Leaver ifadesinin kullanılması, mevcut bütün payların kendiliğinden ve bedelsiz olarak şirkete geçtiği anlamına gelmez.

Özellikle gerçek pay devri, sözleşmesel opsiyonlar, şirketin kendi paylarını edinmesi ve emredici şirketler hukuku hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kurucu ayrılığına ilişkin pay mekanizmalarını Teknoloji Girişimlerinde Kurucu Ortaklar Sözleşmesi ve Vesting Şartları başlıklı rehberimde ayrıntılı olarak ele aldım.

13. Kurucunun Hisseleri ile Yazılımın IP Hakları Birlikte mi Devredilir?

Hayır.

Bu ayrım özellikle startup kurucuları bakımından önemlidir.

Örneğin kurucu, şirketteki bütün paylarını başka ortağa devretmiş olabilir.

Ancak şirket kurulmadan önce geliştirdiği belirli yazılım üzerindeki mali haklar kişisel olarak kendisinde kalmış olabilir.

Bu durumda payların devri, ilgili fikri mülkiyet haklarının otomatik olarak şirkete kazandırıldığı anlamına gelmez.

Bunun tersi de mümkündür.

Kurucu, yazılım üzerindeki gerekli mali hakları daha önce şirkete devretmiş olabilir.

Bu durumda kurucunun daha sonra şirket paylarını satması, şirketin hukuken edinmiş olduğu fikri hakları otomatik olarak eski kurucuya geri geçirmez.

Ayrılma protokolünde hangi konular ayrı düzenlenmeli?

Özellikle:

• Pay sahipliği,

• Pay devrinin bedeli,

• Yönetim ve temsil yetkileri,

• Fikri mülkiyet hakları,

• Kaynak kod ve teknik belgeler,

• Şirket ekipmanları,

• Dijital hesap ve servis erişimleri,

• Gizlilik,

• Varsa karşılıklı alacak ve borçlar

birbirinden ayrı değerlendirilmeli ve kendi hukuki şartlarıyla ele alınmalıdır.

14. Şirketin Dijital Hesapları Nasıl Teslim Alınmalı?

Startup kurucusunun ayrılışında yalnızca kaynak kodların teslim alınması yeterli olmayabilir.

Bir yazılımın çalışmaya devam edebilmesi için teknik altyapının farklı bileşenlerine ihtiyaç duyulabilir.

Örneğin kaynak kod mevcut olduğu halde veritabanı erişimi, deployment anahtarları veya bulut hesabı bulunmadığında ürünün güncellenmesi mümkün olmayabilir.

Hangi dijital hesaplar kontrol edilmeli?

Bu tablodaki bütün sistemlerin hukuki olarak aynı kişiye ait olacağı veya aynı devir yöntemine tabi olduğu varsayılamaz.

Her platformun ilgili hesap ve hizmet koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Şifrelerin teslim edilmesi yeterli mi?

Her zaman değil.

Bir kişinin şifresinin paylaşılması, sistemdeki yetkilerin uygun biçimde devredildiğini veya hizmet sağlayıcının kullanım şartlarına uyulduğunu göstermeyebilir.

Mümkün olan durumlarda kurumsal roller, yetkili kullanıcı ekleme yöntemleri ve resmî hesap devri mekanizmaları kullanılmalıdır.

Ayrıca eski erişim anahtarlarının güvenli biçimde yenilenmesi, yedeklerin doğrulanması ve kritik sistemlerin çalışmaya devam ettiğinin kontrol edilmesi gerekir.

15. Kurucu Ortak Ayrılığında Source Code Escrow Kullanılabilir mi?

Source Code Escrow, belirli yazılımların kaynak kodlarının bağımsız bir saklayıcıya teslim edilmesini ve kararlaştırılan koşullarda erişimin sağlanmasını amaçlayan sözleşmesel yapıdır.

Bu sistem özellikle şirketin kritik yazılımlara erişiminin tek bir kişi veya hizmet sağlayıcıya bağlı olduğu durumlarda değerlendirilebilir.

Ancak escrow sistemi her kurucu ayrılığında zorunlu değildir.

Escrow yazılımın mülkiyetini değiştirir mi?

Hayır.

Kaynak kodun bağımsız bir saklayıcıya teslim edilmesi, fikri mülkiyet haklarının otomatik olarak başka kişiye devredildiği anlamına gelmez.

Escrow kapsamında:

• Hangi kaynak kodun teslim edildiği,

• Depolanan sürümün güncelliği,

• Teknik doğrulama,

• Serbest bırakma koşulları,

• Kaynak kodun hangi amaçla kullanılabileceği,

• Fikri mülkiyet lisansı

ayrıca düzenlenmelidir.

Bu mekanizmayı Source Code Escrow Nedir? Kaynak Kod Emanet Sözleşmesi ve Hukuki Şartları başlıklı makalemde kapsamlı olarak açıklıyorum.

16. İki Kurucu %50–%50 Ortaksa ve Anlaşamıyorsa Ne Olur?

Kurucuların eşit pay sahibi olduğu şirketlerde, belirli kararların alınması için gereken oyların sağlanamaması halinde yönetim kilitlenmesi ortaya çıkabilir.

Bu durum startup ekosisteminde Deadlock olarak adlandırılmaktadır.

Ancak yalnızca payların %50–%50 oranında olması, bütün şirket kararlarının mutlaka kilitleneceği anlamına gelmez.

Şirketin türü, yönetim organlarının oluşumu, karar nisapları, imtiyazlar ve ilgili sözleşmeler önemlidir.

Deadlock nasıl çözülebilir?

Somut şirketin yapısına bağlı olarak:

• Taraflar arasında müzakere,

• Uygun arabuluculuk mekanizmaları,

• Pay devri veya alım-satım teklifleri,

• Sözleşmede geçerli biçimde düzenlenen alım veya satım opsiyonları,

• Yönetim yapısının kanuni usulle değiştirilmesi,

• Mahkeme yoluyla ileri sürülebilecek talepler

değerlendirilebilir.

Uluslararası ortaklık sözleşmelerinde Shotgun veya Texas Shootout gibi pay alım-satım mekanizmalarıyla da karşılaşılabilir.

Ancak bu mekanizmaların Türk anonim veya limited şirketlerinde uygulanması, pay devri ve diğer emredici hükümlerden bağımsız değildir.

Anonim şirkette haklı nedenle fesih istenebilir mi?

TTK m.531, belirli azlık pay sahiplerine haklı sebeplerin varlığı halinde şirketin feshini mahkemeden isteme imkânı tanımaktadır.

Ancak mahkeme, koşullarına göre şirketin feshi yerine başka uygun bir çözüme karar verebilir.

Bu düzenleme, her kurucu anlaşmazlığında şirketin otomatik olarak feshedileceği veya bir ortağın diğerini tek taraflı olarak şirketten çıkarabileceği anlamına gelmez.

Limited şirkette çıkma talep edilebilir mi?

TTK m.638 kapsamında şirket sözleşmesindeki çıkma hakkı veya haklı sebeple mahkemeden çıkma talebi değerlendirilebilir.

Bu nedenle anonim şirketlerdeki fesih mekanizması ile limited şirket ortaklarının çıkma hakkı birbirine karıştırılmamalıdır.

Kurucu ortaklık uyuşmazlıklarının farklı çözüm modellerini Fikir Sizin, Şirket Kimin? Startuplarda Kurucu Ortak Krizleri Nasıl Hukuken Çözülür? başlıklı yazımda ayrıca değerlendirdim.

17. Kurucu Ortak Ayrılırken Şirket Hangi Belgeleri Hazırlamalı?

Kurucu ortağın ayrılığı, birden fazla hukuki ilişkinin sona ermesini veya değişmesini gerektirebilir.

Bu nedenle yalnızca istifa dilekçesi veya pay devri sözleşmesi hazırlanması her durumda yeterli olmayabilir.

Ayrılık protokolü (Founder Exit Agreement)

Somut ihtiyaca göre aşağıdaki konular düzenlenebilir:

Birinci bölüm: Tarafların mevcut hukuki durumları

Kurucunun şirketteki payları, yönetim görevi, çalışanlık ilişkisi ve diğer sözleşmesel sıfatları belirlenir.

İkinci bölüm: Payların durumu

Pay devri, devir bedeli, varsa vesting hükümleri ve gerekli şirket işlemleri düzenlenir.

Üçüncü bölüm: Fikri mülkiyet hakları

Şirket tarafından kullanılan kaynak kodlar, tasarımlar, markalar ve diğer korunabilir ürünler üzerindeki mevcut haklar belirlenir.

Gerekli devir veya lisans işlemleri kendi geçerlilik şartlarına uygun şekilde düzenlenir.

Dördüncü bölüm: Dijital varlıkların teslimi

Kaynak kod depoları, teknik dokümantasyon, bulut hesapları, yönetici erişimleri ve gerekli diğer teslimler açıkça belirlenir.

Beşinci bölüm: Gizlilik ve veri koruma

Ticari sırlar, müşteri verileri, şirket içi belgeler ve kişisel veri işleme yükümlülükleri ele alınır.

Altıncı bölüm: Mali ilişkiler

Ödenmemiş ücret, hizmet bedeli, masraf, pay satış bedeli ve diğer alacaklar ayrı belirlenir.

Yedinci bölüm: Uyuşmazlık çözümü

Varsa uyuşmazlıkların nasıl çözüleceği ve hangi yükümlülüklerin ayrılıktan sonra devam edeceği düzenlenir.

İbra hükümleri bütün sorumluluğu sona erdirir mi?

Her durumda değil.

Özellikle işçilik alacaklarında TBK m.420 gibi emredici hükümler, şirket yöneticilerinin sorumluluğu ve üçüncü kişilere karşı yükümlülükler dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle ayrılık protokolünde genel bir “Tarafların hiçbir alacağı kalmamıştır.” hükmü bulunması, bütün hukuki ilişkilerin her durumda geçerli biçimde sona erdiğini göstermez.

18. Şirket Kurucu Ayrılığı Sonrasında Teknik ve Hukuki Olarak Ne Yapmalı?

Kurucu ayrılığının yalnızca sözleşmesel değil, operasyonel boyutu da bulunmaktadır.

Özellikle kritik altyapı üzerinde erişim değişikliği yapılması gerekiyorsa şirket faaliyetinin kesintiye uğramaması önemlidir.

İlk aşama: Mevcut durumun tespiti

Şirketin sahip olduğu kaynak kodlar, mevcut yedekler, sistem erişimleri, şirket organları ve sözleşmeler belirlenmelidir.

Özellikle hesap ve altyapı kayıtlarının mevcut durumu korunmalıdır.

İkinci aşama: Yetkilerin hukuki durumunun incelenmesi

Kurucunun:

• Pay sahipliği,

• Temsil yetkisi,

• Yönetim görevi,

• Çalışanlık ilişkisi,

• Sistem erişim yetkisi

ayrı değerlendirilmelidir.

Üçüncü aşama: İş sürekliliğinin sağlanması

Şirketin meşru şekilde kontrol ettiği sistemlerde yedekleme, erişim yönetimi ve güvenlik tedbirleri planlanabilir.

Ancak bu süreç, eski kurucunun kişisel cihazlarına hukuka aykırı erişim veya yetkisiz veri incelemesi şeklinde yürütülmemelidir.

Dördüncü aşama: Sözleşmesel teslimlerin gerçekleştirilmesi

Kaynak kod, teknik doküman ve ilgili hesapların teslimi için gerekli sözleşmesel işlemler yapılabilir.

Beşinci aşama: Pay ve yönetim ilişkilerinin tamamlanması

Pay devri, yönetim organının değişmesi ve temsil yetkisinin güncellenmesi gerekiyorsa kanuni işlemler yerine getirilmelidir.

Altıncı aşama: Veri güvenliği kontrolü

Müşteri verilerine erişimler, servis anahtarları ve yetki matrisi incelenmelidir.

Olası bir kişisel veri ihlali bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Yedinci aşama: Yatırım belgelerinin güncellenmesi

Şirketin Cap Table'ı, kurucu sözleşmeleri ve fikri mülkiyet belgeleri güncel duruma uygun hale getirilmelidir.

Bu süreçte amaç yalnızca ayrılan kişinin erişimini kaldırmak değil, şirketin hukuki haklarını ve faaliyet sürekliliğini korumaktır.

19. Örnek Olay: CTO Şirketten Ayrılıyor ve GitHub Erişimini Kapatıyor

Türkiye'de kurulu bir SaaS girişimi olan Atlas Teknoloji AŞ'nin iki kurucusu bulunduğunu düşünelim.

Deniz, şirketin teknik kurucusu ve CTO'sudur. Kaynak kodların geliştirilmesini yürütmektedir.

Ege ise CEO olarak müşteri görüşmeleri, pazarlama ve ticari ilişkilerden sorumludur.

Şirket paylarının %50'si Deniz'e, %50'si Ege'ye aittir.

Kurucular, şirket kurulmadan önce ürünün ilk sürümünü geliştirmiştir.

Ancak başlangıçta ayrıntılı bir IP Assignment sözleşmesi imzalanmamıştır.

Şirket kurulduktan sonra ürün geliştirilmeye devam etmiş, müşteri kazanılmış ve düzenli abonelik geliri elde edilmeye başlanmıştır.

İki yıl sonra kurucular arasında anlaşmazlık ortaya çıkar.

Deniz şirketten ayrılmak istediğini açıklar.

Ancak:

• Kaynak kodlar Deniz'in kişisel GitHub hesabındadır.

• Google Cloud projesindeki en geniş yönetici yetkileri Deniz'dedir.

• CRM sisteminde teknik erişim Deniz tarafından yönetilmektedir.

• Yazılımın güncel deployment belgeleri paylaşılmamıştır.

• Kurucular arasında payların devri konusunda anlaşma yoktur.

Deniz, şirketteki %50 payını korurken teknik görevlerinden ayrılabileceğini ancak geliştirdiği kodların kullanımını yasaklayacağını ileri sürer.

Bu durumda hukuki inceleme nasıl yapılmalıdır?

Birinci sorun: Deniz'in hangi sıfatlarla görev yaptığı belirlenir.

Deniz'in yalnızca pay sahibi mi, aynı zamanda yönetim kurulu üyesi ve işçi mi olduğu incelenir.

Bu sıfatların her biri farklı hukuki sonuç doğurabilir.

İkinci sorun: Yazılımın geliştirme dönemleri ayrılır.

Şirket öncesi geliştirilen kaynak kodlar ile şirket faaliyetleri kapsamında meydana getirilen geliştirmeler ayrı incelenir.

Üçüncü sorun: Fikri mülkiyet hakları değerlendirilir.

FSEK m.18 ve m.52, taraflar arasındaki sözleşmeler ve yapılan çalışmalar bakımından değerlendirilir.

Dördüncü sorun: GitHub hesabı ve kod üzerindeki haklar ayrılır.

GitHub hesabının Deniz'e ait olması, şirketin kod üzerinde hiçbir kullanım hakkı bulunmadığı anlamına gelmez.

Bununla birlikte şirketin fikri haklarını ileri sürmesi, kişisel hesabın kontrolünü hukuka aykırı yoldan alabileceği anlamına da gelmez.

Beşinci sorun: Bulut hizmetlerinin sürekliliği incelenir.

Şirketin mevcut hukuki yetkileri ve sağlayıcının prosedürleri çerçevesinde teknik erişim ve hizmet sürekliliği değerlendirilir.

Altıncı sorun: Müşteri verilerinin korunması gerekir.

Müşteri kayıtlarının yetkisiz olarak kullanılması veya aktarılması bakımından KVKK hükümleri incelenir.

Yedinci sorun: Pay sahipliği ayrı çözülür.

Deniz'in CTO görevinden ayrılması, paylarının kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.

Pay devri veya diğer ortaklık çözüm mekanizmaları ayrı değerlendirilir.

Sekizinci sorun: Uyuşmazlığın delilleri korunur.

Git kayıtları, e-posta yazışmaları, sözleşmeler, hizmet sağlayıcı kayıtları ve mevcut teknik belgeler hukuka uygun biçimde muhafaza edilir.

Dokuzuncu sorun: Gerekli hukuki talepler belirlenir.

Somut koşullara göre teslim, ifa, delil tespiti, ihtiyati tedbir, tazminat veya diğer hukuki yollar değerlendirilebilir.

Onuncu sorun: Ayrılık protokolü hazırlanır.

Taraflar anlaşmaya varabiliyorsa pay sahipliği, mali ilişkiler, IP, kaynak kod teslimi ve teknik erişim konuları birlikte düzenlenebilir.

Bu örnekte temel sorun yalnızca kurucu ortağın şirketten ayrılması değildir. Şirketin en önemli ticari varlığı olan yazılım ile o yazılıma erişim ve kullanım yetkilerinin başlangıçtan itibaren yeterince ayrıştırılmamış olmasıdır.

20. Kurucu Ortak Ayrılığından Önce Startup'lar Hangi Önlemleri Alabilir?

Kurucu ortaklık ilişkisi sağlıklı biçimde devam ederken bazı sözleşmesel ve teknik tedbirlerin alınması, olası uyuşmazlıkların yönetilmesini kolaylaştırabilir.

Hukuki düzenlemeler

• Kurucu ortaklar sözleşmesinin hazırlanması,

• Fikri mülkiyet haklarının belirlenmesi,

• Gerekli mali hak devir veya lisans işlemlerinin yapılması,

• Vesting ve ayrılma hükümlerinin düzenlenmesi,

• Pay sahipleri sözleşmesinin şirket esas sözleşmesiyle uyumunun incelenmesi,

• Şirket yönetim ve temsil yetkilerinin açıklığa kavuşturulması,

• Gizlilik ve veri koruma yükümlülüklerinin belirlenmesi.

Teknik düzenlemeler

• Kaynak kod depolarının kurumsal yönetim yapısında tutulması,

• Yetki ve erişim matrisinin hazırlanması,

• Kritik hesaplarda sahiplik sürekliliğinin sağlanması,

• Düzenli ve doğrulanabilir yedekler oluşturulması,

• Kaynak kod ve deployment belgelerinin güncel tutulması,

• Kritik servis hesaplarının ve anahtarların kurumsal yönetimi,

• Sistem erişimlerinin görev değişikliklerinde yeniden değerlendirilmesi,

• Teknik kayıtların güvenli biçimde korunması.

Ancak bu tedbirlerin yalnızca alınmış görünmesi yeterli değildir.

Örneğin GitHub organizasyonunun bulunması, kaynak kod üzerindeki fikri hakların şirkete ait olduğu sonucunu tek başına doğurmaz.

Benzer şekilde kapsamlı IP Assignment sözleşmesi bulunması, şirketin gerekli bulut erişimlerine teknik olarak sahip olduğunu garanti etmez.

Hukuki hak sahipliği ile operasyonel erişim yönetimi birlikte planlanmalıdır.

21. Kurucu Ortak Ayrılığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kurucu ortak şirketten ayrılırsa hisselerini kaybeder mi?

Hayır. Şirket faaliyetlerinden veya yönetim görevinden ayrılmak, pay sahipliğini kendiliğinden sona erdirmez. Geçerli sözleşmeler ve şirketler hukuku işlemleri ayrıca değerlendirilir.

Yazılımı geliştiren ortak kaynak kodların sahibi midir?

Yazılımın hangi hukuki ilişki kapsamında geliştirildiğine bağlıdır. FSEK'in eser sahipliği ve mali hakların kullanımına ilişkin hükümleriyle sözleşmeler birlikte incelenmelidir.

Kurucu yazılımı şirket kurulmadan önce geliştirdiyse haklar şirkete geçer mi?

Şirketin kurulması, daha önce meydana getirilen fikri ürünler üzerindeki hakları kendiliğinden şirkete geçirmez. Gerekli hak devir veya lisans işlemleri ayrıca değerlendirilmelidir.

GitHub hesabı kurucu adına ise kodlar da ona mı aittir?

Hayır. Teknik hesap yönetimi ile fikri mülkiyet hak sahipliği farklıdır.

Şirket GitHub erişimini kaybettiyse ne yapabilir?

Öncelikle hukuki hak sahipliği, mevcut teknik yetkiler, platform prosedürleri ve sözleşmesel teslim yükümlülükleri incelenmelidir. Koşullarına göre uygun teknik ve hukuki yollar değerlendirilebilir.

Kurucu ortak şirketin kaynak kodlarını silebilir mi?

Kurucu sıfatı tek başına kaynak kodları silme yetkisi vermez. İşlemin hukuki niteliğine göre sözleşmesel, hukuki ve belirli koşullarda cezai sorumluluk ortaya çıkabilir.

Ayrılan kurucu şirketin müşteri verilerini kullanabilir mi?

Sırf eski kurucu olması, kişisel verileri veya ticari sırları başka amaçlarla sınırsız kullanma hakkı vermez. KVKK ve ilgili diğer yükümlülükler değerlendirilmelidir.

Ayrılan kurucunun bulut sunucularına erişimi kaldırılabilir mi?

Şirketin meşru yönetim yetkileri, platform kuralları, devam eden görevler ve veri güvenliği yükümlülükleri dikkate alınarak erişimler yeniden düzenlenebilir.

Kurucu ortak şirketten ayrılıp rakip şirket kurabilir mi?

Bu sorunun yanıtı kurucunun şirket içindeki sıfatına, uygulanabilir kanuni sadakat ve rekabet hükümlerine ve geçerli sözleşmelere bağlıdır.

Founder Vesting varsa ayrılan kurucunun bütün payları alınabilir mi?

Hayır, her durumda değil. Vesting ve leaver hükümlerinin kapsamı, pay sahipliği durumu ve kanuni şekil şartları ayrıca değerlendirilmelidir.

Limited şirket ortağı çıkmak istiyorsa ne yapabilir?

TTK m.638 çerçevesinde şirket sözleşmesindeki çıkma hakkı veya haklı sebeple mahkemeden çıkma talebi değerlendirilebilir.

İki ortak %50–%50 ortaksa ve anlaşamıyorsa şirket kapanır mı?

Otomatik olarak kapanmaz. Şirket türü, organların karar alma kuralları ve uygulanabilir hukuki çözüm yolları değerlendirilmelidir.

Şirket kurucudan kaynak kod teslimini mahkeme yoluyla isteyebilir mi?

Gerekli hukuki dayanak ve şartlar bulunduğunda teslim veya ifaya ilişkin talepler gündeme gelebilir. Ancak hangi hakların ve belgelerin tesliminin istenebileceği somut sözleşme ve hukuk kurallarına bağlıdır.

Kaynak kod için delil tespiti yapılabilir mi?

HMK m.400 ve devamındaki hükümler kapsamında kanuni koşullar oluşmuşsa delil tespiti değerlendirilebilir.

Kurucu ayrılığı yatırım sürecini etkiler mi?

Evet. Yatırımcı şirketin Cap Table'ını, kurucu ilişkilerini, fikri hak zincirini, teknik sürekliliğini ve önemli uyuşmazlıklarını inceleyebilir.

Sonuç: Kurucu Ortak Ayrıldığında Şirketin Devamlılığı Tek Bir Kişinin Hesabına Bağlı Olmamalıdır

Bir startup kurucusunun şirketten ayrılması yalnızca ortaklık ilişkisinin sona ermesi anlamına gelmez.

Özellikle teknoloji girişimlerinde yazılımın fikri mülkiyet hakları, kaynak kod depoları, bulut altyapısı, müşteri verileri ve yönetim yetkileri aynı süreçten etkilenebilir.

Kurucunun kaynak kodları geliştirmiş olması ile yazılım üzerindeki mali hakların kime ait olduğu farklı hukuki sorulardır.

Benzer şekilde GitHub veya Google Cloud hesabının kimin tarafından oluşturulduğu, ilgili yazılımın bütün fikri mülkiyet haklarının o kişide bulunduğunu tek başına göstermez.

Bu nedenle kurucu ayrılığında pay sahipliği, fikri mülkiyet, sistem erişimi, veri güvenliği ve sözleşmesel yükümlülükler ayrı ayrı incelenmelidir.

Bir teknoloji şirketinin hukuki ve operasyonel devamlılığı, kurucular arasındaki ilişkinin sürmesine değil; yazılımı kullanma haklarının, kritik sistemlere erişimlerin ve şirket yönetim yetkilerinin hukuken açıklığa kavuşturulmuş olmasına dayanmalıdır.

Kurucu ortaklık sözleşmesi, uygun fikri hak düzenlemeleri ve kurumsal erişim yönetimi bu nedenle yalnızca yatırım öncesi belgeler değildir. Şirketin günlük faaliyetlerinin sürdürülebilirliği bakımından da önem taşırlar.

Hukuki Dayanaklar ve Resmî Kaynaklar

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu

• m.2 – Bilgisayar programlarının eser olarak korunması.

• m.8 – Eser sahipliği.

• m.18 – Mali hakların kullanılması, işçi ve tüzel kişi organları.

• m.21–25 – Mali haklar.

• m.48–52 – Mali hakların devri ve lisanslanmasına ilişkin hükümler.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu

• m.369 – Yönetim kurulu üyelerinin özen ve bağlılık yükümlülüğü.

• m.375 – Yönetim kurulunun devredilemez görev ve yetkileri.

• m.395–396 – Yönetim kurulu üyelerine ilişkin belirli yasaklar.

• m.437 – Anonim şirketlerde bilgi alma ve inceleme hakkı.

• m.531 – Anonim şirketlerde haklı sebeple fesih.

• m.553 – Yönetici ve diğer ilgililerin sorumluluğuna ilişkin hükümler.

• m.595 – Limited şirket pay devri.

• m.613 – Limited şirket ortaklarının bağlılık yükümlülüğü.

• m.626 – Limited şirket müdürlerinin özen ve bağlılık yükümlülüğü.

• m.638–642 – Limited şirketlerde çıkma ve çıkarılmanın ilgili sonuçları.

Diğer mevzuat

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; özellikle m.396, m.420 ve m.444–447.

• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu; özellikle m.4, m.5, m.8, m.9 ve m.12.

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; özellikle m.389 ve m.400 ve devamı.

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu; özellikle m.243–244.

• 4857 sayılı İş Kanunu'nun ilgili hükümleri.

Resmî ve teknik kaynaklar

• KVKK – Veri Güvenliğine İlişkin Yükümlülükler

• KVKK – Kişisel Veri Güvenliği Rehberi

• KVKK – Veri İhlali Bildirimi

• GitHub – Organization Roles

• GitHub – Reviewing the Audit Log

• Google Cloud – Service Account Key Management

Yazar

Av. Şenay Yağmur Efe

Startup hukuku, kurucu ortaklık ilişkileri, yazılım ve teknoloji sözleşmeleri, fikri mülkiyet hakları, bilişim hukuku ve teknoloji girişimlerinin yatırım süreçlerine ilişkin hukuki çalışmalar yürütmektedir.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kurucu ortak ayrılığı, fikri mülkiyet hak sahipliği, sistem erişimi, pay devri ve hukuki sorumluluklar; şirket türü, tarafların sıfatları, sözleşmeler ve somut olayın özellikleri dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.